अध्याय 38: योग के विघ्न, सिद्धियाँ और ध्यान-विधि

आलस्यं व्याधयस्तीव्राः प्रमादः स्थानसंशयः ।
अनवस्थितचित्तत्वमश्रद्धा भ्रांतिदर्शनम्

ālasyaṃ vyādhayastīvrāḥ pramādaḥ sthānasaṃśayaḥ |
anavasthitacittatvamaśraddhā bhrāṃtidarśanam

दुःखानि दौर्मनस्यं च विषयेषु च लोलता ।
दशैते युञ्जतां पुंसामन्तरायाः प्रकीर्तिताः

duḥkhāni daurmanasyaṃ ca viṣayeṣu ca lolatā |
daśaite yuñjatāṃ puṃsāmantarāyāḥ prakīrtitāḥ

आलस्यमलसत्त्वं तु योगिनां देहचेतनोः ।
धातुवैषम्यजा दोषा व्याधयः कर्मदोषजाः

ālasyamalasattvaṃ tu yogināṃ dehacetanoḥ |
dhātuvaiṣamyajā doṣā vyādhayaḥ karmadoṣajāḥ

प्रमादो नाम योगस्य साधना नाम भावना ।
इदं वेत्युभयाक्रान्तं विज्ञानं स्थानसंशयः

pramādo nāma yogasya sādhanā nāma bhāvanā |
idaṃ vetyubhayākrāntaṃ vijñānaṃ sthānasaṃśayaḥ

अप्रतिष्ठा हि मनसस्त्वनवस्थितिरुच्यते ।
अश्रद्धा भावरहिता वृत्तिर्वै योगवर्त्मनि

apratiṣṭhā hi manasastvanavasthitirucyate |
aśraddhā bhāvarahitā vṛttirvai yogavartmani

विपर्यस्ता मतिर्या सा भ्रांतिरित्यभिधीयते ।
दुःखमज्ञानजं पुंसां चित्तस्याध्यात्मिकं विदुः

viparyastā matiryā sā bhrāṃtirityabhidhīyate |
duḥkhamajñānajaṃ puṃsāṃ cittasyādhyātmikaṃ viduḥ

आधिभौतिकमंगोत्थं यच्च दुःखं पुरा कृतैः ।
आधिदैविकमाख्यातमशन्यस्त्रविषादिकम्

ādhibhautikamaṃgotthaṃ yacca duḥkhaṃ purā kṛtaiḥ |
ādhidaivikamākhyātamaśanyastraviṣādikam

इच्छाविघातजं मोक्षं दौर्मनस्यं प्रचक्षते ।
विषयेषु विचित्रेषु विभ्रमस्तत्र लोलता

icchāvighātajaṃ mokṣaṃ daurmanasyaṃ pracakṣate |
viṣayeṣu vicitreṣu vibhramastatra lolatā

शान्तेष्वेतेषु विघ्नेषु योगासक्तस्य योगिनः ।
उपसर्गाः प्रवर्तंते दिव्यास्ते सिद्धिसूचकाः

śānteṣveteṣu vighneṣu yogāsaktasya yoginaḥ |
upasargāḥ pravartaṃte divyāste siddhisūcakāḥ

प्रतिभा श्रवणं वार्ता दर्शनास्वादवेदनाः ।
उपसर्गाः षडित्येते व्यये योगस्य सिद्धयः

pratibhā śravaṇaṃ vārtā darśanāsvādavedanāḥ |
upasargāḥ ṣaḍityete vyaye yogasya siddhayaḥ

सूक्ष्मे व्यवहिते ऽतीते विप्रकृष्टे त्वनागते ।
प्रतिभा कथ्यते यो ऽर्थे प्रतिभासो यथातथम्

sūkṣme vyavahite 'tīte viprakṛṣṭe tvanāgate |
pratibhā kathyate yo 'rthe pratibhāso yathātatham

