अध्याय 26: शिव-पूजा के समान कोई धर्म नहीं

ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा स्तेयीवा गुरुतल्पगः ।
मातृहा पितृहा वापि वीरहा भ्रूणहापि वा

brahmaghno vā surāpo vā steyīvā gurutalpagaḥ |
mātṛhā pitṛhā vāpi vīrahā bhrūṇahāpi vā

संपूज्यामन्त्रकं भक्त्या शिवं परमकारणम् ।
तैस्तैः पापैः प्रमुच्येत वर्षैर्द्वादशभिः क्रमात्

saṃpūjyāmantrakaṃ bhaktyā śivaṃ paramakāraṇam |
taistaiḥ pāpaiḥ pramucyeta varṣairdvādaśabhiḥ kramāt

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पतितो ऽपि यजेच्छिवम् ।
भक्तश्चेन्नापरः कश्चिद्भिक्षाहारो जितेंद्रियः

tasmātsarvaprayatnena patito 'pi yajecchivam |
bhaktaścennāparaḥ kaścidbhikṣāhāro jiteṃdriyaḥ

कृत्वापि सुमहत्पापं भक्त्या पञ्चाक्षरेण तु ।
पूजयेद्यदि देवेशं तस्मात्पापात्प्रमुच्यते

kṛtvāpi sumahatpāpaṃ bhaktyā pañcākṣareṇa tu |
pūjayedyadi deveśaṃ tasmātpāpātpramucyate

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः ।
तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति शिवलोकसमागमः

abbhakṣā vāyubhakṣāśca ye cānye vratakarśitāḥ |
teṣāmetairvratairnāsti śivalokasamāgamaḥ

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यः शिवं सकृदर्चयेत् ।
सोपि गच्छेच्छिवस्थानं शिवमन्त्रस्य गौरवात्

bhaktyā pañcākṣareṇaiva yaḥ śivaṃ sakṛdarcayet |
sopi gacchecchivasthānaṃ śivamantrasya gauravāt

तस्मात्तपांसि यज्ञांश्च सर्वे सर्वस्वदक्षिणाः ।
शिवमूर्त्यर्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समाः

tasmāttapāṃsi yajñāṃśca sarve sarvasvadakṣiṇāḥ |
śivamūrtyarcanasyaite koṭyaṃśenāpi no samāḥ

बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पश्चात्पञ्चाक्षरेण चेत् ।
पूजयन्मुच्यते भक्तो नात्र कार्या विचारणा

baddho vāpyatha mukto vā paścātpañcākṣareṇa cet |
pūjayanmucyate bhakto nātra kāryā vicāraṇā

अरुद्रो वा सरुद्रो वा सूक्तेन शिवमर्चयेत् ।
यः सकृत्पतितो वापिमूढो वा मुच्यते नरः

arudro vā sarudro vā sūktena śivamarcayet |
yaḥ sakṛtpatito vāpimūḍho vā mucyate naraḥ

षडक्षरेण वा देवं सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् ।
शिवभक्तो जितक्रोधो ह्यलब्धो लब्ध एव च

ṣaḍakṣareṇa vā devaṃ sūktamantreṇa pūjayet |
śivabhakto jitakrodho hyalabdho labdha eva ca

अलब्धाल्लब्ध एवात्र विशिष्टो नात्र संशयः ।
स ब्रह्मांगेन वा तेन सहंसेन विमुच्यते

alabdhāllabdha evātra viśiṣṭo nātra saṃśayaḥ |
sa brahmāṃgena vā tena sahaṃsena vimucyate

तस्मान्नित्यं शिवं भक्त्या सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् ।
एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव वा

tasmānnityaṃ śivaṃ bhaktyā sūktamantreṇa pūjayet |
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ nityameva vā

ये ऽर्चयंति महादेवं विज्ञेयास्ते महेश्वराः ।
ज्ञानेनात्मसहायेन नार्चितो भगवाञ्छिवः

ye 'rcayaṃti mahādevaṃ vijñeyāste maheśvarāḥ |
jñānenātmasahāyena nārcito bhagavāñchivaḥ

स चिरं संसरत्यस्मिन्संसारे दुःखसागरे ।
दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं मूढो नार्चयते शिवम्

sa ciraṃ saṃsaratyasminsaṃsāre duḥkhasāgare |
durllabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ mūḍho nārcayate śivam

निष्फलं तस्य तज्जन्म मोक्षाय न भवेद्यतः ।
दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं ये ऽर्चयन्ति पिनाकिनम्

niṣphalaṃ tasya tajjanma mokṣāya na bhavedyataḥ |
durllabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ ye 'rcayanti pinākinam

तेषां हि सफलं जन्म कृतार्थास्ते नरोत्तमाः ।
भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः

teṣāṃ hi saphalaṃ janma kṛtārthāste narottamāḥ |
bhavabhaktiparā ye ca bhavapraṇatacetasaḥ

भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भागिनः ।
भवनानि मनोज्ञानि विभ्रमाभरणाः स्त्रियः

bhavasaṃsmaraṇodyuktā na te duḥkhasya bhāginaḥ |
bhavanāni manojñāni vibhramābharaṇāḥ striyaḥ

धनं चातृप्तिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ।
ये वाञ्छन्ति महाभोगान्राज्यं च त्रिदशालये

dhanaṃ cātṛptiparyantaṃ śivapūjāvidheḥ phalam |
ye vāñchanti mahābhogānrājyaṃ ca tridaśālaye

ते वाञ्छन्ति सदाकालं हरस्य चरणाम्बुजम् ।
सौभाग्यं कान्तिमद्रूपं सत्त्वं त्यागार्द्रभावता

te vāñchanti sadākālaṃ harasya caraṇāmbujam |
saubhāgyaṃ kāntimadrūpaṃ sattvaṃ tyāgārdrabhāvatā

