अध्याय 7: हिमवान के भवन में पार्वती का बचपन

ततो मेना पुरस्सा वै सुता भूत्वा महाद्युतिः ।
चकार रोदनं तत्र लौकिकीं गतिमाश्रिता

tato menā purassā vai sutā bhūtvā mahādyutiḥ |
cakāra rodanaṃ tatra laukikīṃ gatimāśritā

अरिष्टशय्यां परितस्सद्विसारिसुतेजसा ।
निशीथदीपा विहतत्विष आसन्नरं मुने

ariṣṭaśayyāṃ paritassadvisārisutejasā |
niśīthadīpā vihatatviṣa āsannaraṃ mune

श्रुत्वा तद्रोदनं रम्यं गृहस्थास्सर्वयोषितः ।
जहृषुस्सम्भ्रमात्तत्रागताः प्रीतिपुरस्सराः

śrutvā tadrodanaṃ ramyaṃ gṛhasthāssarvayoṣitaḥ |
jahṛṣussambhramāttatrāgatāḥ prītipurassarāḥ

तच्छुद्धान्तचरः शीघ्रं शशंस भूभृते तदा ।
पार्वतीजन्म सुखदं देवकार्यकरं शुभम्

tacchuddhāntacaraḥ śīghraṃ śaśaṃsa bhūbhṛte tadā |
pārvatījanma sukhadaṃ devakāryakaraṃ śubham

तच्छुद्धान्तचरायाशु पुत्रीजन्म सुशंसते ।
सितातपत्रं नादेयमासीत्तस्य महीभृतः

tacchuddhāntacarāyāśu putrījanma suśaṃsate |
sitātapatraṃ nādeyamāsīttasya mahībhṛtaḥ

गतस्तत्र गिरिः प्रीत्या सपुरोहितसद्विजः ।
ददर्श तनयां तान्तु शोभमानां सुभाससा

gatastatra giriḥ prītyā sapurohitasadvijaḥ |
dadarśa tanayāṃ tāntu śobhamānāṃ subhāsasā

नीलोत्पलदल श्यामां सुद्युतिं सुमनोरमाम् ।
दृष्ट्वा च तादृशीं कन्यां मुमोदाति गिरीश्वरः

nīlotpaladala śyāmāṃ sudyutiṃ sumanoramām |
dṛṣṭvā ca tādṛśīṃ kanyāṃ mumodāti girīśvaraḥ

सर्वे च मुमुदुस्तत्र पौराश्च पुरुषाः स्त्रियः ।
तदोत्सवो महानासीन्नेदुर्वाद्यानि भूरिशः

sarve ca mumudustatra paurāśca puruṣāḥ striyaḥ |
tadotsavo mahānāsīnnedurvādyāni bhūriśaḥ

बभूव मंगलं गानं ननृतुर्वारयोषितः ।
दानं ददौ द्विजातिभ्यो जातकर्मविधाय च

babhūva maṃgalaṃ gānaṃ nanṛturvārayoṣitaḥ |
dānaṃ dadau dvijātibhyo jātakarmavidhāya ca

अथ द्वारं समागत्य चकार सुमहोत्सवम् ।
हिमाचलः प्रसन्नात्मा भिक्षुभ्यो द्रविणन्ददौ

atha dvāraṃ samāgatya cakāra sumahotsavam |
himācalaḥ prasannātmā bhikṣubhyo draviṇandadau

अथो मुहूर्त्ते सुमते हिमवान्मुनिभिः सह ।
नामाऽकरोत्सुतायास्तु कालीत्यादि सुखप्रदम्

atho muhūrtte sumate himavānmunibhiḥ saha |
nāmā'karotsutāyāstu kālītyādi sukhapradam

दानं ददौ तदा प्रीत्या द्विजेभ्यो बहु सादरम् ।
उत्सवं कारयामास विविधं गानपूर्व्वकम्

dānaṃ dadau tadā prītyā dvijebhyo bahu sādaram |
utsavaṃ kārayāmāsa vividhaṃ gānapūrvvakam

