अध्याय 32: श्रीकृष्ण के पुत्र और ऊषा का स्वप्न

प्रद्यु म्राद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास्तव ।
भानुं भैमरिकञ्चैव सत्यभामा व्यजायत

pradyu mrādyā hareḥ putrā rukmiṇyāḥ kathitāstava |
bhānuṃ bhaimarikañcaiva satyabhāmā vyajāyata

दीप्तिमान् ताम्रपक्षाद्या रोहिणयां तनया हरेः ।
बभूवुर्जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्या बलशालिनः

dīptimān tāmrapakṣādyā rohiṇayāṃ tanayā hareḥ |
babhūvurjāmbavatyāñca śāmbādyā balaśālinaḥ

तनया भद्रविन्दाद्या नाग्रजित्यां महाबलाः ।
संग्रामजित्प्रधानास्तु शैव्यायान्त्वभवन् सुताः

tanayā bhadravindādyā nāgrajityāṃ mahābalāḥ |
saṃgrāmajitpradhānāstu śaivyāyāntvabhavan sutāḥ

वृकाद्याश्व सुता माद्रयां गात्रवत्प्रमुखान् सुतान् ।
अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याञ्च श्रुतादयः

vṛkādyāśva sutā mādrayāṃ gātravatpramukhān sutān |
avāpa lakṣmaṇā putrāḥ kālindyāñca śrutādayaḥ

अन्यासाञ्चैव भार्य्याणां समुतूपन्नानि चक्रिणः ।
अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्त्रणां शतं तथा

anyāsāñcaiva bhāryyāṇāṃ samutūpannāni cakriṇaḥ |
aṣṭāyutāni putrāṇāṃ sahastraṇāṃ śataṃ tathā

प्रद्यु म्रः प्रथमस्तेषा सर्व्वेषां रुक्मिणीसुतः ।
प्रद्यु म्रादनिरुद्धोऽभूदू वजूस्तस्मादजायत

pradyu mraḥ prathamasteṣā sarvveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ |
pradyu mrādaniruddho'bhūdū vajūstasmādajāyata

अनिरुद्धो रणो रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः ।
वाणास्य तनयामूषामुपयेमे द्रिजोत्तम

aniruddho raṇo ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ |
vāṇāsya tanayāmūṣāmupayeme drijottama

यत्र युद्धमभूदू घोरं हरि-शङ्करयोर्महत् ।
छिन्न सहस्त्र बाहूनां यत्र वाणस्य चक्रिणा

yatra yuddhamabhūdū ghoraṃ hari-śaṅkarayormahat |
chinna sahastra bāhūnāṃ yatra vāṇasya cakriṇā

कथं युद्धमभूदू ब्रह्मन्नुषार्थे हर-कृष्णयोः ।
कथं क्षयञ्च वाणस्य बाहूनां कृतवान् हरिः

kathaṃ yuddhamabhūdū brahmannuṣārthe hara-kṛṣṇayoḥ |
kathaṃ kṣayañca vāṇasya bāhūnāṃ kṛtavān hariḥ

एतत् सर्व्व महाभाग समाख्यातु त्वमर्हसि ।
महत् कौतूहलं जातं कथां श्रोतुमिमां हरेः

etat sarvva mahābhāga samākhyātu tvamarhasi |
mahat kautūhalaṃ jātaṃ kathāṃ śrotumimāṃ hareḥ

ऊषा वाणसुता विप्र पार्व्वतीं सह शम्भुना ।
क्रीड़न्तीमुपलक्ष्योच्चैः स्पृहाञ्चक्र तदाश्रयाम्

ūṣā vāṇasutā vipra pārvvatīṃ saha śambhunā |
krīr̤antīmupalakṣyoccaiḥ spṛhāñcakra tadāśrayām

ततः सकलाचित्तज्ञा गौरी तामाह भामिनीम् ।
अलमत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वमपि रंस्यसे

tataḥ sakalācittajñā gaurī tāmāha bhāminīm |
alamatyarthatāpena bhartrā tvamapi raṃsyase

