अध्याय 25: जलन्धर-वध के बाद देवों की स्तुति

तुष्टुवुर्देवदेवेशं वाग्भिरिष्टाभिरानताः

tuṣṭuvurdevadeveśaṃ vāgbhiriṣṭābhirānatāḥ

देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ।
साधुसौख्यप्रदस्त्वं हि सर्वदा भक्तदुःखहा

devadeva mahādeva śaraṇāgatavatsala |
sādhusaukhyapradastvaṃ hi sarvadā bhaktaduḥkhahā

त्वं महाद्भुतसल्लीलो भक्तिगम्यो दुरासदः ।
दुराराध्योऽसतां नाथ प्रसन्नस्सर्वदा भव

tvaṃ mahādbhutasallīlo bhaktigamyo durāsadaḥ |
durārādhyo'satāṃ nātha prasannassarvadā bhava

वेदोऽपि महिमानं ते न जानाति हि तत्त्वतः ।
यथामति महात्मानस्सर्वे गायंति सद्यशः

vedo'pi mahimānaṃ te na jānāti hi tattvataḥ |
yathāmati mahātmānassarve gāyaṃti sadyaśaḥ

माहात्म्यमतिगूढं ते सहस्रवदनादयः ।
सदा गायंति सुप्रीत्या पुनंति स्वगिरं हि ते

māhātmyamatigūḍhaṃ te sahasravadanādayaḥ |
sadā gāyaṃti suprītyā punaṃti svagiraṃ hi te

कृपया तव देवेश ब्रह्मज्ञानी भवेज्जडः ।
भक्तिगम्यस्सदा त्वं वा इति वेदा ब्रुवंति हि

kṛpayā tava deveśa brahmajñānī bhavejjaḍaḥ |
bhaktigamyassadā tvaṃ vā iti vedā bruvaṃti hi

त्वं वै दीनदयालुश्च सर्वत्र व्यापकस्सदा ।
आविर्भवसि सद्भक्त्या निर्विकारस्सतां गतिः

tvaṃ vai dīnadayāluśca sarvatra vyāpakassadā |
āvirbhavasi sadbhaktyā nirvikārassatāṃ gatiḥ

भक्त्यैव ते महेशान बहवस्सिद्धिमागताः ।
इह सर्वसुखं भुक्त्वा दुःखिता निर्विकारतः

bhaktyaiva te maheśāna bahavassiddhimāgatāḥ |
iha sarvasukhaṃ bhuktvā duḥkhitā nirvikārataḥ

पुरा यदुपतिर्भक्तो दाशार्हस्सिद्धिमागतः ।
कलावती च तत्पत्नी भक्त्यैव परमां प्रभो

purā yadupatirbhakto dāśārhassiddhimāgataḥ |
kalāvatī ca tatpatnī bhaktyaiva paramāṃ prabho

तथा मित्रसहो राजा मदयंती च तत्प्रिया ।
भक्त्यैव तव देवेश कैवल्यं परमं ययौ

tathā mitrasaho rājā madayaṃtī ca tatpriyā |
bhaktyaiva tava deveśa kaivalyaṃ paramaṃ yayau

सौमिनी नाम तनया कैकेयाग्रभुवस्तथा ।
तव भक्त्या सुखं प्राप परं सद्योगिदुर्लभम्

sauminī nāma tanayā kaikeyāgrabhuvastathā |
tava bhaktyā sukhaṃ prāpa paraṃ sadyogidurlabham

विमर्षणो नृपवरस्सप्तजन्मावधि प्रभो ।
भुक्त्वा भोगांश्च विविधांस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम्

vimarṣaṇo nṛpavarassaptajanmāvadhi prabho |
bhuktvā bhogāṃśca vividhāṃstvadbhaktyā prāpa sadgatim

चन्द्रसेनो नृपवरस्त्वद्भक्त्या सर्वभोगभुक् ।
दुःखमुक्तः सुखं प्राप परमत्र परत्र च

candraseno nṛpavarastvadbhaktyā sarvabhogabhuk |
duḥkhamuktaḥ sukhaṃ prāpa paramatra paratra ca

