सूक्त 20: मरुद्गण हमारे लिए भेषज लाते हैं

आ ग॑न्ता॒ मा रि॑षण्यत॒ प्रस्था॑वानो॒ माप॑ स्थाता समन्यवः ।
स्थि॒रा चि॑न्नमयिष्णवः

ā gantā mā riṣaṇyata prasthāvāno māpa sthātā samanyavaḥ |
sthirā cinnamayiṣṇavaḥ

वी॒ळु॒प॒विभि॑र्मरुत ऋभुक्षण॒ आ रु॑द्रासः सुदी॒तिभि॑ः ।
इ॒षा नो॑ अ॒द्या ग॑ता पुरुस्पृहो य॒ज्ञमा सो॑भरी॒यव॑ः

vīḻupavibhirmaruta ṛbhukṣaṇa ā rudrāsaḥ sudītibhiḥ |
iṣā no adyā gatā puruspṛho yajñamā sobharīyavaḥ

वि॒द्मा हि रु॒द्रिया॑णां॒ शुष्म॑मु॒ग्रं म॒रुतां॒ शिमी॑वताम् ।
विष्णो॑रे॒षस्य॑ मी॒ळ्हुषा॑म्

vidmā hi rudriyāṇāṃ śuṣmamugraṃ marutāṃ śimīvatām |
viṣṇoreṣasya mīḻhuṣām

वि द्वी॒पानि॒ पाप॑त॒न्तिष्ठ॑द्दु॒च्छुनो॒भे यु॑जन्त॒ रोद॑सी ।
प्र धन्वा॑न्यैरत शुभ्रखादयो॒ यदेज॑थ स्वभानवः

vi dvīpāni pāpatantiṣṭhadducchunobhe yujanta rodasī |
pra dhanvānyairata śubhrakhādayo yadejatha svabhānavaḥ

अच्यु॑ता चिद्वो॒ अज्म॒न्ना नान॑दति॒ पर्व॑तासो॒ वन॒स्पति॑ः ।
भूमि॒र्यामे॑षु रेजते

acyutā cidvo ajmannā nānadati parvatāso vanaspatiḥ |
bhūmiryāmeṣu rejate

अमा॑य वो मरुतो॒ यात॑वे॒ द्यौर्जिही॑त॒ उत्त॑रा बृ॒हत् ।
यत्रा॒ नरो॒ देदि॑शते त॒नूष्वा त्वक्षां॑सि बा॒ह्वो॑जसः

amāya vo maruto yātave dyaurjihīta uttarā bṛhat |
yatrā naro dediśate tanūṣvā tvakṣāṃsi bāhvojasaḥ

स्व॒धामनु॒ श्रियं॒ नरो॒ महि॑ त्वे॒षा अम॑वन्तो॒ वृष॑प्सवः ।
वह॑न्ते॒ अह्रु॑तप्सवः

svadhāmanu śriyaṃ naro mahi tveṣā amavanto vṛṣapsavaḥ |
vahante ahrutapsavaḥ

गोभि॑र्वा॒णो अ॑ज्यते॒ सोभ॑रीणां॒ रथे॒ कोशे॑ हिर॒ण्यये॑ ।
गोब॑न्धवः सुजा॒तास॑ इ॒षे भु॒जे म॒हान्तो॑ न॒ः स्पर॑से॒ नु

gobhirvāṇo ajyate sobharīṇāṃ rathe kośe hiraṇyaye |
gobandhavaḥ sujātāsa iṣe bhuje mahānto naḥ sparase nu

प्रति॑ वो वृषदञ्जयो॒ वृष्णे॒ शर्धा॑य॒ मारु॑ताय भरध्वम् ।
ह॒व्या वृष॑प्रयाव्णे

prati vo vṛṣadañjayo vṛṣṇe śardhāya mārutāya bharadhvam |
havyā vṛṣaprayāvṇe

वृ॒ष॒ण॒श्वेन॑ मरुतो॒ वृष॑प्सुना॒ रथे॑न॒ वृष॑नाभिना ।
आ श्ये॒नासो॒ न प॒क्षिणो॒ वृथा॑ नरो ह॒व्या नो॑ वी॒तये॑ गत

vṛṣaṇaśvena maruto vṛṣapsunā rathena vṛṣanābhinā |
ā śyenāso na pakṣiṇo vṛthā naro havyā no vītaye gata

स॒मा॒नम॒ञ्ज्ये॑षां॒ वि भ्रा॑जन्ते रु॒क्मासो॒ अधि॑ बा॒हुषु॑ ।
दवि॑द्युतत्यृ॒ष्टय॑ः

samānamañjyeṣāṃ vi bhrājante rukmāso adhi bāhuṣu |
davidyutatyṛṣṭayaḥ

त उ॒ग्रासो॒ वृष॑ण उ॒ग्रबा॑हवो॒ नकि॑ष्ट॒नूषु॑ येतिरे ।
स्थि॒रा धन्वा॒न्यायु॑धा॒ रथे॑षु॒ वोऽनी॑के॒ष्वधि॒ श्रिय॑ः

ta ugrāso vṛṣaṇa ugrabāhavo nakiṣṭanūṣu yetire |
sthirā dhanvānyāyudhā ratheṣu vo'nīkeṣvadhi śriyaḥ

