Skandha 8

Chapter 13: The present Manu and the seven to come

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायामष्टमस्कन्धे मन्वन्तरानुवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥

36 verses · 13 of 24

What happens in this chapter

The present Manu and the seven to come

Shukadeva names the seventh and present Manu, Shraddhadeva, son of Vivasvan, and his ten sons, Ikshvaku, Nabhaga, Dhrishta, Sharyati, Narishyanta, Nabhaga, Dishta, Karusha, Prishadhra and Vasuman. In this manvantara Purandara is Indra, Kashyapa and Vasishtha are among the seven rishis, and Bhagwan is born as Vamana, son of Aditi. He then lists the seven manvantaras to come, each with its Manu, Indra, devas, rishis and avatar. The eighth Manu is Savarni, son of Chhaya; Bali, who gave three steps to Vishnu, will be its Indra, and the Lord will come as Sarvabhauma. Then follow Daksha Savarni, Brahma Savarni, Dharma Savarni, Rudra Savarni, Deva Savarni and Indra Savarni, ending with Brihadbhanu. Fourteen manvantaras make one kalpa, a thousand yugas.

श्रीशुक उवाच

13.1

मनुर्विवस्वतः पुत्रः श्राद्धदेव इति श्रुतः ।
सप्तमो वर्तमानो यस्तदपत्यानि मे शृणु

manurvivasvataḥ putraḥ śrāddhadeva iti śrutaḥ |
saptamo vartamāno yastadapatyāni me śṛṇu

13.2

इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेव च ।
नरिष्यन्तोऽथ नाभागः सप्तमो दिष्ट उच्यते

ikṣvākurnabhagaścaiva dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca |
nariṣyanto'tha nābhāgaḥ saptamo diṣṭa ucyate

13.3

तरूषश्च पृषध्रश्च दशमो वसुमान्स्मृतः ।
मनोर्वैवस्वतस्यैते दशपुत्राः परन्तप

tarūṣaśca pṛṣadhraśca daśamo vasumānsmṛtaḥ |
manorvaivasvatasyaite daśaputrāḥ parantapa

13.4

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः ।
अश्विनावृभवो राजन्निन्द्रस्तेषां पुरन्दरः

ādityā vasavo rudrā viśvedevā marudgaṇāḥ |
aśvināvṛbhavo rājannindrasteṣāṃ purandaraḥ

13.5

कश्यपोऽत्रिर्वसिष्ठश्च विश्वामित्रोऽथ गौतमः ।
जमदग्निर्भरद्वाज इति सप्तर्षयः स्मृताः

kaśyapo'trirvasiṣṭhaśca viśvāmitro'tha gautamaḥ |
jamadagnirbharadvāja iti saptarṣayaḥ smṛtāḥ

13.6

अत्रापि भगवज्जन्म कश्यपाददितेरभूत् ।
आदित्यानामवरजो विष्णुर्वामनरूपधृक्

atrāpi bhagavajjanma kaśyapādaditerabhūt |
ādityānāmavarajo viṣṇurvāmanarūpadhṛk

13.7

सङ्क्षेपतो मयोक्तानि सप्तमन्वन्तराणि ते ।
भविष्याण्यथ वक्ष्यामि विष्णोः शक्त्यान्वितानि च

saṅkṣepato mayoktāni saptamanvantarāṇi te |
bhaviṣyāṇyatha vakṣyāmi viṣṇoḥ śaktyānvitāni ca

13.8

विवस्वतश्च द्वे जाये विश्वकर्मसुते उभे ।
संज्ञा छाया च राजेन्द्र ये प्रागभिहिते तव

vivasvataśca dve jāye viśvakarmasute ubhe |
saṃjñā chāyā ca rājendra ye prāgabhihite tava

13.9

तृतीयां वडवामेके तासां संज्ञासुतास्त्रयः ।
यमो यमी श्राद्धदेवश्छायायाश्च सुताञ्छृणु

tṛtīyāṃ vaḍavāmeke tāsāṃ saṃjñāsutāstrayaḥ |
yamo yamī śrāddhadevaśchāyāyāśca sutāñchṛṇu

13.10

सावर्णिस्तपती कन्या भार्या संवरणस्य या ।
शनैश्चरस्तृतीयोऽभूदश्विनौ वडवात्मजौ

sāvarṇistapatī kanyā bhāryā saṃvaraṇasya yā |
śanaiścarastṛtīyo'bhūdaśvinau vaḍavātmajau

