सूक्त 107: सप्तर्षि और सोम की मित्रता

परी॒तो षि॑ञ्चता सु॒तं सोमो॒ य उ॑त्त॒मं ह॒विः ।
द॒ध॒न्वाँ यो नर्यो॑ अ॒प्स्व१॒॑न्तरा सु॒षाव॒ सोम॒मद्रि॑भिः

parīto ṣiñcatā sutaṃ somo ya uttamaṃ haviḥ |
dadhanvām̐ yo naryo apsvantarā suṣāva somamadribhiḥ

नू॒नं पु॑ना॒नोऽवि॑भि॒ः परि॑ स्र॒वाद॑ब्धः सुर॒भिन्त॑रः ।
सु॒ते चि॑त्त्वा॒प्सु म॑दामो॒ अन्ध॑सा श्री॒णन्तो॒ गोभि॒रुत्त॑रम्

nūnaṃ punāno'vibhiḥ pari sravādabdhaḥ surabhintaraḥ |
sute cittvāpsu madāmo andhasā śrīṇanto gobhiruttaram

परि॑ सुवा॒नश्चक्ष॑से देव॒माद॑न॒ः क्रतु॒रिन्दु॑र्विचक्ष॒णः

pari suvānaścakṣase devamādanaḥ kraturindurvicakṣaṇaḥ

पु॒ना॒नः सो॑म॒ धार॑या॒पो वसा॑नो अर्षसि ।
आ र॑त्न॒धा योनि॑मृ॒तस्य॑ सीद॒स्युत्सो॑ देव हिर॒ण्यय॑ः

punānaḥ soma dhārayāpo vasāno arṣasi |
ā ratnadhā yonimṛtasya sīdasyutso deva hiraṇyayaḥ

दु॒हा॒न ऊध॑र्दि॒व्यं मधु॑ प्रि॒यं प्र॒त्नं स॒धस्थ॒मास॑दत् ।
आ॒पृच्छ्यं॑ ध॒रुणं॑ वा॒ज्य॑र्षति॒ नृभि॑र्धू॒तो वि॑चक्ष॒णः

duhāna ūdhardivyaṃ madhu priyaṃ pratnaṃ sadhasthamāsadat |
āpṛcchyaṃ dharuṇaṃ vājyarṣati nṛbhirdhūto vicakṣaṇaḥ

पु॒ना॒नः सो॑म॒ जागृ॑वि॒रव्यो॒ वारे॒ परि॑ प्रि॒यः ।
त्वं विप्रो॑ अभ॒वोऽङ्गि॑रस्तमो॒ मध्वा॑ य॒ज्ञं मि॑मिक्ष नः

punānaḥ soma jāgṛviravyo vāre pari priyaḥ |
tvaṃ vipro abhavo'ṅgirastamo madhvā yajñaṃ mimikṣa naḥ

सोमो॑ मी॒ढ्वान्प॑वते गातु॒वित्त॑म॒ ऋषि॒र्विप्रो॑ विचक्ष॒णः ।
त्वं क॒विर॑भवो देव॒वीत॑म॒ आ सूर्यं॑ रोहयो दि॒वि

somo mīḍhvānpavate gātuvittama ṛṣirvipro vicakṣaṇaḥ |
tvaṃ kavirabhavo devavītama ā sūryaṃ rohayo divi

सोम॑ उ षुवा॒णः सो॒तृभि॒रधि॒ ष्णुभि॒रवी॑नाम् ।
अश्व॑येव ह॒रिता॑ याति॒ धार॑या म॒न्द्रया॑ याति॒ धार॑या

soma u ṣuvāṇaḥ sotṛbhiradhi ṣṇubhiravīnām |
aśvayeva haritā yāti dhārayā mandrayā yāti dhārayā

अ॒नू॒पे गोमा॒न्गोभि॑रक्षा॒ः सोमो॑ दु॒ग्धाभि॑रक्षाः ।
स॒मु॒द्रं न सं॒वर॑णान्यग्मन्म॒न्दी मदा॑य तोशते

anūpe gomāngobhirakṣāḥ somo dugdhābhirakṣāḥ |
samudraṃ na saṃvaraṇānyagmanmandī madāya tośate

