नवम मण्डल

सूक्त 106: स्वर् खोजने वाली बूँदें इन्द्र की ओर

ऋषि: १-३, १०-१४ अग्निश्चाक्षुषः, ४-६ चक्षुर्मानवः, ७-९ मनुराप्सवः · देवता: पवमानः सोमः · छन्द: उष्णिक्

14 श्लोक · 106 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

स्वर् खोजने वाली बूँदें इन्द्र की ओर

पवमान सोम के चौदह उष्णिक् मन्त्र, तीन ऋषियों के: एक से तीन और दस से चौदह तक अग्नि चाक्षुष, चार से छह तक चक्षु मानव, सात से नौ तक मनु आप्सव। स्वर् खोजने वाली ये हरित निचोड़ी बूँदें वृषभ इन्द्र के पास जाएँ। उनके हर्ष में इन्द्र दृढ़ पकड़ लेते हैं और जलों में विजयी वृषभ वज्र धारण करते हैं। उनकी बूँदों ने इन्द्र को बढ़ाया, और देवों ने अमृतत्व के लिए उन्हें पिया। वाणी के आगे वे ऊन की छलनी में गर्जते हैं, स्तुतियाँ त्रिपृष्ठ सोम के लिए एक साथ गूँजती हैं, और वे स्तोताओं को वीरों से युक्त यश देते हैं।

106.1

इन्द्र॒मच्छ॑ सु॒ता इ॒मे वृष॑णं यन्तु॒ हर॑यः ।
श्रु॒ष्टी जा॒तास॒ इन्द॑वः स्व॒र्विद॑ः

indramaccha sutā ime vṛṣaṇaṃ yantu harayaḥ |
śruṣṭī jātāsa indavaḥ svarvidaḥ

106.2

अ॒यं भरा॑य सान॒सिरिन्द्रा॑य पवते सु॒तः ।
सोमो॒ जैत्र॑स्य चेतति॒ यथा॑ वि॒दे

ayaṃ bharāya sānasirindrāya pavate sutaḥ |
somo jaitrasya cetati yathā vide

106.3

अ॒स्येदिन्द्रो॒ मदे॒ष्वा ग्रा॒भं गृ॑भ्णीत सान॒सिम् ।
वज्रं॑ च॒ वृष॑णं भर॒त्सम॑प्सु॒जित्

asyedindro madeṣvā grābhaṃ gṛbhṇīta sānasim |
vajraṃ ca vṛṣaṇaṃ bharatsamapsujit

106.4

प्र ध॑न्वा सोम॒ जागृ॑वि॒रिन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ।
द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॒मा भ॑रा स्व॒र्विद॑म्

pra dhanvā soma jāgṛvirindrāyendo pari srava |
dyumantaṃ śuṣmamā bharā svarvidam

106.5

इन्द्रा॑य॒ वृष॑णं॒ मदं॒ पव॑स्व वि॒श्वद॑र्शतः ।
स॒हस्र॑यामा पथि॒कृद्वि॑चक्ष॒णः

indrāya vṛṣaṇaṃ madaṃ pavasva viśvadarśataḥ |
sahasrayāmā pathikṛdvicakṣaṇaḥ

106.6

अ॒स्मभ्यं॑ गातु॒वित्त॑मो दे॒वेभ्यो॒ मधु॑मत्तमः ।
स॒हस्रं॑ याहि प॒थिभि॒ः कनि॑क्रदत्

asmabhyaṃ gātuvittamo devebhyo madhumattamaḥ |
sahasraṃ yāhi pathibhiḥ kanikradat

106.7

पव॑स्व दे॒ववी॑तय॒ इन्दो॒ धारा॑भि॒रोज॑सा ।
आ क॒लशं॒ मधु॑मान्सोम नः सदः

pavasva devavītaya indo dhārābhirojasā |
ā kalaśaṃ madhumānsoma naḥ sadaḥ

106.8

तव॑ द्र॒प्सा उ॑द॒प्रुत॒ इन्द्रं॒ मदा॑य वावृधुः ।
त्वां दे॒वासो॑ अ॒मृता॑य॒ कं प॑पुः

tava drapsā udapruta indraṃ madāya vāvṛdhuḥ |
tvāṃ devāso amṛtāya kaṃ papuḥ

106.9

आ न॑ः सुतास इन्दवः पुना॒ना धा॑वता र॒यिम् ।
वृ॒ष्टिद्या॑वो रीत्यापः स्व॒र्विद॑ः

ā naḥ sutāsa indavaḥ punānā dhāvatā rayim |
vṛṣṭidyāvo rītyāpaḥ svarvidaḥ

106.10

सोम॑ः पुना॒न ऊ॒र्मिणाव्यो॒ वारं॒ वि धा॑वति ।
अग्रे॑ वा॒चः पव॑मान॒ः कनि॑क्रदत्

somaḥ punāna ūrmiṇāvyo vāraṃ vi dhāvati |
agre vācaḥ pavamānaḥ kanikradat

106.11

धी॒भिर्हि॑न्वन्ति वा॒जिनं॒ वने॒ क्रीळ॑न्त॒मत्य॑विम् ।
अ॒भि त्रि॑पृ॒ष्ठं म॒तय॒ः सम॑स्वरन्

dhībhirhinvanti vājinaṃ vane krīḻantamatyavim |
abhi tripṛṣṭhaṃ matayaḥ samasvaran

106.12

अस॑र्जि क॒लशाँ॑ अ॒भि मी॒ळ्हे सप्ति॒र्न वा॑ज॒युः ।
पु॒ना॒नो वाचं॑ ज॒नय॑न्नसिष्यदत्

asarji kalaśām̐ abhi mīḻhe saptirna vājayuḥ |
punāno vācaṃ janayannasiṣyadat

106.13

पव॑ते हर्य॒तो हरि॒रति॒ ह्वरां॑सि॒ रंह्या॑ ।
अ॒भ्यर्ष॑न्स्तो॒तृभ्यो॑ वी॒रव॒द्यश॑ः

pavate haryato harirati hvarāṃsi raṃhyā |
abhyarṣanstotṛbhyo vīravadyaśaḥ

106.14

अ॒या प॑वस्व देव॒युर्मधो॒र्धारा॑ असृक्षत ।
रेभ॑न्प॒वित्रं॒ पर्ये॑षि वि॒श्वत॑ः

ayā pavasva devayurmadhordhārā asṛkṣata |
rebhanpavitraṃ paryeṣi viśvataḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)