Endaro Mahanubhavulu · Sadguru Tyagaraja

ఎందరో మహానుభావు లందరికి వందనము

చందురు వర్ణుని యంద చందమును హృదయా
రవిందమునఁ జూచి బ్రహ్మానంద మనుభవించు వా రెందరో

సామగానలోల మనసిజ లావణ్య ధన్యమూర్ధన్యు లెందరో

మానస వనచర వర సంచారము సలిపి
మూర్తి బాగుగఁ బొడగనెడు వా రెందరో

సరగున పాదములకు స్వాంతమను
సరోజమును సమర్పణము సేయు వా రెందరో

పతితపావనుఁడనే పరాత్పరుని గురించి
పరమార్థమగు నిజమార్గముతోను బాడుచును
సల్లాపముతో స్వరలయాది రాగములఁ దెలియు వా రెందరో

హరిగుణ మణిమయ సరములు గళమున
శోభిల్లు భక్తకోటు లిలలో
తెలివితోఁ జెలిమితోఁ గరుణ గల్గి
జగమెల్లను సుధా దృష్టిచే బ్రోచు వా రెందరో

హొయలుమీర నడలు గల్గు సరసుని
సదా కనులఁ జూచుచును
పులక శరీరులై యానంద పయోధి
నిమగ్నులై ముదంబునను యశము గల వా రెందరో

పరమ భాగవత మౌనివర శశి విభాకర సనక సనందన
దిగీశ సుర కింపురుష కనకకశిపు సుత నారద తుంబురు
పవనసూను బాలచంద్రధర శుక సరోజభవ భూసురవరులు
పరమపావనులు ఘనులు శాశ్వతులు కమలభవ సుఖము సదానుభవులు గాక ఎందరో

నీ మేను నామ వైభవంబులను నీ పరాక్రమ ధైర్యముల
శాంత మానసము నీవులను వచన సత్యమును
రఘువర నీయెడ సద్భక్తియు జనించకను దుర్మతములను
కల్ల జేసినట్టి నీమది నెఱింగి సంతతంబునను
గుణ భజనానంద కీర్తనము జేయు వా రెందరో

భాగవత రామాయణ గీతాది శ్రుతి శాస్త్ర పురాణపు మర్మములన్
శివాది షణ్మతముల గూఢముల ముప్పదిముక్కోటి సురాంతరంగముల
భావంబుల నెఱిఁగి భావ రాగ లయాది సౌఖ్యముచే
చిరాయువుల్ గలిగి నిరవధి సుఖాత్ములై త్యాగరాజాప్తులైన వా రెందరో

ప్రేమ ముప్పిరి గొను వేళ నామము దలచువారు
రామభక్తుఁడైన త్యాగరాజనుతుని నిజదాసులైన వా రెందరో

ऎंदरो महानुभावु लंदरिकि वंदनमु

चंदुरु वर्णुनि यंद चंदमुनु हृदया
रविंदमुनँ जूचि ब्रह्मानंद मनुभविंचु वा रॆंदरो

सामगानलोल मनसिज लावण्य धन्यमूर्धन्यु लॆंदरो

मानस वनचर वर संचारमु सलिपि
मूर्ति बागुगँ बॊडगनॆडु वा रॆंदरो

सरगुन पादमुलकु स्वांतमनु
सरोजमुनु समर्पणमु सेयु वा रॆंदरो

पतितपावनुँडने परात्परुनि गुरिंचि
परमार्थमगु निजमार्गमुतोनु बाडुचुनु
सल्लापमुतो स्वरलयादि रागमुलँ दॆलियु वा रॆंदरो

हरिगुण मणिमय सरमुलु गळमुन
शोभिल्लु भक्तकोटु लिललो
तॆलिवितोँ जॆलिमितोँ गरुण गल्गि
जगमॆल्लनु सुधा दृष्टिचे ब्रोचु वा रॆंदरो

हॊयलुमीर नडलु गल्गु सरसुनि
सदा कनुलँ जूचुचुनु
पुलक शरीरुलै यानंद पयोधि
निमग्नुलै मुदंबुननु यशमु गल वा रॆंदरो