आ सो॑म सुवा॒नो अद्रि॑भिस्ति॒रो वारा॑ण्य॒व्यया॑ ।
जनो॒ न पु॒रि च॒म्वो॑र्विश॒द्धरि॒ः सदो॒ वने॑षु दधिषे

ā soma suvāno adribhistiro vārāṇyavyayā |
jano na puri camvorviśaddhariḥ sado vaneṣu dadhiṣe

स मा॑मृजे ति॒रो अण्वा॑नि मे॒ष्यो॑ मी॒ळ्हे सप्ति॒र्न वा॑ज॒युः ।
अ॒नु॒माद्य॒ः पव॑मानो मनी॒षिभि॒ः सोमो॒ विप्रे॑भि॒रृक्व॑भिः

sa māmṛje tiro aṇvāni meṣyo mīḻhe saptirna vājayuḥ |
anumādyaḥ pavamāno manīṣibhiḥ somo viprebhirṛkvabhiḥ

प्र सो॑म दे॒ववी॑तये॒ सिन्धु॒र्न पि॑प्ये॒ अर्ण॑सा ।
अं॒शोः पय॑सा मदि॒रो न जागृ॑वि॒रच्छा॒ कोशं॑ मधु॒श्चुत॑म्

pra soma devavītaye sindhurna pipye arṇasā |
aṃśoḥ payasā madiro na jāgṛviracchā kośaṃ madhuścutam

आ ह॑र्य॒तो अर्जु॑ने॒ अत्के॑ अव्यत प्रि॒यः सू॒नुर्न मर्ज्य॑ः ।
तमीं॑ हिन्वन्त्य॒पसो॒ यथा॒ रथं॑ न॒दीष्वा गभ॑स्त्योः

ā haryato arjune atke avyata priyaḥ sūnurna marjyaḥ |
tamīṃ hinvantyapaso yathā rathaṃ nadīṣvā gabhastyoḥ

अ॒भि सोमा॑स आ॒यव॒ः पव॑न्ते॒ मद्यं॒ मद॑म् ।
स॒मु॒द्रस्याधि॑ वि॒ष्टपि॑ मनी॒षिणो॑ मत्स॒रास॑ः स्व॒र्विद॑ः

abhi somāsa āyavaḥ pavante madyaṃ madam |
samudrasyādhi viṣṭapi manīṣiṇo matsarāsaḥ svarvidaḥ

तर॑त्समु॒द्रं पव॑मान ऊ॒र्मिणा॒ राजा॑ दे॒व ऋ॒तं बृ॒हत् ।
अर्ष॑न्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ धर्म॑णा॒ प्र हि॑न्वा॒न ऋ॒तं बृ॒हत्

taratsamudraṃ pavamāna ūrmiṇā rājā deva ṛtaṃ bṛhat |
arṣanmitrasya varuṇasya dharmaṇā pra hinvāna ṛtaṃ bṛhat

नृभि॑र्येमा॒नो ह॑र्य॒तो वि॑चक्ष॒णो राजा॑ दे॒वः स॑मु॒द्रिय॑ः

nṛbhiryemāno haryato vicakṣaṇo rājā devaḥ samudriyaḥ

इन्द्रा॑य पवते॒ मद॒ः सोमो॑ म॒रुत्व॑ते सु॒तः ।
स॒हस्र॑धारो॒ अत्यव्य॑मर्षति॒ तमी॑ मृजन्त्या॒यव॑ः

indrāya pavate madaḥ somo marutvate sutaḥ |
sahasradhāro atyavyamarṣati tamī mṛjantyāyavaḥ