13.11

अष्टमेऽन्तर आयाते सावर्णिर्भविता मनुः ।
निर्मोकविरजस्काद्याः सावर्णितनया नृप

aṣṭame'ntara āyāte sāvarṇirbhavitā manuḥ |
nirmokavirajaskādyāḥ sāvarṇitanayā nṛpa

13.12

तत्र देवाः सुतपसो विरजा अमृतप्रभाः ।
तेषां विरोचनसुतो बलिरिन्द्रो भविष्यति

tatra devāḥ sutapaso virajā amṛtaprabhāḥ |
teṣāṃ virocanasuto balirindro bhaviṣyati

13.13

दत्त्वेमां याचमानाय विष्णवे यः पदत्रयम् ।
राद्धमिन्द्र पदं हित्वा ततः सिद्धिमवाप्स्यति

dattvemāṃ yācamānāya viṣṇave yaḥ padatrayam |
rāddhamindra padaṃ hitvā tataḥ siddhimavāpsyati

13.14

योऽसौ भगवता बद्धः प्रीतेन सुतले पुनः ।
निवेशितोऽधिके स्वर्गादधुनास्ते स्वराडिव

yo'sau bhagavatā baddhaḥ prītena sutale punaḥ |
niveśito'dhike svargādadhunāste svarāḍiva

13.15

गालवो दीप्तिमान्रामो द्रोणपुत्रः कृपस्तथा ।
ऋष्यशृङ्गः पितास्माकं भगवान्बादरायणः

gālavo dīptimānrāmo droṇaputraḥ kṛpastathā |
ṛṣyaśṛṅgaḥ pitāsmākaṃ bhagavānbādarāyaṇaḥ

13.16

इमे सप्तर्षयस्तत्र भविष्यन्ति स्वयोगतः ।
इदानीमासते राजन्स्वे स्व आश्रममण्डले

ime saptarṣayastatra bhaviṣyanti svayogataḥ |
idānīmāsate rājansve sva āśramamaṇḍale

13.17

देवगुह्यात्सरस्वत्यां सार्वभौम इति प्रभुः ।
स्थानं पुरन्दराद्धृत्वा बलये दास्यतीश्वरः

devaguhyātsarasvatyāṃ sārvabhauma iti prabhuḥ |
sthānaṃ purandarāddhṛtvā balaye dāsyatīśvaraḥ

13.18

नवमो दक्षसावर्णिर्मनुर्वरुणसम्भवः ।
भूतकेतुर्दीप्तकेतुरित्याद्यास्तत्सुता नृप

navamo dakṣasāvarṇirmanurvaruṇasambhavaḥ |
bhūtaketurdīptaketurityādyāstatsutā nṛpa

13.19

पारा मरीचिगर्भाद्या देवा इन्द्रो ऽद्भुतः स्मृतः ।
द्युतिमत्प्रमुखास्तत्र भविष्यन्त्यृषयस्ततः

pārā marīcigarbhādyā devā indro 'dbhutaḥ smṛtaḥ |
dyutimatpramukhāstatra bhaviṣyantyṛṣayastataḥ

13.20

आयुष्मतोऽम्बुधारायामृषभो भगवत्कला ।
भविता येन संराद्धां त्रिलोकीं भोक्ष्यतेऽद्भुतः

āyuṣmato'mbudhārāyāmṛṣabho bhagavatkalā |
bhavitā yena saṃrāddhāṃ trilokīṃ bhokṣyate'dbhutaḥ

13.21

दशमो ब्रह्मसावर्णिरुपश्लोकसुतो मनुः ।
तत्सुता भूरिषेणाद्या हविष्मत्प्रमुखा द्विजाः

daśamo brahmasāvarṇirupaślokasuto manuḥ |
tatsutā bhūriṣeṇādyā haviṣmatpramukhā dvijāḥ

13.22

हविष्मान्सुकृतः सत्यो जयो मूर्तिस्तदा द्विजाः ।
सुवासनविरुद्धाद्या देवाः शम्भुः सुरेश्वरः

haviṣmānsukṛtaḥ satyo jayo mūrtistadā dvijāḥ |
suvāsanaviruddhādyā devāḥ śambhuḥ sureśvaraḥ

13.23

विष्वक्सेनो विषूच्यां तु शम्भोः सख्यं करिष्यति ।
जातः स्वांशेन भगवान्गृहे विश्वसृजो विभुः

viṣvakseno viṣūcyāṃ tu śambhoḥ sakhyaṃ kariṣyati |
jātaḥ svāṃśena bhagavāngṛhe viśvasṛjo vibhuḥ