श्रवणं सर्वशब्दानां श्रवणे चाप्रयत्नतः ।
वार्त्ता वार्त्तासु विज्ञानं सर्वेषामेव देहिनाम्

śravaṇaṃ sarvaśabdānāṃ śravaṇe cāprayatnataḥ |
vārttā vārttāsu vijñānaṃ sarveṣāmeva dehinām

दर्शनं नाम दिव्यानां दर्शनं चाप्रयत्नतः ।
तथास्वादश्च दिव्येषु रसेष्वास्वाद उच्यते

darśanaṃ nāma divyānāṃ darśanaṃ cāprayatnataḥ |
tathāsvādaśca divyeṣu raseṣvāsvāda ucyate

स्पर्शनाधिगमस्तद्वद्वेदना नाम विश्रुता ।
गन्धादीनां च दिव्यानामाब्रह्मभुवनाधिपाः

sparśanādhigamastadvadvedanā nāma viśrutā |
gandhādīnāṃ ca divyānāmābrahmabhuvanādhipāḥ

संतिष्ठन्ते च रत्नानि प्रयच्छंति बहूनि च ।
स्वच्छन्दमधुरा वाणी विविधास्यात्प्रवर्तते

saṃtiṣṭhante ca ratnāni prayacchaṃti bahūni ca |
svacchandamadhurā vāṇī vividhāsyātpravartate

रसायनानि सर्वाणि दिव्याश्चौषधयस्तथा ।
सिध्यंति प्रणिपत्यैनं दिशंति सुरयोषितः

rasāyanāni sarvāṇi divyāścauṣadhayastathā |
sidhyaṃti praṇipatyainaṃ diśaṃti surayoṣitaḥ

योगसिद्ध्यैकदेशे ऽपि दृष्टे मोक्षे भवेन्मतिः ।
दृष्टमेतन्मया यद्वत्तद्वन्मोक्षो भवेदिति

yogasiddhyaikadeśe 'pi dṛṣṭe mokṣe bhavenmatiḥ |
dṛṣṭametanmayā yadvattadvanmokṣo bhavediti

कृशता स्थूलता बाल्यं वार्धक्यं चैव यौवनम् ।
नानाचातिस्वरूपं च चतुर्णां देहधारणम्

kṛśatā sthūlatā bālyaṃ vārdhakyaṃ caiva yauvanam |
nānācātisvarūpaṃ ca caturṇāṃ dehadhāraṇam

पार्थिवांशं विना नित्यं सुरभिर्गन्धसंग्रहः ।
एवमष्टगुणं प्राहुः पैशाचं पार्थिवं पदम्

pārthivāṃśaṃ vinā nityaṃ surabhirgandhasaṃgrahaḥ |
evamaṣṭaguṇaṃ prāhuḥ paiśācaṃ pārthivaṃ padam

जले निवसनं चैव भूम्यामेवं विनिर्गमः ।
इच्छेच्छक्तः स्वयं पातुं समुद्रमपि नातुरः

jale nivasanaṃ caiva bhūmyāmevaṃ vinirgamaḥ |
icchecchaktaḥ svayaṃ pātuṃ samudramapi nāturaḥ

यत्रेच्छति जगत्यस्मिंस्तत्रैव जलदर्शनम् ।
विना कुम्भादिकं पाणौ जलसञ्चयधारणम्

yatrecchati jagatyasmiṃstatraiva jaladarśanam |
vinā kumbhādikaṃ pāṇau jalasañcayadhāraṇam

यद्वस्तु विरसञ्चापि भोक्तुमिच्छति तत्क्षणात् ।
रसादिकं भवेच्चान्यत्त्रयाणां देहधारणम्

yadvastu virasañcāpi bhoktumicchati tatkṣaṇāt |
rasādikaṃ bhaveccānyattrayāṇāṃ dehadhāraṇam

