अध्याय 12: क्रोष्टु का वंश और ज्यामघ की वधू

क्रोष्टोस्तु यदुपुत्रस्यात्मजो ध्वजिनीवान्

kroṣṭostu yaduputrasyātmajo dhvajinīvān

ततश्च स्वातिः ततो रुशङ्कुः रुशङ्कोश्चित्ररथः

tataśca svātiḥ tato ruśaṅkuḥ ruśaṅkościtrarathaḥ

तत्तनयः शशिबिन्दुः चतुर्दशमहारत्नेशश्चक्रवर्त्यभवत्

tattanayaḥ śaśibinduḥ caturdaśamahāratneśaścakravartyabhavat

तस्य च शतसहस्रं पत्नी नामभवत्

tasya ca śatasahasraṃ patnī nāmabhavat

दशलक्षसंख्याश्च पुत्राः

daśalakṣasaṃkhyāśca putrāḥ

तेषां च पृथुश्रवाः पृथुकर्मा पृथुकीर्तिः पृथुयशाः पृथुजयः पृथुदानः षट्पुत्राः प्रधानाः

teṣāṃ ca pṛthuśravāḥ pṛthukarmā pṛthukīrtiḥ pṛthuyaśāḥ pṛthujayaḥ pṛthudānaḥ ṣaṭputrāḥ pradhānāḥ

पृथुश्रवसश्च पुत्रः पृथुतमः

pṛthuśravasaśca putraḥ pṛthutamaḥ

तस्मादुशना यो वाजिमेधानां शतमाजहार

tasmāduśanā yo vājimedhānāṃ śatamājahāra

तस्य च शितपुर्नाम पुत्रोऽभवत्

tasya ca śitapurnāma putro'bhavat

तस्यापि रुक्मकवचस्ततः परवृत्

tasyāpi rukmakavacastataḥ paravṛt

तस्य परावृतो रुक्मेषुपृथुज्यामघवलितहरितसंज्ञास्तस्य पञ्चात्मजा बभूवुः

tasya parāvṛto rukmeṣupṛthujyāmaghavalitaharitasaṃjñāstasya pañcātmajā babhūvuḥ

तस्माद्यापि ज्यामघस्य श्लोको गीयते

tasmādyāpi jyāmaghasya śloko gīyate

भार्यावश्यास्तु ये केचिद्भविष्यन्त्यथ वा मृताः ।
तेषां तु ज्यामघः श्रेष्ठः शैव्यापतिरभून्नृपः

bhāryāvaśyāstu ye kecidbhaviṣyantyatha vā mṛtāḥ |
teṣāṃ tu jyāmaghaḥ śreṣṭhaḥ śaivyāpatirabhūnnṛpaḥ

अपुत्रा तस्य सा पत्नी शैव्या नाम तथाप्यसौ ।
अपत्यकामोऽपि भयान्नान्यां भार्यामविन्दत

aputrā tasya sā patnī śaivyā nāma tathāpyasau |
apatyakāmo'pi bhayānnānyāṃ bhāryāmavindata

स त्वेकदा प्रभूतरथतुरगगजसंमर्दातिदारुणे महाहवे युद्ध्यमानःच सकलमेवारिचक्रमजयत्

sa tvekadā prabhūtarathaturagagajasaṃmardātidāruṇe mahāhave yuddhyamānaḥca sakalamevāricakramajayat

तच्चारिचक्रमपास्तपुत्रकलत्रबन्धुबलकोशं स्वमधिष्ठानं परित्यज्य दिशः प्रतिविद्रुतम्

taccāricakramapāstaputrakalatrabandhubalakośaṃ svamadhiṣṭhānaṃ parityajya diśaḥ pratividrutam

तस्मिंश्च विद्रुतेतित्रासलोलायतलोचनयुगलं त्राहित्राहि मां तातांब भ्रतरित्याकुलविलापविधुरं स राजकन्यारत्नमद्राक्षीत्

tasmiṃśca vidrutetitrāsalolāyatalocanayugalaṃ trāhitrāhi māṃ tātāṃba bhratarityākulavilāpavidhuraṃ sa rājakanyāratnamadrākṣīt

तद्दर्शनाच्च तस्यामनुरागनुगतान्तरात्मा स नृपोऽचिन्तयत्

taddarśanācca tasyāmanurāganugatāntarātmā sa nṛpo'cintayat

साध्विदं ममापत्यरहितस्य वन्ध्याभर्तुः सांप्रतं विधिनापत्यकारणं कन्यारत्नमुपपादितम्

sādhvidaṃ mamāpatyarahitasya vandhyābhartuḥ sāṃprataṃ vidhināpatyakāraṇaṃ kanyāratnamupapāditam

तदेतत्समुद्वहामीति

tadetatsamudvahāmīti

अथ वैनां स्यन्दनमारोप्य स्वमधिष्ठानं नयामि

atha vaināṃ syandanamāropya svamadhiṣṭhānaṃ nayāmi

तयैव देव्याशैव्ययाहमनुज्ञातःसमुद्वहामीति

tayaiva devyāśaivyayāhamanujñātaḥsamudvahāmīti

अथैनां रथमारोप्य स्वनगरमगच्छत्

athaināṃ rathamāropya svanagaramagacchat

विजयिनं च राजानमशेषपौरभृत्वयरिजनामात्यसमेता शैव्या द्रष्टुमधिष्ठनद्वारमागता

vijayinaṃ ca rājānamaśeṣapaurabhṛtvayarijanāmātyasametā śaivyā draṣṭumadhiṣṭhanadvāramāgatā