इत्युक्ते सा तदा चक्र कदेति मतिमात्मनः ।
को वा भर्त्ता ममेत्येतां पुनरप्याह पार्व्वती

ityukte sā tadā cakra kadeti matimātmanaḥ |
ko vā bharttā mametyetāṃ punarapyāha pārvvatī

वैशाखशुक्लद्रादश्यां स्वप्ने योऽभिभवं तव ।
करिष्यति स ते भर्त्ता राजपुत्रि भविष्यति

vaiśākhaśukladrādaśyāṃ svapne yo'bhibhavaṃ tava |
kariṣyati sa te bharttā rājaputri bhaviṣyati

तस्यां तिथौ पुमान् खप्ने यथा देव्या उदीरितम् ।
तथैवाभिभवं चक्र रागञ्चक्र तथैव सा

tasyāṃ tithau pumān khapne yathā devyā udīritam |
tathaivābhibhavaṃ cakra rāgañcakra tathaiva sā

ततः प्रबुद्धा पुरुषमपश्यन्ती तमुत्सुका ।
क्व गतोऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम्

tataḥ prabuddhā puruṣamapaśyantī tamutsukā |
kva gato'sīti nirlajjā maitreyoktavatī sakhīm

वाणस्य मन्त्री कुम्भाणडश्वित्रलेशा तु तत्सुता ।
तस्याः सख्यभवत् सा च प्राह कोऽय त्वयोच्यते

vāṇasya mantrī kumbhāṇaḍaśvitraleśā tu tatsutā |
tasyāḥ sakhyabhavat sā ca prāha ko'ya tvayocyate

यदा लज्जाकुला नास्यै कथयामास सा सती ।
तदा विश्वासमानीय सर्व्वमेवाभ्यवादयत्

yadā lajjākulā nāsyai kathayāmāsa sā satī |
tadā viśvāsamānīya sarvvamevābhyavādayat

विदितार्थान्तु तामाह पुनरूषा यथोदितम् ।
देव्या तथैव तत्प्राप्तौ योऽभ्युपायः कुरुष्व तम्

viditārthāntu tāmāha punarūṣā yathoditam |
devyā tathaiva tatprāptau yo'bhyupāyaḥ kuruṣva tam

ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्व्वांश्व प्रधानतः ।
मनुष्यांश्वाबिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत्

tataḥ paṭe surān daityān gandharvvāṃśva pradhānataḥ |
manuṣyāṃśvābilikhyāsyai citralekhā vyadarśayat

अपास्य सा तु गन्धर्व्वांस्तथोरगसुरासुरान् ।
मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्वप्यन्धकवृष्णिषु

apāsya sā tu gandharvvāṃstathoragasurāsurān |
manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣvapyandhakavṛṣṇiṣu

कृष्ण-रामौ विलोक्यासौ सुभ्रु र्लज्जाजड़ेव सा ।
प्रद्यु म्रदर्शाने व्रीड़ा-दृष्टिं निन्येऽन्यतो द्रिज

kṛṣṇa-rāmau vilokyāsau subhru rlajjājar̤eva sā |
pradyu mradarśāne vrīr̤ā-dṛṣṭiṃ ninye'nyato drija

दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्यु म्रतनये द्रिज ।
दृष्ट्यात्यर्थविकाशिन्या लज्जा क्कापि निराकृता

dṛṣṭamātre tataḥ kānte pradyu mratanaye drija |
dṛṣṭyātyarthavikāśinyā lajjā kkāpi nirākṛtā

सोऽयं सोऽयमितीत्युक्त तया सा योगगामिनी ।
ययौ द्रारवतीमूषां समाश्वास्य ततः सखीम्

so'yaṃ so'yamitītyukta tayā sā yogagāminī |
yayau drāravatīmūṣāṃ samāśvāsya tataḥ sakhīm