परम भागवत मौनिवर शशि विभाकर सनक सनंदन
दिगीश सुर किंपुरुष कनककशिपु सुत नारद तुंबुरु
पवनसूनु बालचंद्रधर शुक सरोजभव भूसुरवरुलु
परमपावनुलु घनुलु शाश्वतुलु कमलभव सुखमु सदानुभवुलु गाक ऎंदरो

नी मेनु नाम वैभवंबुलनु नी पराक्रम धैर्यमुल
शांत मानसमु नीवुलनु वचन सत्यमुनु
रघुवर नीयॆड सद्भक्तियु जनिंचकनु दुर्मतमुलनु
कल्ल जेसिनट्टि नीमदि नॆऱिंगि संततंबुननु
गुण भजनानंद कीर्तनमु जेयु वा रॆंदरो

भागवत रामायण गीतादि श्रुति शास्त्र पुराणपु मर्ममुलन्
शिवादि षण्मतमुल गूढमुल मुप्पदिमुक्कोटि सुरांतरंगमुल
भावंबुल नॆऱिँगि भाव राग लयादि सौख्यमुचे
चिरायुवुल् गलिगि निरवधि सुखात्मुलै त्यागराजाप्तुलैन वा रॆंदरो

प्रेम मुप्पिरि गॊनु वेळ नाममु दलचुवारु
रामभक्तुँडैन त्यागराजनुतुनि निजदासुलैन वा रॆंदरो

Meaning

Pallavi: Many are the great souls; to all of them, my salutations.

Anupallavi: Those who behold the moon-fair beauty of the Lord in the lotus of the heart and taste the bliss of Brahman.

1. The foremost of the blessed, who love the Lord who delights in Sama chant and whose grace outshines Manmatha.
2. Those who still the wanderings of the mind, that forest creature, and see his form clearly.
3. Those who at once lay the lotus of the heart at his feet.
4. Those who sing of the Supreme, the purifier of the fallen, by the true path that leads to the highest goal, and who know raga with its swara and laya through loving converse with him.
5. Those hosts of devotees on this earth who wear on their necks garlands of gems that are Hari’s qualities, and who with wisdom, friendship and compassion protect the whole world with a nectar glance.
6. Those who ever gaze on the graceful Lord with his charming gait, their bodies thrilling, sunk in an ocean of bliss, glad and full of glory.
7. Besides the great Bhagavatas, the best of munis, the Moon and the Sun, Sanaka and Sanandana, the guardians of the quarters, the devas and kimpurushas, Prahlada the son of Hiranyakashipu, Narada, Tumburu, Hanuman the son of the Wind, Shiva who wears the young moon, Shuka, Brahma and the best of brahmins, the most holy, the great, the eternal ones who always enjoy the bliss of Brahman: how many more there are!
8. Those who know your mind, which destroyed the false doctrines that keep true bhakti from being born, and who ever sing in joy of your form, your name and its glory, your valour and courage, your peaceful mind, your truthful word, O best of the Raghus.
9. Those who know the secrets of the Bhagavata, the Ramayana, the Gita, the Shruti, the Shastras and Puranas, the hidden meanings of the six paths beginning with Shaiva, and the inner minds of the thirty-three crore devas; who, through the joy of bhava, raga and laya, live long in endless happiness and are dear to Tyagaraja’s Lord.
10. Those who, when love swells threefold, remember the Name, true servants of the Lord whom Tyagaraja, Rama’s devotee, praises.

About this bhajan

Every January the river bank at Thiruvaiyaru fills with singers, famous and unknown, sitting shoulder to shoulder before Tyagaraja’s samadhi. On the day of his Aradhana they sing the five Ghana Raga Pancharatna kritis together, and Endaro Mahanubhavulu is the last. Tyagaraja does not ask anything of Rama in it. He bows instead to everyone who has loved Rama: Prahlada, Narada, Hanuman, Shuka, the rishis, and the countless unnamed bhaktas who sing with knowledge of raga and laya. A family tradition among his disciples says he sang it when the great Malayali singer Shatkala Govinda Marar came to hear him; this is told as tradition. The opening line has become the way Carnatic musicians greet an audience of rasikas.

Telugu text: te.wikisource.org, ‘ఎందరో మహానుభావు లందరికి వందనము’ (త్యాగరాజు కృతులు); checked line by line against karnatik.com c1006 (Sri, Adi)