सा चावलोक्य राज्ञः सव्यपार्शववर्त्तिनीं कन्यामीषदुद्भूतामर्षस्फुरदधरपल्लवा राजानमवोचत्

sā cāvalokya rājñaḥ savyapārśavavarttinīṃ kanyāmīṣadudbhūtāmarṣasphuradadharapallavā rājānamavocat

अतिचपलचित्तात्र स्यन्दने केयमारोपितेति

aticapalacittātra syandane keyamāropiteti

असावप्यनालोचितोत्तरवचनोतिभयात्तामाह स्नुषा ममेयमिति

asāvapyanālocitottaravacanotibhayāttāmāha snuṣā mameyamiti

नाहं प्रसूता पुत्रेण नान्या पत्न्यभवत्तव ।
स्नुषासंबन्धता ह्योषा कतमेन सुतेन ते

nāhaṃ prasūtā putreṇa nānyā patnyabhavattava |
snuṣāsaṃbandhatā hyoṣā katamena sutena te

इत्यात्मेर्ष्याकोपकलुषितवचनमुषितविवेको भयाद्दुरुक्तापरिहारार्थमिदमवनीपतिराह

ityātmerṣyākopakaluṣitavacanamuṣitaviveko bhayādduruktāparihārārthamidamavanīpatirāha

यस्ते जनिष्यत्यात्मजस्तस्येयमनागतस्यैव भार्या निरूपितेत्याकर्ण्योद्भूतमृदुहासा तथेत्याह

yaste janiṣyatyātmajastasyeyamanāgatasyaiva bhāryā nirūpitetyākarṇyodbhūtamṛduhāsā tathetyāha

प्रविवेश च राज्ञा सहाधिष्ठानम्

praviveśa ca rājñā sahādhiṣṭhānam

अनन्तरं चातिशुद्धलग्नहोरांशकावयवोक्तकृतपुत्रजन्मलाभगुणाद्वयसः परिणाममुपगतापि शैव्या स्वल्पैरेवाहोभिर्गर्भमवाप

anantaraṃ cātiśuddhalagnahorāṃśakāvayavoktakṛtaputrajanmalābhaguṇādvayasaḥ pariṇāmamupagatāpi śaivyā svalpairevāhobhirgarbhamavāpa

कालेन च कुमारमजीजनत्

kālena ca kumāramajījanat

तस्य च विदर्भ इति पिता नाम चक्रे

tasya ca vidarbha iti pitā nāma cakre

स च तां स्नुषामुपयेमे

sa ca tāṃ snuṣāmupayeme

तस्यां चासौक्रथकैशिकसंज्ञौ पुत्रावजनयत्

tasyāṃ cāsaukrathakaiśikasaṃjñau putrāvajanayat

पुनश्च तृतीयं रोमपादसंज्ञं पुत्रमजीजनद्यो नारदादवाप्तज्ञानवान्भविष्यतीति

punaśca tṛtīyaṃ romapādasaṃjñaṃ putramajījanadyo nāradādavāptajñānavānbhaviṣyatīti

रोमपादाद्बभ्रुः बभ्रोर्धृतिर्ः धृतेः कैशिकः कैशिकस्यापि चेदिः पुत्रोऽभवत्यस्य संततौ चैद्या भूपालाः

romapādādbabhruḥ babhrordhṛtirḥ dhṛteḥ kaiśikaḥ kaiśikasyāpi cediḥ putro'bhavatyasya saṃtatau caidyā bhūpālāḥ

क्रथस्य स्नषापुत्रस्यकुन्तिरभवत्

krathasya snaṣāputrasyakuntirabhavat

कुन्तेर्धृष्टिः धृष्टेर्निधृतिः निधृतेर्दशार्हस्ततश्च व्योमः तस्यापि जीमूतः ततश्च विकृतिः ततश्च भीभरथः तस्मान्नवरथः तस्यापि दशरथः ततश्च शकुनिः तत्तनयः करंभिः करंभेर्देवरातोऽभवत्

kunterdhṛṣṭiḥ dhṛṣṭernidhṛtiḥ nidhṛterdaśārhastataśca vyomaḥ tasyāpi jīmūtaḥ tataśca vikṛtiḥ tataśca bhībharathaḥ tasmānnavarathaḥ tasyāpi daśarathaḥ tataśca śakuniḥ tattanayaḥ karaṃbhiḥ karaṃbherdevarāto'bhavat

तस्माद्देवक्षत्रः तस्यापि मधुः मधोः कुमारवंशः कुमारवंशादनुः अनोः पुरुमित्रः पृथिवीपतिरभवत्

tasmāddevakṣatraḥ tasyāpi madhuḥ madhoḥ kumāravaṃśaḥ kumāravaṃśādanuḥ anoḥ purumitraḥ pṛthivīpatirabhavat

ततश्चांशुस्तस्माच्च सत्वतः

tataścāṃśustasmācca satvataḥ

सत्वतादेते सात्वताः

satvatādete sātvatāḥ

इत्येतां ज्यामघस्य संततिं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः श्रुत्वा पुमान्मैत्रेय स्वपापैः प्रमुच्यते

ityetāṃ jyāmaghasya saṃtatiṃ samyakchraddhāsamanvitaḥ śrutvā pumānmaitreya svapāpaiḥ pramucyate