सप्तम मण्डल

सूक्त 69: अश्विनों का स्वर्णिम रथ

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: अश्विनौ · छन्द: त्रिष्टुप्

8 श्लोक · 69 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

अश्विनों का स्वर्णिम रथ

महर्षि वसिष्ठ कहते हैं कि अश्विनौ का स्वर्ण-रथ द्युलोक और पृथ्वी पर दबाव डालता चलता है, उसकी लीक घी से चिकनी है, पहिये चमकते हैं और वृषभ उसे खींचते हैं। तीन आसनों वाला वह पाँचों जनों पर फैल जाता है। सूर्य की पुत्री ने उसकी शोभा को वरा। ऋषि माँगते हैं कि उषा के खिलने पर वे कल्याण लाएँ, आज के सवन में ऐसे आएँ जैसे प्यासे भैंसे जल की ओर, और दूसरे यजमान उन्हें रोक न लें। वे फिर स्मरण करते हैं कि उन्होंने न थकने वाले पंखधारी अश्वों से भुज्यु को समुद्र से उबारा।

69.1

आ वां॒ रथो॒ रोद॑सी बद्बधा॒नो हि॑र॒ण्ययो॒ वृष॑भिर्या॒त्वश्वै॑ः ।
घृ॒तव॑र्तनिः प॒विभी॑ रुचा॒न इ॒षां वो॒ळ्हा नृ॒पति॑र्वा॒जिनी॑वान्

ā vāṃ ratho rodasī badbadhāno hiraṇyayo vṛṣabhiryātvaśvaiḥ |
ghṛtavartaniḥ pavibhī rucāna iṣāṃ voḻhā nṛpatirvājinīvān

69.2

स प॑प्रथा॒नो अ॒भि पञ्च॒ भूमा॑ त्रिवन्धु॒रो मन॒सा या॑तु यु॒क्तः ।
विशो॒ येन॒ गच्छ॑थो देव॒यन्ती॒ः कुत्रा॑ चि॒द्याम॑मश्विना॒ दधा॑ना

sa paprathāno abhi pañca bhūmā trivandhuro manasā yātu yuktaḥ |
viśo yena gacchatho devayantīḥ kutrā cidyāmamaśvinā dadhānā

69.3

स्वश्वा॑ य॒शसा या॑तम॒र्वाग्दस्रा॑ नि॒धिं मधु॑मन्तं पिबाथः ।
वि वां॒ रथो॑ व॒ध्वा॒३॒॑ याद॑मा॒नोऽन्ता॑न्दि॒वो बा॑धते वर्त॒निभ्या॑म्

svaśvā yaśasā yātamarvāgdasrā nidhiṃ madhumantaṃ pibāthaḥ |
vi vāṃ ratho vadhvā yādamāno'ntāndivo bādhate vartanibhyām

69.4

यु॒वोः श्रियं॒ परि॒ योषा॑वृणीत॒ सूरो॑ दुहि॒ता परि॑तक्म्यायाम् ।
यद्दे॑व॒यन्त॒मव॑थ॒ः शची॑भि॒ः परि॑ घ्रं॒समो॒मना॑ वां॒ वयो॑ गात्

yuvoḥ śriyaṃ pari yoṣāvṛṇīta sūro duhitā paritakmyāyām |
yaddevayantamavathaḥ śacībhiḥ pari ghraṃsamomanā vāṃ vayo gāt

69.5

यो ह॒ स्य वां॑ रथिरा॒ वस्त॑ उ॒स्रा रथो॑ युजा॒नः प॑रि॒याति॑ व॒र्तिः ।
तेन॑ न॒ः शं योरु॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ॒ न्य॑श्विना वहतं य॒ज्ञे अ॒स्मिन्

yo ha sya vāṃ rathirā vasta usrā ratho yujānaḥ pariyāti vartiḥ |
tena naḥ śaṃ yoruṣaso vyuṣṭau nyaśvinā vahataṃ yajñe asmin

69.6

नरा॑ गौ॒रेव॑ वि॒द्युतं॑ तृषा॒णास्माक॑म॒द्य सव॒नोप॑ यातम् ।
पु॒रु॒त्रा हि वां॑ म॒तिभि॒र्हव॑न्ते॒ मा वा॑म॒न्ये नि य॑मन्देव॒यन्त॑ः

narā gaureva vidyutaṃ tṛṣāṇāsmākamadya savanopa yātam |
purutrā hi vāṃ matibhirhavante mā vāmanye ni yamandevayantaḥ

69.7

यु॒वं भु॒ज्युमव॑विद्धं समु॒द्र उदू॑हथु॒रर्ण॑सो॒ अस्रि॑धानैः ।
प॒त॒त्रिभि॑रश्र॒मैर॑व्य॒थिभि॑र्दं॒सना॑भिरश्विना पा॒रय॑न्ता

yuvaṃ bhujyumavaviddhaṃ samudra udūhathurarṇaso asridhānaiḥ |
patatribhiraśramairavyathibhirdaṃsanābhiraśvinā pārayantā

69.8

नू मे॒ हव॒मा शृ॑णुतं युवाना यासि॒ष्टं व॒र्तिर॑श्विना॒विरा॑वत् ।
ध॒त्तं रत्ना॑नि॒ जर॑तं च सू॒रीन्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

nū me havamā śṛṇutaṃ yuvānā yāsiṣṭaṃ vartiraśvināvirāvat |
dhattaṃ ratnāni jarataṃ ca sūrīnyūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)