निर्व्रणत्वं शरीरस्य पार्थिवैश्च समन्वितम् ।
तदिदं षोडशगुणमाप्यमैश्वर्यमद्भुतम्

nirvraṇatvaṃ śarīrasya pārthivaiśca samanvitam |
tadidaṃ ṣoḍaśaguṇamāpyamaiśvaryamadbhutam

शरीरादग्निनिर्माणं तत्तापभयवर्जनम् ।
शक्तिर्जगदिदं दग्धुं यदीच्छेदप्रयत्नतः

śarīrādagninirmāṇaṃ tattāpabhayavarjanam |
śaktirjagadidaṃ dagdhuṃ yadīcchedaprayatnataḥ

स्थापनं वानलस्या ऽप्सु पाणौ पावकधारणम् ।
दग्धे सर्गे यथापूर्वं मुखे चान्नादिपाचनम् ।
द्वाभ्यां देहविनिर्माणमाप्यैश्वर्यसमन्वितम्

sthāpanaṃ vānalasyā 'psu pāṇau pāvakadhāraṇam |
dagdhe sarge yathāpūrvaṃ mukhe cānnādipācanam |
dvābhyāṃ dehavinirmāṇamāpyaiśvaryasamanvitam

एतच्चतुर्विंशतिधा तैजसं परिचक्षते ।
मनोजवत्वं भूतानां क्षणादन्तःप्रवेशनम्

etaccaturviṃśatidhā taijasaṃ paricakṣate |
manojavatvaṃ bhūtānāṃ kṣaṇādantaḥpraveśanam

पर्वतादिमहाभारधारणञ्चाप्रयत्नतः ।
गुरुत्वञ्च लघुत्वञ्च पाणावनिलधारणम्

parvatādimahābhāradhāraṇañcāprayatnataḥ |
gurutvañca laghutvañca pāṇāvaniladhāraṇam

अंगुल्यग्रनिपाताद्यैर्भूमेरपि च कम्पनम् ।
एकेन देहनिष्पत्तिर्युक्तं भोगैश्च तैजसैः

aṃgulyagranipātādyairbhūmerapi ca kampanam |
ekena dehaniṣpattiryuktaṃ bhogaiśca taijasaiḥ

द्वात्रिंशद्गुणमैश्वर्यं मारुतं कवयो विदुः ।
छायाहीनविनिष्पत्तिरिन्द्रियाणामदर्शनम्

dvātriṃśadguṇamaiśvaryaṃ mārutaṃ kavayo viduḥ |
chāyāhīnaviniṣpattirindriyāṇāmadarśanam

खेचरत्वं यथाकाममिन्द्रियार्थसमन्वयः ।
आकाशलंघनं चैव स्वदेहे तन्निवेशनम्

khecaratvaṃ yathākāmamindriyārthasamanvayaḥ |
ākāśalaṃghanaṃ caiva svadehe tanniveśanam

आकाशपिण्डीकरणमशरीरत्वमेव च ।
अनिलैश्वर्यसंयुक्तं चत्वारिंशद्गुणं महत्

ākāśapiṇḍīkaraṇamaśarīratvameva ca |
anilaiśvaryasaṃyuktaṃ catvāriṃśadguṇaṃ mahat

ऐन्द्रमैश्वर्यमाख्यातमाम्बरं तत्प्रचक्षते ।
यथाकामोपलब्धिश्च यथाकामविनिर्गमः

aindramaiśvaryamākhyātamāmbaraṃ tatpracakṣate |
yathākāmopalabdhiśca yathākāmavinirgamaḥ

सर्वस्याभिभवश्चैव सर्वगुह्यार्थदर्शनम् ।
कर्मानुरूपनिर्माणं वशित्वं प्रियदर्शनम्

sarvasyābhibhavaścaiva sarvaguhyārthadarśanam |
karmānurūpanirmāṇaṃ vaśitvaṃ priyadarśanam