येषा॒मर्णो॒ न स॒प्रथो॒ नाम॑ त्वे॒षं शश्व॑ता॒मेक॒मिद्भु॒जे ।
वयो॒ न पित्र्यं॒ सह॑ः

yeṣāmarṇo na sapratho nāma tveṣaṃ śaśvatāmekamidbhuje |
vayo na pitryaṃ sahaḥ

तान्व॑न्दस्व म॒रुत॒स्ताँ उप॑ स्तुहि॒ तेषां॒ हि धुनी॑नाम् ।
अ॒राणां॒ न च॑र॒मस्तदे॑षां दा॒ना म॒ह्ना तदे॑षाम्

tānvandasva marutastām̐ upa stuhi teṣāṃ hi dhunīnām |
arāṇāṃ na caramastadeṣāṃ dānā mahnā tadeṣām

सु॒भग॒ः स व॑ ऊ॒तिष्वास॒ पूर्वा॑सु मरुतो॒ व्यु॑ष्टिषु ।
यो वा॑ नू॒नमु॒तास॑ति

subhagaḥ sa va ūtiṣvāsa pūrvāsu maruto vyuṣṭiṣu |
yo vā nūnamutāsati

यस्य॑ वा यू॒यं प्रति॑ वा॒जिनो॑ नर॒ आ ह॒व्या वी॒तये॑ ग॒थ ।
अ॒भि ष द्यु॒म्नैरु॒त वाज॑सातिभिः सु॒म्ना वो॑ धूतयो नशत्

yasya vā yūyaṃ prati vājino nara ā havyā vītaye gatha |
abhi ṣa dyumnairuta vājasātibhiḥ sumnā vo dhūtayo naśat

यथा॑ रु॒द्रस्य॑ सू॒नवो॑ दि॒वो वश॒न्त्यसु॑रस्य वे॒धस॑ः ।
युवा॑न॒स्तथेद॑सत्

yathā rudrasya sūnavo divo vaśantyasurasya vedhasaḥ |
yuvānastathedasat

ये चार्ह॑न्ति म॒रुत॑ः सु॒दान॑व॒ः स्मन्मी॒ळ्हुष॒श्चर॑न्ति॒ ये ।
अत॑श्चि॒दा न॒ उप॒ वस्य॑सा हृ॒दा युवा॑न॒ आ व॑वृध्वम्

ye cārhanti marutaḥ sudānavaḥ smanmīḻhuṣaścaranti ye |
ataścidā na upa vasyasā hṛdā yuvāna ā vavṛdhvam

यून॑ ऊ॒ षु नवि॑ष्ठया॒ वृष्ण॑ः पाव॒काँ अ॒भि सो॑भरे गि॒रा ।
गाय॒ गा इ॑व॒ चर्कृ॑षत्

yūna ū ṣu naviṣṭhayā vṛṣṇaḥ pāvakām̐ abhi sobhare girā |
gāya gā iva carkṛṣat

सा॒हा ये सन्ति॑ मुष्टि॒हेव॒ हव्यो॒ विश्वा॑सु पृ॒त्सु होतृ॑षु ।
वृष्ण॑श्च॒न्द्रान्न सु॒श्रव॑स्तमान्गि॒रा वन्द॑स्व म॒रुतो॒ अह॑

sāhā ye santi muṣṭiheva havyo viśvāsu pṛtsu hotṛṣu |
vṛṣṇaścandrānna suśravastamāngirā vandasva maruto aha

गाव॑श्चिद्घा समन्यवः सजा॒त्ये॑न मरुत॒ः सब॑न्धवः ।
रि॒ह॒ते क॒कुभो॑ मि॒थः

gāvaścidghā samanyavaḥ sajātyena marutaḥ sabandhavaḥ |
rihate kakubho mithaḥ

मर्त॑श्चिद्वो नृतवो रुक्मवक्षस॒ उप॑ भ्रातृ॒त्वमाय॑ति ।
अधि॑ नो गात मरुत॒ः सदा॒ हि व॑ आपि॒त्वमस्ति॒ निध्रु॑वि

martaścidvo nṛtavo rukmavakṣasa upa bhrātṛtvamāyati |
adhi no gāta marutaḥ sadā hi va āpitvamasti nidhruvi

मरु॑तो॒ मारु॑तस्य न॒ आ भे॑ष॒जस्य॑ वहता सुदानवः ।
यू॒यं स॑खायः सप्तयः

maruto mārutasya na ā bheṣajasya vahatā sudānavaḥ |
yūyaṃ sakhāyaḥ saptayaḥ

याभि॒ः सिन्धु॒मव॑थ॒ याभि॒स्तूर्व॑थ॒ याभि॑र्दश॒स्यथा॒ क्रिवि॑म् ।
मयो॑ नो भूतो॒तिभि॑र्मयोभुवः शि॒वाभि॑रसचद्विषः

yābhiḥ sindhumavatha yābhistūrvatha yābhirdaśasyathā krivim |
mayo no bhūtotibhirmayobhuvaḥ śivābhirasacadviṣaḥ

यत्सिन्धौ॒ यदसि॑क्न्यां॒ यत्स॑मु॒द्रेषु॑ मरुतः सुबर्हिषः ।
यत्पर्व॑तेषु भेष॒जम्

yatsindhau yadasiknyāṃ yatsamudreṣu marutaḥ subarhiṣaḥ |
yatparvateṣu bheṣajam

विश्वं॒ पश्य॑न्तो बिभृथा त॒नूष्वा तेना॑ नो॒ अधि॑ वोचत ।
क्ष॒मा रपो॑ मरुत॒ आतु॑रस्य न॒ इष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुन॑ः

viśvaṃ paśyanto bibhṛthā tanūṣvā tenā no adhi vocata |
kṣamā rapo maruta āturasya na iṣkartā vihrutaṃ punaḥ