पीतः सारो गुडूच्याश्च मधुना च प्रमेहनुत् ।
पीतं गोहालिकामूलं तिलदध्याज्यसंयुतम्
pītaḥ sāro guḍūcyāśca madhunā ca pramehanut |
pītaṃ gohālikāmūlaṃ tiladadhyājyasaṃyutam
Purva Khanda: Achara Kanda
Chapter 186: Remedies for urinary disease, piles and appetite
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे षडशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
15 verses · 186 of 241
What happens in this chapter
Remedies for urinary disease, piles and appetite
Hari continues his recipes for Shiva. Guduchi essence with honey cures prameha, the urinary disorders; a decoction of gohalika root with sesame, curd and ghee frees blocked urine and, with sauvarchala salt, stops hiccup; gorakshakarkati root in cold water dissolves gravel in three days. Rasanjana with haritaki powder, and pastes of karavira root or areca nut, are given for men's diseases. Turmeric steeped again and again in snuhi latex makes pills for piles, burnt bilva fruit checks bleeding piles, and black sesame with butter helps them too. The chapter ends on the digestive fire: dry ginger with yavakshara and jaggery at dawn, water boiled with ginger, and a powder of haritaki, rock salt, chitraka and pippali in hot water to bring strong hunger.
हरिरुवाच
निरुद्धमूत्रं क्वथितं निवर्तयति शङ्कर ।
तथा हिक्कां हरेत्पीतं सौवर्चलयुतञ्च वै
niruddhamūtraṃ kvathitaṃ nivartayati śaṅkara |
tathā hikkāṃ haretpītaṃ sauvarcalayutañca vai
गोरक्षकर्कटीमूलं पिष्टं शीतोदकेन च ।
पीतं दिनत्रयेणैव नाशयेद्रुद्र शर्कराम्
gorakṣakarkaṭīmūlaṃ piṣṭaṃ śītodakena ca |
pītaṃ dinatrayeṇaiva nāśayedrudra śarkarām
पिष्ट्वा वै मालतीमूलं ग्रीष्मकाले समाहितम् ।
साधितं छागदुग्धेन पतिं शर्कस्यान्वितम् ।
हरेन्मूत्रनिरोधञ्च हरेद्वै पाण्डुशर्कराम्
piṣṭvā vai mālatīmūlaṃ grīṣmakāle samāhitam |
sādhitaṃ chāgadugdhena patiṃ śarkasyānvitam |
harenmūtranirodhañca haredvai pāṇḍuśarkarām
द्विजयष्ट्याश्च वै मूलं पिष्टं तण्डुलवारिणा ।
गण्डमालां हरेल्लेपादसाध्यं गलगण्डकम्
dvijayaṣṭyāśca vai mūlaṃ piṣṭaṃ taṇḍulavāriṇā |
gaṇḍamālāṃ harellepādasādhyaṃ galagaṇḍakam
रसाञ्जनं हरीतक्याश्चूर्णं तेनैव गुण्ठनात् ।
नाशयेत्पुरुषो व्याधीन्नात्र कार्या विचारणा
rasāñjanaṃ harītakyāścūrṇaṃ tenaiva guṇṭhanāt |
nāśayetpuruṣo vyādhīnnātra kāryā vicāraṇā
करवीरमूललेपाद्वै लेपात्पूगफलस्य च ।
पुंव्याधिर्नश्यते रुद्र योगमन्यं वदाम्यहम्
karavīramūlalepādvai lepātpūgaphalasya ca |
puṃvyādhirnaśyate rudra yogamanyaṃ vadāmyaham
दन्तीमूलं हरिद्रा च चित्रकं तस्य लेपनात् ।
भगन्दरविनाशः स्यादन्यं योगं वदाम्यहम् ।
जलौकाजग्धरक्तञ्च भगन्दरमुमापते
dantīmūlaṃ haridrā ca citrakaṃ tasya lepanāt |
bhagandaravināśaḥ syādanyaṃ yogaṃ vadāmyaham |
jalaukājagdharaktañca bhagandaramumāpate
त्रिफलाजलघृष्टञ्च मार्जारास्थि विलेपितम् ।
ततो न प्रस्त्रवेद्रक्तं नात्र कार्या विचारणा
triphalājalaghṛṣṭañca mārjārāsthi vilepitam |
tato na prastravedraktaṃ nātra kāryā vicāraṇā
हरिद्रानेकवारञ्च स्नुहीक्षीरेण भाविता ।
वटिकार्ऽशोविनाशाय तल्लेपाद्वृषभध्वज ।
घोषाफलं सैन्धवञ्च पिष्ट्वा चार्शोहरं परम्
haridrānekavārañca snuhīkṣīreṇa bhāvitā |
vaṭikār'śovināśāya tallepādvṛṣabhadhvaja |
ghoṣāphalaṃ saindhavañca piṣṭvā cārśoharaṃ param
गव्याज्यं साधितं पीतं पलाशक्षारवारिणा ।
त्रिगुणेन त्रिकटुकं अर्शांसि क्षपयेच्छिव
gavyājyaṃ sādhitaṃ pītaṃ palāśakṣāravāriṇā |
triguṇena trikaṭukaṃ arśāṃsi kṣapayecchiva
बिल्वस्य च फलं दग्धं रक्तार्शः प्रविनाशनम् ।
जग्धवा कृष्णतिलानेव नवनीतयुतानपि
bilvasya ca phalaṃ dagdhaṃ raktārśaḥ pravināśanam |
jagdhavā kṛṣṇatilāneva navanītayutānapi
शुण्ठीचूर्णं यवक्षारयुक्तं तुल्यगुडान्वितम् ।
अग्निवृद्धिं करोत्येव प्रत्यूषे वृषभध्वज
śuṇṭhīcūrṇaṃ yavakṣārayuktaṃ tulyaguḍānvitam |
agnivṛddhiṃ karotyeva pratyūṣe vṛṣabhadhvaja
शुण्ठ्या च क्वथितं वारि पीतं चाग्निं करोति वै ।
हरीतकीं सैन्धवञ्च चित्रकं रुद्र पिप्पली
śuṇṭhyā ca kvathitaṃ vāri pītaṃ cāgniṃ karoti vai |
harītakīṃ saindhavañca citrakaṃ rudra pippalī
चूर्णमुष्णोदकेनैषां पीतं चातिक्षुधाकरम् ।
साज्यं सूकरमांसं वै पीतं चातिक्षुधाकरम्
cūrṇamuṣṇodakenaiṣāṃ pītaṃ cātikṣudhākaram |
sājyaṃ sūkaramāṃsaṃ vai pītaṃ cātikṣudhākaram
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)