संसारदर्शनं चैव भोगैरैन्द्रैस्समन्वितम् ।
एतच्चांद्रमसैश्वर्यं मानसं गुणतो ऽधिकम्

saṃsāradarśanaṃ caiva bhogairaindraissamanvitam |
etaccāṃdramasaiśvaryaṃ mānasaṃ guṇato 'dhikam

छेदनं ताडनं चैव बंधनं मोचनं तथा ।
ग्रहणं सर्वभूतानां संसारवशवर्तिनाम्

chedanaṃ tāḍanaṃ caiva baṃdhanaṃ mocanaṃ tathā |
grahaṇaṃ sarvabhūtānāṃ saṃsāravaśavartinām

प्रसादश्चापि सर्वेषां मृत्युकालजयस्तथा ।
आभिमानिकमैश्वर्यं प्राजापत्यं प्रचक्षते

prasādaścāpi sarveṣāṃ mṛtyukālajayastathā |
ābhimānikamaiśvaryaṃ prājāpatyaṃ pracakṣate

एतच्चान्द्रमसैर्भोगैः षट्पञ्चाशद्गुणं महत् ।
सर्गः संकल्पमात्रेण त्राणं संहरणं तथा

etaccāndramasairbhogaiḥ ṣaṭpañcāśadguṇaṃ mahat |
sargaḥ saṃkalpamātreṇa trāṇaṃ saṃharaṇaṃ tathā

स्वाधिकारश्च सर्वेषां भूतचित्तप्रवर्तनम् ।
असादृश्यं च सर्वस्य निर्माणं जगतः पृथक्

svādhikāraśca sarveṣāṃ bhūtacittapravartanam |
asādṛśyaṃ ca sarvasya nirmāṇaṃ jagataḥ pṛthak

शुभाशुभस्य करणं प्राजापत्यैश्च संयुतम् ।
चतुष्षष्ठिगुणं ब्राह्ममैश्वर्यं च प्रचक्षते

śubhāśubhasya karaṇaṃ prājāpatyaiśca saṃyutam |
catuṣṣaṣṭhiguṇaṃ brāhmamaiśvaryaṃ ca pracakṣate

बौद्धादस्मात्परं गौणमैश्वर्यं प्राकृतं विदुः ।
वैष्णवं तत्समाख्यातं तस्यैव भुवनस्थितिः ।
ब्रह्मणा तत्पदं सर्वं वक्तुमन्यैर्न शक्यते

bauddhādasmātparaṃ gauṇamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ viduḥ |
vaiṣṇavaṃ tatsamākhyātaṃ tasyaiva bhuvanasthitiḥ |
brahmaṇā tatpadaṃ sarvaṃ vaktumanyairna śakyate

तत्पौरुषं च गौणं च गणेशं पदमैश्वरम् ।
विष्णुना तत्पदं किंचिज्ज्ञातुमन्यैर्न शक्यते

tatpauruṣaṃ ca gauṇaṃ ca gaṇeśaṃ padamaiśvaram |
viṣṇunā tatpadaṃ kiṃcijjñātumanyairna śakyate

विज्ञानसिद्धयश्चैव सर्वा एवौपसर्गिकाः ।
निरोद्धव्या प्रयत्नेन वैराग्येण परेण तु

vijñānasiddhayaścaiva sarvā evaupasargikāḥ |
niroddhavyā prayatnena vairāgyeṇa pareṇa tu

प्रतिभासेष्वशुद्धेषु गुणेष्वासक्तचेतसः ।
न सिध्येत्परमैश्वर्यमभयं सार्वकामिकम्

pratibhāseṣvaśuddheṣu guṇeṣvāsaktacetasaḥ |
na sidhyetparamaiśvaryamabhayaṃ sārvakāmikam

तस्माद्गुणांश्च भोगांश्च देवासुरमहीभृताम् ।
तृणवद्यस्त्यजेत्तस्य योगसिद्धिः परा भवेत्

tasmādguṇāṃśca bhogāṃśca devāsuramahībhṛtām |
tṛṇavadyastyajettasya yogasiddhiḥ parā bhavet

