सप्तम मण्डल

सूक्त 68: च्यवन और भुज्यु के रक्षक अश्विनौ

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: अश्विनौ · छन्द: विराट्, ८-९ त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 68 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

च्यवन और भुज्यु के रक्षक अश्विनौ

महर्षि वसिष्ठ उत्तम घोड़ों वाले तेजस्वी अश्विनीकुमारों को बुलाते हैं कि वे उनके स्तोत्र और सामने रखी आहुतियाँ स्वीकार करें। उनका मन के वेग वाला रथ सौ रक्षाओं के साथ लोकों को पार करता है। ऋषि उनके चमत्कार स्मरण करते हैं: उन्होंने वृद्ध च्यवन को फिर युवा किया, अत्रि को तपते गड्ढे से बचाया, और जब दुष्ट साथियों ने भुज्यु को बीच समुद्र में छोड़ दिया तब उसे बाहर निकाला। उन्होंने शयु की पुकार सुनी और उसकी बाँझ गाय को दूध से भर दिया। आरम्भ के मन्त्र विराट् हैं, अन्तिम दो त्रिष्टुप्। उषा से पहले जागने वाला स्तोता उनकी स्तुति करता है।

68.1

आ शु॑भ्रा यातमश्विना॒ स्वश्वा॒ गिरो॑ दस्रा जुजुषा॒णा यु॒वाको॑ः ।
ह॒व्यानि॑ च॒ प्रति॑भृता वी॒तं न॑ः

ā śubhrā yātamaśvinā svaśvā giro dasrā jujuṣāṇā yuvākoḥ |
havyāni ca pratibhṛtā vītaṃ naḥ

68.2

प्र वा॒मन्धां॑सि॒ मद्या॑न्यस्थु॒ररं॑ गन्तं ह॒विषो॑ वी॒तये॑ मे ।
ति॒रो अ॒र्यो हव॑नानि श्रु॒तं न॑ः

pra vāmandhāṃsi madyānyasthuraraṃ gantaṃ haviṣo vītaye me |
tiro aryo havanāni śrutaṃ naḥ

68.3

प्र वां॒ रथो॒ मनो॑जवा इयर्ति ति॒रो रजां॑स्यश्विना श॒तोति॑ः ।
अ॒स्मभ्यं॑ सूर्यावसू इया॒नः

pra vāṃ ratho manojavā iyarti tiro rajāṃsyaśvinā śatotiḥ |
asmabhyaṃ sūryāvasū iyānaḥ

68.4

अ॒यं ह॒ यद्वां॑ देव॒या उ॒ अद्रि॑रू॒र्ध्वो विव॑क्ति सोम॒सुद्यु॒वभ्या॑म् ।
आ व॒ल्गू विप्रो॑ ववृतीत ह॒व्यैः

ayaṃ ha yadvāṃ devayā u adrirūrdhvo vivakti somasudyuvabhyām |
ā valgū vipro vavṛtīta havyaiḥ

68.5

चि॒त्रं ह॒ यद्वां॒ भोज॑नं॒ न्वस्ति॒ न्यत्र॑ये॒ महि॑ष्वन्तं युयोतम् ।
यो वा॑मो॒मानं॒ दध॑ते प्रि॒यः सन्

citraṃ ha yadvāṃ bhojanaṃ nvasti nyatraye mahiṣvantaṃ yuyotam |
yo vāmomānaṃ dadhate priyaḥ san

68.6

उ॒त त्यद्वां॑ जुर॒ते अ॑श्विना भू॒च्च्यवा॑नाय प्र॒तीत्यं॑ हवि॒र्दे ।
अधि॒ यद्वर्प॑ इ॒तऊ॑ति ध॒त्थः

uta tyadvāṃ jurate aśvinā bhūccyavānāya pratītyaṃ havirde |
adhi yadvarpa itaūti dhatthaḥ

68.7

उ॒त त्यं भु॒ज्युम॑श्विना॒ सखा॑यो॒ मध्ये॑ जहुर्दु॒रेवा॑सः समु॒द्रे ।
निरीं॑ पर्ष॒दरा॑वा॒ यो यु॒वाकु॑ः

uta tyaṃ bhujyumaśvinā sakhāyo madhye jahurdurevāsaḥ samudre |
nirīṃ parṣadarāvā yo yuvākuḥ

68.8

वृका॑य चि॒ज्जस॑मानाय शक्तमु॒त श्रु॑तं श॒यवे॑ हू॒यमा॑ना ।
याव॒घ्न्यामपि॑न्वतम॒पो न स्त॒र्यं॑ चिच्छ॒क्त्य॑श्विना॒ शची॑भिः

vṛkāya cijjasamānāya śaktamuta śrutaṃ śayave hūyamānā |
yāvaghnyāmapinvatamapo na staryaṃ cicchaktyaśvinā śacībhiḥ

68.9

ए॒ष स्य का॒रुर्ज॑रते सू॒क्तैरग्रे॑ बुधा॒न उ॒षसां॑ सु॒मन्मा॑ ।
इ॒षा तं व॑र्धद॒घ्न्या पयो॑भिर्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

eṣa sya kārurjarate sūktairagre budhāna uṣasāṃ sumanmā |
iṣā taṃ vardhadaghnyā payobhiryūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)