इत्थं कृत्वोत्सवं भूरि कालीं पश्यन्मुहुर्मुहुः ।
लेभे मुदं सपत्नीको बहुपुत्रोऽपि भूधरः

itthaṃ kṛtvotsavaṃ bhūri kālīṃ paśyanmuhurmuhuḥ |
lebhe mudaṃ sapatnīko bahuputro'pi bhūdharaḥ

तत्र सा ववृधे देवी गिरिराजगृहे शिवा ।
गंगेव वर्षासमये शरदीवाथ चन्द्रिका

tatra sā vavṛdhe devī girirājagṛhe śivā |
gaṃgeva varṣāsamaye śaradīvātha candrikā

एवं सा कालिका देवी चार्वङ्गी चारुदर्शना ।
दध्रे चानुदिनं रम्यां चन्द्रबिम्बकलामिव

evaṃ sā kālikā devī cārvaṅgī cārudarśanā |
dadhre cānudinaṃ ramyāṃ candrabimbakalāmiva

कुलोचितेन नाम्ना तां पार्वतीत्याजुहावहा ।
बन्धुप्रियां बन्धुजनः सौशील्यगुणसंयुताम्

kulocitena nāmnā tāṃ pārvatītyājuhāvahā |
bandhupriyāṃ bandhujanaḥ sauśīlyaguṇasaṃyutām

उमेति मात्रा तपसे निषिद्धा कालिका च सा ।
पश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम भुवने मुने

umeti mātrā tapase niṣiddhā kālikā ca sā |
paścādumākhyāṃ sumukhī jagāma bhuvane mune

दृष्टिः पुत्रवतोऽप्यद्रेस्तस्मिंस्तृप्तिं जगाम न ।
अपत्ये पार्वतीत्याख्ये सर्वसौभाग्य संयुते

dṛṣṭiḥ putravato'pyadrestasmiṃstṛptiṃ jagāma na |
apatye pārvatītyākhye sarvasaubhāgya saṃyute

मधोरनन्तपुष्पस्य चूते हि भ्रमरावलिः ।
विशेषसंगा भवति सहकारे मुनीश्वर

madhoranantapuṣpasya cūte hi bhramarāvaliḥ |
viśeṣasaṃgā bhavati sahakāre munīśvara

पूतो विभूषितश्चापि स बभूव तया गिरिः ।
संस्कारवत्येव गिरा मनीषीव हिमालयः

pūto vibhūṣitaścāpi sa babhūva tayā giriḥ |
saṃskāravatyeva girā manīṣīva himālayaḥ

प्रभामहत्या शिखयेव दीपो भुवनस्य च ।
त्रिमार्गयेव सन्मार्गस्तद्वद्गिरिजया गिरिः

prabhāmahatyā śikhayeva dīpo bhuvanasya ca |
trimārgayeva sanmārgastadvadgirijayā giriḥ

कन्दुकैः कृत्रिमैः पुत्रैस्सखीमध्यगता च सा ।
गंगासैकतवेदीभिर्बाल्ये रेमे मुहुर्मुहुः

kandukaiḥ kṛtrimaiḥ putraissakhīmadhyagatā ca sā |
gaṃgāsaikatavedībhirbālye reme muhurmuhuḥ

अथ देवी शिवा सा चोपदेशसमये मुने ।
पपाठ विद्यात्सुप्रीत्या यतचित्ता च सद्गुरोः

atha devī śivā sā copadeśasamaye mune |
papāṭha vidyātsuprītyā yatacittā ca sadguroḥ

प्राक्तना जन्मविद्यास्तां शरदीव प्रपेदिरे ।
हंसालिस्स्वर्णदी नक्तमात्मभासो महौषधिम्

prāktanā janmavidyāstāṃ śaradīva prapedire |
haṃsālissvarṇadī naktamātmabhāso mahauṣadhim

इत्थं सुवर्णिता लीला शिवायाः काचिदेव हि ।
अन्यलीलाम्प्रवक्ष्येऽहं शृणु त्वं प्रेमतो मुने

itthaṃ suvarṇitā līlā śivāyāḥ kācideva hi |
anyalīlāmpravakṣye'haṃ śṛṇu tvaṃ premato mune