अथवानुग्रहेच्छायां जगतो विचरेन्मुनिः ।
यथाकामंगुणान्भोगान्भुक्त्वा मुक्तिं प्रयास्यति

athavānugrahecchāyāṃ jagato vicarenmuniḥ |
yathākāmaṃguṇānbhogānbhuktvā muktiṃ prayāsyati

अथ प्रयोगं योगस्य वक्ष्ये शृणु समाहितः ।
शुभे काले शुभे देशे शिवक्षेत्रादिके पुनः ।
विजने जंतुरहिते निःशब्दे बाधवर्जिते

atha prayogaṃ yogasya vakṣye śṛṇu samāhitaḥ |
śubhe kāle śubhe deśe śivakṣetrādike punaḥ |
vijane jaṃturahite niḥśabde bādhavarjite

सुप्रलिप्ते स्थले सौम्ये गन्धधूपादिवासिते ।
मुक्तपुष्पसमाकीर्णे वितानादि विचित्रिते

supralipte sthale saumye gandhadhūpādivāsite |
muktapuṣpasamākīrṇe vitānādi vicitrite

कुशपुष्पसमित्तोयफलमूलसमन्विते ।
नाग्न्यभ्याशे जलाभ्याशे शुष्कपर्णचये ऽपि वा

kuśapuṣpasamittoyaphalamūlasamanvite |
nāgnyabhyāśe jalābhyāśe śuṣkaparṇacaye 'pi vā

न दंशमशकाकीर्णे सर्पश्वापदसंकुले ।
न च दुष्टमृगाकीर्णे न भये दुर्जनावृते

na daṃśamaśakākīrṇe sarpaśvāpadasaṃkule |
na ca duṣṭamṛgākīrṇe na bhaye durjanāvṛte

श्मशाने चैत्यवल्मीके जीर्णागारे चतुष्पथे ।
नदीनदसमुद्राणां तीरे रथ्यांतरे ऽपि वा

śmaśāne caityavalmīke jīrṇāgāre catuṣpathe |
nadīnadasamudrāṇāṃ tīre rathyāṃtare 'pi vā

न जीर्णोद्यानगोष्ठादौ नानिष्टे न च निंदिते ।
नाजीर्णाम्लरसोद्गारे न च विण्मूत्रदूषिते

na jīrṇodyānagoṣṭhādau nāniṣṭe na ca niṃdite |
nājīrṇāmlarasodgāre na ca viṇmūtradūṣite

नच्छर्द्यामातिसारे वा नातिभुक्तौ श्रमान्विते ।
न चातिचिंताकुलितो न चातिक्षुत्पिपासितः

nacchardyāmātisāre vā nātibhuktau śramānvite |
na cāticiṃtākulito na cātikṣutpipāsitaḥ

नापि स्वगुरुकर्मादौ प्रसक्तो योगमाचरेत् ।
युक्ताहारविहारश्च युक्तचेष्टश्च कर्मसु

nāpi svagurukarmādau prasakto yogamācaret |
yuktāhāravihāraśca yuktaceṣṭaśca karmasu

युक्तनिद्राप्रबोधश्च सर्वायासविवर्जितः ।
आसनं मृदुलं रम्यं विपुलं सुसमं शुचि

yuktanidrāprabodhaśca sarvāyāsavivarjitaḥ |
āsanaṃ mṛdulaṃ ramyaṃ vipulaṃ susamaṃ śuci

पद्मकस्वस्तिकादीनामभ्यसेदासनेषु च ।
अभिवंद्य स्वगुर्वंतानभिवाद्याननुक्रमात्

padmakasvastikādīnāmabhyasedāsaneṣu ca |
abhivaṃdya svagurvaṃtānabhivādyānanukramāt