पु॒ना॒नश्च॒मू ज॒नय॑न्म॒तिं क॒विः सोमो॑ दे॒वेषु॑ रण्यति ।
अ॒पो वसा॑न॒ः परि॒ गोभि॒रुत्त॑र॒ः सीद॒न्वने॑ष्वव्यत

punānaścamū janayanmatiṃ kaviḥ somo deveṣu raṇyati |
apo vasānaḥ pari gobhiruttaraḥ sīdanvaneṣvavyata

तवा॒हं सो॑म रारण स॒ख्य इ॑न्दो दि॒वेदि॑वे ।
पु॒रूणि॑ बभ्रो॒ नि च॑रन्ति॒ मामव॑ परि॒धीँरति॒ ताँ इ॑हि

tavāhaṃ soma rāraṇa sakhya indo divedive |
purūṇi babhro ni caranti māmava paridhīm̐rati tām̐ ihi

उ॒ताहं नक्त॑मु॒त सो॑म ते॒ दिवा॑ स॒ख्याय॑ बभ्र॒ ऊध॑नि ।
घृ॒णा तप॑न्त॒मति॒ सूर्यं॑ प॒रः श॑कु॒ना इ॑व पप्तिम

utāhaṃ naktamuta soma te divā sakhyāya babhra ūdhani |
ghṛṇā tapantamati sūryaṃ paraḥ śakunā iva paptima

मृ॒ज्यमा॑नः सुहस्त्य समु॒द्रे वाच॑मिन्वसि ।
र॒यिं पि॒शङ्गं॑ बहु॒लं पु॑रु॒स्पृहं॒ पव॑माना॒भ्य॑र्षसि

mṛjyamānaḥ suhastya samudre vācaminvasi |
rayiṃ piśaṅgaṃ bahulaṃ puruspṛhaṃ pavamānābhyarṣasi

मृ॒जा॒नो वारे॒ पव॑मानो अ॒व्यये॒ वृषाव॑ चक्रदो॒ वने॑ ।
दे॒वानां॑ सोम पवमान निष्कृ॒तं गोभि॑रञ्जा॒नो अ॑र्षसि

mṛjāno vāre pavamāno avyaye vṛṣāva cakrado vane |
devānāṃ soma pavamāna niṣkṛtaṃ gobhirañjāno arṣasi

पव॑स्व॒ वाज॑सातये॒ऽभि विश्वा॑नि॒ काव्या॑ ।
त्वं स॑मु॒द्रं प्र॑थ॒मो वि धा॑रयो दे॒वेभ्य॑ः सोम मत्स॒रः

pavasva vājasātaye'bhi viśvāni kāvyā |
tvaṃ samudraṃ prathamo vi dhārayo devebhyaḥ soma matsaraḥ

स तू प॑वस्व॒ परि॒ पार्थि॑वं॒ रजो॑ दि॒व्या च॑ सोम॒ धर्म॑भिः ।
त्वां विप्रा॑सो म॒तिभि॑र्विचक्षण शु॒भ्रं हि॑न्वन्ति धी॒तिभि॑ः

sa tū pavasva pari pārthivaṃ rajo divyā ca soma dharmabhiḥ |
tvāṃ viprāso matibhirvicakṣaṇa śubhraṃ hinvanti dhītibhiḥ

पव॑माना असृक्षत प॒वित्र॒मति॒ धार॑या ।
म॒रुत्व॑न्तो मत्स॒रा इ॑न्द्रि॒या हया॑ मे॒धाम॒भि प्रयां॑सि च

pavamānā asṛkṣata pavitramati dhārayā |
marutvanto matsarā indriyā hayā medhāmabhi prayāṃsi ca

अ॒पो वसा॑न॒ः परि॒ कोश॑मर्ष॒तीन्दु॑र्हिया॒नः सो॒तृभि॑ः ।
ज॒नय॒ञ्ज्योति॑र्म॒न्दना॑ अवीवश॒द्गाः कृ॑ण्वा॒नो न नि॒र्णिज॑म्

apo vasānaḥ pari kośamarṣatīndurhiyānaḥ sotṛbhiḥ |
janayañjyotirmandanā avīvaśadgāḥ kṛṇvāno na nirṇijam