शौर्यं वै जगति ख्यातिश्शिवमर्चयतो भवेत् ।
तस्मात्सर्वं परित्यज्य शिवैकाहितमानसः

śauryaṃ vai jagati khyātiśśivamarcayato bhavet |
tasmātsarvaṃ parityajya śivaikāhitamānasaḥ

शिवपूजाविधिं कुर्याद्यदीच्छेच्छिवमात्मनः ।
त्वरितं जीवितं याति त्वरितं याति यौवनम्

śivapūjāvidhiṃ kuryādyadīcchecchivamātmanaḥ |
tvaritaṃ jīvitaṃ yāti tvaritaṃ yāti yauvanam

त्वरितं व्याधिरभ्येति तस्मात्पूज्यः पिनाकधृक् ।
यावन्नायाति मरणं यावन्नाक्रमते जरा

tvaritaṃ vyādhirabhyeti tasmātpūjyaḥ pinākadhṛk |
yāvannāyāti maraṇaṃ yāvannākramate jarā

यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावत्पूजय शंकरम् ।
न शिवार्चनतुल्यो ऽस्ति धर्मो ऽन्यो भुवनत्रये

yāvannendriyavaikalyaṃ tāvatpūjaya śaṃkaram |
na śivārcanatulyo 'sti dharmo 'nyo bhuvanatraye

इति विज्ञाय यत्नेन पूजनीयस्सदाशिवः ।
द्वारयागं जवनिकां परिवारबलिक्रियाम्

iti vijñāya yatnena pūjanīyassadāśivaḥ |
dvārayāgaṃ javanikāṃ parivārabalikriyām

नित्योत्सवं च कुर्वीत प्रसादे यदि पूजयेत् ।
हविर्निवेदनादूर्ध्वं स्वयं चानुचरो ऽपि वा

nityotsavaṃ ca kurvīta prasāde yadi pūjayet |
havirnivedanādūrdhvaṃ svayaṃ cānucaro 'pi vā

प्रसादपरिवारेभ्यो बलिं दद्याद्यथाक्रमम् ।
निर्गम्य सह वादित्रैस्तदाशाभिमुखः स्थितः

prasādaparivārebhyo baliṃ dadyādyathākramam |
nirgamya saha vāditraistadāśābhimukhaḥ sthitaḥ

पुष्पं धूपं च दीपञ्च दद्यादन्नं जलैः सह ।
ततो दद्यान्महापीठे तिष्ठन्बलिमुदङ्मुखः

puṣpaṃ dhūpaṃ ca dīpañca dadyādannaṃ jalaiḥ saha |
tato dadyānmahāpīṭhe tiṣṭhanbalimudaṅmukhaḥ

ततो निवेदितं देवे यत्तदन्नादिकं पुरा ।
तत्सर्वं सावशेषं वा चण्डाय विनिवेदयेत्

tato niveditaṃ deve yattadannādikaṃ purā |
tatsarvaṃ sāvaśeṣaṃ vā caṇḍāya vinivedayet

हुत्वा च विधिवत्पश्चात्पूजाशेषं समापयेत् ।
कृत्वा प्रयोगं विधिवद्यावन्मन्त्रं जपं ततः

hutvā ca vidhivatpaścātpūjāśeṣaṃ samāpayet |
kṛtvā prayogaṃ vidhivadyāvanmantraṃ japaṃ tataḥ

नित्योत्सवं प्रकुर्वीत यथोक्तं शिवशासने ।
विपुले तैजसे पात्रे रक्तपद्मोपशोभिते

nityotsavaṃ prakurvīta yathoktaṃ śivaśāsane |
vipule taijase pātre raktapadmopaśobhite

अस्त्रं पाशुपतं दिव्यं तत्रावाह्य समर्चयेत् ।
शिवस्यारोप्यः तत्पात्रं द्विजस्यालंकृतस्य च

astraṃ pāśupataṃ divyaṃ tatrāvāhya samarcayet |
śivasyāropyaḥ tatpātraṃ dvijasyālaṃkṛtasya ca

न्यस्तास्त्रवपुषा तेन दीप्तयष्टिधरस्य च ।
प्रासादपरिवारेभ्यो बहिर्मंगलनिःस्वनैः

nyastāstravapuṣā tena dīptayaṣṭidharasya ca |
prāsādaparivārebhyo bahirmaṃgalaniḥsvanaiḥ

नृत्यगेयादिभिश्चैव सह दीपध्वजादिभिः ।
प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा न द्रुतं चाविलम्बितम्

nṛtyageyādibhiścaiva saha dīpadhvajādibhiḥ |
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā na drutaṃ cāvilambitam

महापीठं समावृत्य त्रिःप्रदक्षिणयोगतः ।
पुनः प्रविष्टो द्वारस्थो यजमानः कृताञ्जलिः ।
आदायाभ्यंतरं नीत्वा ह्यस्त्रमुद्वासयेत्ततः

mahāpīṭhaṃ samāvṛtya triḥpradakṣiṇayogataḥ |
punaḥ praviṣṭo dvārastho yajamānaḥ kṛtāñjaliḥ |
ādāyābhyaṃtaraṃ nītvā hyastramudvāsayettataḥ

प्रदक्षिणादिकं कृत्वा यथापूर्वोदितं क्रमात् ।
आदाय चाष्टपुष्पाणि पूजामथ समापयेत्

pradakṣiṇādikaṃ kṛtvā yathāpūrvoditaṃ kramāt |
ādāya cāṣṭapuṣpāṇi pūjāmatha samāpayet