ऋजुग्रीवशिरोवक्षा नातिष्ठेच्छिष्टलोचनः ।
किंचिदुन्नामितशिरा दंतैर्दंतान्न संस्पृशेत्

ṛjugrīvaśirovakṣā nātiṣṭhecchiṣṭalocanaḥ |
kiṃcidunnāmitaśirā daṃtairdaṃtānna saṃspṛśet

दंताग्रसंस्थिता जिह्वामचलां सन्निवेश्य च ।
पार्ष्णिभ्यां वृषणौ रक्षंस्तथा प्रजननं पुनः

daṃtāgrasaṃsthitā jihvāmacalāṃ sanniveśya ca |
pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣaṃstathā prajananaṃ punaḥ

ऊर्वोरुपरि संस्थाप्य बाहू तिर्यगयत्नतः ।
दक्षिणं करपृष्ठं तु न्यस्य वामतलोपरि

ūrvorupari saṃsthāpya bāhū tiryagayatnataḥ |
dakṣiṇaṃ karapṛṣṭhaṃ tu nyasya vāmatalopari

उन्नाम्य शनकैः पृष्ठमुरो विष्टभ्य चाग्रतः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्

unnāmya śanakaiḥ pṛṣṭhamuro viṣṭabhya cāgrataḥ |
saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan

संभृतप्राणसंचारः पाषाण इव निश्चलः ।
स्वदेहायतनस्यांतर्विचिंत्य शिवमंबया

saṃbhṛtaprāṇasaṃcāraḥ pāṣāṇa iva niścalaḥ |
svadehāyatanasyāṃtarviciṃtya śivamaṃbayā

हृत्पद्मपीठिकामध्ये ध्यानयज्ञेन पूजयेत् ।
मूले नासाग्रतो नाभौ कंठे वा तालुरंध्रयोः

hṛtpadmapīṭhikāmadhye dhyānayajñena pūjayet |
mūle nāsāgrato nābhau kaṃṭhe vā tāluraṃdhrayoḥ

भ्रूमध्ये द्वारदेशे वा ललाटे मूर्ध्नि वा स्मरेत् ।
परिकल्प्य यथान्यायं शिवयोः परमासनम्

bhrūmadhye dvāradeśe vā lalāṭe mūrdhni vā smaret |
parikalpya yathānyāyaṃ śivayoḥ paramāsanam

तत्र सावरणं वापि निरावरणमेव वा ।
द्विदले षोडशारे वा द्वादशारे यथाविधि

tatra sāvaraṇaṃ vāpi nirāvaraṇameva vā |
dvidale ṣoḍaśāre vā dvādaśāre yathāvidhi

दशारे वा षडस्रे वा चतुरस्रे शिवं स्मरेत् ।
भ्रुवोरंतरतः पद्मं द्विदलं तडिदुज्ज्वलम्

daśāre vā ṣaḍasre vā caturasre śivaṃ smaret |
bhruvoraṃtarataḥ padmaṃ dvidalaṃ taḍidujjvalam

भ्रूमध्यस्थारविन्दस्य क्रमाद्वै दक्षिणोत्तरे ।
विद्युत्समानवर्णे च पर्णे वर्णावसानके

bhrūmadhyasthāravindasya kramādvai dakṣiṇottare |
vidyutsamānavarṇe ca parṇe varṇāvasānake

षोडशारस्य पत्राणि स्वराः षोडश तानि वै ।
पूर्वादीनि क्रमादेतत्पद्मं कन्दस्य मूलतः

ṣoḍaśārasya patrāṇi svarāḥ ṣoḍaśa tāni vai |
pūrvādīni kramādetatpadmaṃ kandasya mūlataḥ

ककारादिटकारांता वर्णाः पर्णान्यनुक्रमात् ।
भानुवर्णस्य पद्मस्य ध्येयं तद् हृदयान्तरे

kakārādiṭakārāṃtā varṇāḥ parṇānyanukramāt |
bhānuvarṇasya padmasya dhyeyaṃ tad hṛdayāntare