गोपीपुत्रः श्रीकरस्ते भक्त्या भुक्त्वेह सद्गतिम् ।
परं सुखं महावीरशिष्यः प्राप परत्र वै

gopīputraḥ śrīkaraste bhaktyā bhuktveha sadgatim |
paraṃ sukhaṃ mahāvīraśiṣyaḥ prāpa paratra vai

त्वं सत्यरथभूजानेर्दुःखहर्ता गतिप्रदः ।
धर्मगुप्तं राजपुत्रमतार्षीस्सुखिनं त्विह

tvaṃ satyarathabhūjānerduḥkhahartā gatipradaḥ |
dharmaguptaṃ rājaputramatārṣīssukhinaṃ tviha

तथा शुचिव्रतं विप्रमदरिद्रं महाप्रभो ।
त्वद्भक्तिवर्तिनं मात्रा ज्ञानिनं कृपयाऽकरोः

tathā śucivrataṃ vipramadaridraṃ mahāprabho |
tvadbhaktivartinaṃ mātrā jñāninaṃ kṛpayā'karoḥ

चित्रवर्मा नृपवरस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम् ।
इह लोके सदा भुक्त्वा भोगानमरदुर्लभान्

citravarmā nṛpavarastvadbhaktyā prāpa sadgatim |
iha loke sadā bhuktvā bhogānamaradurlabhān

चन्द्रांगदो राजपुत्रस्सीमंतिन्या स्त्रिया सह ।
विहाय सकलं दुःखं सुखी प्राप महागतिम्

candrāṃgado rājaputrassīmaṃtinyā striyā saha |
vihāya sakalaṃ duḥkhaṃ sukhī prāpa mahāgatim

द्विजो मंदरनामापि वेश्यागामी खलोऽधमः ।
त्वद्भक्तः शिव संपूज्य तया सह गतिं गतः

dvijo maṃdaranāmāpi veśyāgāmī khalo'dhamaḥ |
tvadbhaktaḥ śiva saṃpūjya tayā saha gatiṃ gataḥ

भद्रायुस्ते नृपसुतस्सुखमाप गतव्यथः ।
त्वद्भक्तकृपया मात्रा गतिं च परमां प्रभो

bhadrāyuste nṛpasutassukhamāpa gatavyathaḥ |
tvadbhaktakṛpayā mātrā gatiṃ ca paramāṃ prabho

सर्वस्त्रीभोगनिरतो दुर्जनस्तव सेवया ।
विमुक्तोऽभूदपि सदा भक्ष्यभोजी महेश्वर

sarvastrībhoganirato durjanastava sevayā |
vimukto'bhūdapi sadā bhakṣyabhojī maheśvara

शंबरश्शंकरे भक्तश्चिताभस्मधरस्सदा ।
नियमाद्भस्मनश्शंभो स्वस्त्रिया ते पुरं गतः

śaṃbaraśśaṃkare bhaktaścitābhasmadharassadā |
niyamādbhasmanaśśaṃbho svastriyā te puraṃ gataḥ

भद्रसेनस्य तनयस्तथा मंत्रिसुतः प्रभो ।
सुधर्मशुभकर्माणौ सदा रुद्राक्षधारिणौ

bhadrasenasya tanayastathā maṃtrisutaḥ prabho |
sudharmaśubhakarmāṇau sadā rudrākṣadhāriṇau

त्वत्कृपातश्च तौ मुक्तावास्तां भुक्तेह सत्सुखम् ।
पूर्वजन्मनि यौ कीशकुक्कुटौ रुद्रभूषणौ

tvatkṛpātaśca tau muktāvāstāṃ bhukteha satsukham |
pūrvajanmani yau kīśakukkuṭau rudrabhūṣaṇau

पिंगला च महानन्दा वेश्ये द्वे तव भक्तितः ।
सद्गतिं प्रापतुर्नाथ भक्तोद्धारपरायण

piṃgalā ca mahānandā veśye dve tava bhaktitaḥ |
sadgatiṃ prāpaturnātha bhaktoddhāraparāyaṇa