13.24

मनुर्वै धर्मसावर्णिरेकादशम आत्मवान् ।
अनागतास्तत्सुताश्च सत्यधर्मादयो दश

manurvai dharmasāvarṇirekādaśama ātmavān |
anāgatāstatsutāśca satyadharmādayo daśa

13.25

विहङ्गमाः कामगमा निर्वाणरुचयः सुराः ।
इन्द्रश्च वैधृतस्तेषामृषयश्चारुणादयः

vihaṅgamāḥ kāmagamā nirvāṇarucayaḥ surāḥ |
indraśca vaidhṛtasteṣāmṛṣayaścāruṇādayaḥ

13.26

आर्यकस्य सुतस्तत्र धर्मसेतुरिति स्मृतः ।
वैधृतायां हरेरंशस्त्रिलोकीं धारयिष्यति

āryakasya sutastatra dharmaseturiti smṛtaḥ |
vaidhṛtāyāṃ hareraṃśastrilokīṃ dhārayiṣyati

13.27

भविता रुद्र सावर्णी राजन्द्वादशमो मनुः ।
देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठादयः सुताः

bhavitā rudra sāvarṇī rājandvādaśamo manuḥ |
devavānupadevaśca devaśreṣṭhādayaḥ sutāḥ

13.28

ऋतधामा च तत्रेन्द्रो देवाश्च हरितादयः ।
ऋषयश्च तपोमूर्तिस्तपस्व्याग्नीध्रकादयः

ṛtadhāmā ca tatrendro devāśca haritādayaḥ |
ṛṣayaśca tapomūrtistapasvyāgnīdhrakādayaḥ

13.29

स्वधामाख्यो हरेरंशः साधयिष्यति तन्मनोः ।
अन्तरं सत्यसहसः सुनृतायाः सुतो विभुः

svadhāmākhyo hareraṃśaḥ sādhayiṣyati tanmanoḥ |
antaraṃ satyasahasaḥ sunṛtāyāḥ suto vibhuḥ

13.30

मनुस्त्रयोदशो भाव्यो देवसावर्णिरात्मवान् ।
चित्रसेनविचित्राद्या देवसावर्णिदेहजाः

manustrayodaśo bhāvyo devasāvarṇirātmavān |
citrasenavicitrādyā devasāvarṇidehajāḥ

13.31

देवाः सुकर्मसुत्राम संज्ञा इन्द्रो दिवस्पतिः ।
निर्मोकतत्त्वदर्शाद्या भविष्यन्त्यृषयस्तदा

devāḥ sukarmasutrāma saṃjñā indro divaspatiḥ |
nirmokatattvadarśādyā bhaviṣyantyṛṣayastadā

13.32

देवहोत्रस्य तनय उपहर्ता दिवस्पतेः ।
योगेश्वरो हरेरंशो बृहत्यां सम्भविष्यति

devahotrasya tanaya upahartā divaspateḥ |
yogeśvaro hareraṃśo bṛhatyāṃ sambhaviṣyati

13.33

मनुर्वा इन्द्र सावर्णिश्चतुर्दशम एष्यति ।
उरुगम्भीरबुधाद्या इन्द्र सावर्णिवीर्यजाः

manurvā indra sāvarṇiścaturdaśama eṣyati |
urugambhīrabudhādyā indra sāvarṇivīryajāḥ

13.34

पवित्राश्चाक्षुषा देवाः शुचिरिन्द्रो भविष्यति ।
अग्निर्बाहुः शुचिः शुद्धो मागधाद्यास्तपस्विनः

pavitrāścākṣuṣā devāḥ śucirindro bhaviṣyati |
agnirbāhuḥ śuciḥ śuddho māgadhādyāstapasvinaḥ

13.35

सत्रायणस्य तनयो बृहद्भानुस्तदा हरिः ।
वितानायां महाराज क्रियातन्तून्वितायिता

satrāyaṇasya tanayo bṛhadbhānustadā hariḥ |
vitānāyāṃ mahārāja kriyātantūnvitāyitā

13.36

राजंश्चतुर्दशैतानि त्रिकालानुगतानि ते ।
प्रोक्तान्येभिर्मितः कल्पो युगसाहस्रपर्ययः

rājaṃścaturdaśaitāni trikālānugatāni te |
proktānyebhirmitaḥ kalpo yugasāhasraparyayaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)