गोक्षीरधवलस्योक्ता डादिफान्ता यथाक्रमम् ।
अधो दलस्याम्बुजस्य एतस्य च दलानि षट्

gokṣīradhavalasyoktā ḍādiphāntā yathākramam |
adho dalasyāmbujasya etasya ca dalāni ṣaṭ

विधूमांगारवर्णस्य वर्णा वाद्याश्च लान्तिमाः ।
मूलाधारारविंदस्य हेमाभस्य यथाक्रमम् ।
वकारादिसकारान्ता वर्णाः पर्णमयाः स्थिताः

vidhūmāṃgāravarṇasya varṇā vādyāśca lāntimāḥ |
mūlādhārāraviṃdasya hemābhasya yathākramam |
vakārādisakārāntā varṇāḥ parṇamayāḥ sthitāḥ

एतेष्वथारविंदेषु यत्रैवाभिरतं मनः ।
तत्रैव देवं देवीं च चिंतयेद्धीरया धिया

eteṣvathāraviṃdeṣu yatraivābhirataṃ manaḥ |
tatraiva devaṃ devīṃ ca ciṃtayeddhīrayā dhiyā

अंगुष्ठमात्रममलं दीप्यमानं समंततः ।
शुद्धदीपशिखाकारं स्वशक्त्या पूर्णमण्डितम्

aṃguṣṭhamātramamalaṃ dīpyamānaṃ samaṃtataḥ |
śuddhadīpaśikhākāraṃ svaśaktyā pūrṇamaṇḍitam

इन्दुरेखासमाकारं तारारूपमथापि वा ।
नीवारशूकस्सदृशं बिससुत्राभमेव वा

indurekhāsamākāraṃ tārārūpamathāpi vā |
nīvāraśūkassadṛśaṃ bisasutrābhameva vā

कदम्बगोलकाकारं तुषारकणिकोपमम् ।
क्षित्यादितत्त्वविजयं ध्याता यद्यपि वाञ्छति

kadambagolakākāraṃ tuṣārakaṇikopamam |
kṣityāditattvavijayaṃ dhyātā yadyapi vāñchati

तत्तत्तत्त्वाधिपामेव मूर्तिं स्थूलां विचिंतयेत् ।
सदाशिवांता ब्रह्माद्यभवाद्याश्चाष्टमूर्तयः

tattattattvādhipāmeva mūrtiṃ sthūlāṃ viciṃtayet |
sadāśivāṃtā brahmādyabhavādyāścāṣṭamūrtayaḥ

शिवस्य मूर्तयः स्थूलाः शिवशास्त्रे विनिश्चिताः ।
घोरा मिश्रा प्रशान्ताश्च मूर्तयस्ता मुनीश्वरैः

śivasya mūrtayaḥ sthūlāḥ śivaśāstre viniścitāḥ |
ghorā miśrā praśāntāśca mūrtayastā munīśvaraiḥ

फलाभिलाषरहितैश्चिन्त्याश्चिन्ताविशारदैः ।
घोराश्चेच्चिंतिताः कुर्युः पापरोगपरिक्षयम्

phalābhilāṣarahitaiścintyāścintāviśāradaiḥ |
ghorāścecciṃtitāḥ kuryuḥ pāparogaparikṣayam

चिरेण मिश्रे सौम्ये तु न सद्यो न चिरादपि ।
सौम्ये मुक्तिर्विशेषेण शांतिः प्रज्ञा प्रसिध्यति

cireṇa miśre saumye tu na sadyo na cirādapi |
saumye muktirviśeṣeṇa śāṃtiḥ prajñā prasidhyati

सिध्यंति सिद्धयश्चात्र क्रमशो नात्र संशयः

sidhyaṃti siddhayaścātra kramaśo nātra saṃśayaḥ