शारदा विप्रतनया बालवैधव्यमागता ।
तव भक्तेः प्रभावात्तु पुत्रसौभा ग्यवत्यभूत्

śāradā vipratanayā bālavaidhavyamāgatā |
tava bhakteḥ prabhāvāttu putrasaubhā gyavatyabhūt

बिन्दुगो द्विजमात्रो हि वेश्याभोगी च तत्प्रिया ।
वंचुका त्वद्यशः श्रुत्वा परमां गतिमाययौ

bindugo dvijamātro hi veśyābhogī ca tatpriyā |
vaṃcukā tvadyaśaḥ śrutvā paramāṃ gatimāyayau

इत्यादि बहवस्सिद्धिं गता जीवास्तव प्रभो ।
भक्तिभावान्महेशान दीनबन्धो कृपालय

ityādi bahavassiddhiṃ gatā jīvāstava prabho |
bhaktibhāvānmaheśāna dīnabandho kṛpālaya

त्वं परः प्रकृतेर्ब्रह्म पुरुषात्परमेश्वर ।
निर्गुणस्त्रिगुणाधारो ब्रह्मविष्णुहरात्मकः

tvaṃ paraḥ prakṛterbrahma puruṣātparameśvara |
nirguṇastriguṇādhāro brahmaviṣṇuharātmakaḥ

नानाकर्मकरो नित्यं निर्विकारोऽखिलेश्वरः ।
वयं ब्रह्मादयस्सर्वे तव दासा महेश्वर

nānākarmakaro nityaṃ nirvikāro'khileśvaraḥ |
vayaṃ brahmādayassarve tava dāsā maheśvara

प्रसन्नो भव देवेश रक्षास्मान्सर्वदा शिव ।
त्वत्प्रजाश्च वयं नाथ सदा त्वच्छरणं गताः

prasanno bhava deveśa rakṣāsmānsarvadā śiva |
tvatprajāśca vayaṃ nātha sadā tvaccharaṇaṃ gatāḥ

इति स्तुत्वा च ते देवा ब्रह्माद्यास्समुनीश्वराः ।
तूष्णीं बभूवुर्हि तदा शिवांघ्रिद्वन्द्वचेतसः

iti stutvā ca te devā brahmādyāssamunīśvarāḥ |
tūṣṇīṃ babhūvurhi tadā śivāṃghridvandvacetasaḥ

अथ शंभुर्महेशानः श्रुत्वा देवस्तुतिं शुभाम् ।
दत्त्वा वरान्वरान्सद्यस्तत्रैवांतर्दधे प्रभुः

atha śaṃbhurmaheśānaḥ śrutvā devastutiṃ śubhām |
dattvā varānvarānsadyastatraivāṃtardadhe prabhuḥ

देवास्सर्वेऽपि मुदिता ब्रह्माद्या हतशत्रवः ।
स्वं स्वं धाम ययुः प्रीता गायंतः शिवसद्यशः

devāssarve'pi muditā brahmādyā hataśatravaḥ |
svaṃ svaṃ dhāma yayuḥ prītā gāyaṃtaḥ śivasadyaśaḥ

इदं परममाख्यानं जलंधरविमर्दनम् ।
महेशचरितं पुण्यं महाघौघविनाशनम्

idaṃ paramamākhyānaṃ jalaṃdharavimardanam |
maheśacaritaṃ puṇyaṃ mahāghaughavināśanam

देवस्तुतिरियं पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी ।
सर्वसौख्यप्रदा नित्यं महेशानंददायिनी

devastutiriyaṃ puṇyā sarvapāpapraṇāśinī |
sarvasaukhyapradā nityaṃ maheśānaṃdadāyinī

यः पठेत्पाठयेद्वापि समाख्यानमिदं द्वयम् ।
भुक्त्वेह परं सौख्यं गाणपत्यमवाप्नुयात्

yaḥ paṭhetpāṭhayedvāpi samākhyānamidaṃ dvayam |
bhuktveha paraṃ saukhyaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt