सप्तम मण्डल

सूक्त 67: प्रज्वलित अग्नि पर अश्विनों का आवाहन

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: अश्विनौ · छन्द: त्रिष्टुप्

10 श्लोक · 67 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

प्रज्वलित अग्नि पर अश्विनों का आवाहन

महर्षि वसिष्ठ मनुष्यों के स्वामी अश्विनीकुमारों के रथ का वैसे ही स्वागत करते हैं जैसे पुत्र माता-पिता को पुकारता है। अग्नि प्रज्वलित है, अन्धकार के छोर दिखने लगे हैं, और पूर्व में द्युलोक की पुत्री उषा का ध्वज उठ रहा है। ऋषि नासत्यों को बुलाते हैं कि वे पुराने मार्गों से, बलवान घोड़ों वाले प्रकाश पाने वाले रथ पर आएँ और निचोड़ा हुआ मधु पियें। वे माँगते हैं कि उनकी स्तुति निष्फल न हो, धन मिले और वंश बना रहे। एक ही जोत में उनका रथ सातों धाराओं के चारों ओर दौड़ता है।

67.1

प्रति॑ वां॒ रथं॑ नृपती ज॒रध्यै॑ ह॒विष्म॑ता॒ मन॑सा य॒ज्ञिये॑न ।
यो वां॑ दू॒तो न धि॑ष्ण्या॒वजी॑ग॒रच्छा॑ सू॒नुर्न पि॒तरा॑ विवक्मि

prati vāṃ rathaṃ nṛpatī jaradhyai haviṣmatā manasā yajñiyena |
yo vāṃ dūto na dhiṣṇyāvajīgaracchā sūnurna pitarā vivakmi

67.2

अशो॑च्य॒ग्निः स॑मिधा॒नो अ॒स्मे उपो॑ अदृश्र॒न्तम॑सश्चि॒दन्ता॑ः ।
अचे॑ति के॒तुरु॒षस॑ः पु॒रस्ता॑च्छ्रि॒ये दि॒वो दु॑हि॒तुर्जाय॑मानः

aśocyagniḥ samidhāno asme upo adṛśrantamasaścidantāḥ |
aceti keturuṣasaḥ purastācchriye divo duhiturjāyamānaḥ

67.3

अ॒भि वां॑ नू॒नम॑श्विना॒ सुहो॑ता॒ स्तोमै॑ः सिषक्ति नासत्या विव॒क्वान् ।
पू॒र्वीभि॑र्यातं प॒थ्या॑भिर॒र्वाक्स्व॒र्विदा॒ वसु॑मता॒ रथे॑न

abhi vāṃ nūnamaśvinā suhotā stomaiḥ siṣakti nāsatyā vivakvān |
pūrvībhiryātaṃ pathyābhirarvāksvarvidā vasumatā rathena

67.4

अ॒वोर्वां॑ नू॒नम॑श्विना यु॒वाकु॑र्हु॒वे यद्वां॑ सु॒ते मा॑ध्वी वसू॒युः ।
आ वां॑ वहन्तु॒ स्थवि॑रासो॒ अश्वा॒ः पिबा॑थो अ॒स्मे सुषु॑ता॒ मधू॑नि

avorvāṃ nūnamaśvinā yuvākurhuve yadvāṃ sute mādhvī vasūyuḥ |
ā vāṃ vahantu sthavirāso aśvāḥ pibātho asme suṣutā madhūni

67.5

प्राची॑मु देवाश्विना॒ धियं॒ मेऽमृ॑ध्रां सा॒तये॑ कृतं वसू॒युम् ।
विश्वा॑ अविष्टं॒ वाज॒ आ पुरं॑धी॒स्ता न॑ः शक्तं शचीपती॒ शची॑भिः

prācīmu devāśvinā dhiyaṃ me'mṛdhrāṃ sātaye kṛtaṃ vasūyum |
viśvā aviṣṭaṃ vāja ā puraṃdhīstā naḥ śaktaṃ śacīpatī śacībhiḥ

67.6

अ॒वि॒ष्टं धी॒ष्व॑श्विना न आ॒सु प्र॒जाव॒द्रेतो॒ अह्र॑यं नो अस्तु ।
आ वां॑ तो॒के तन॑ये॒ तूतु॑जानाः सु॒रत्ना॑सो दे॒ववी॑तिं गमेम

aviṣṭaṃ dhīṣvaśvinā na āsu prajāvadreto ahrayaṃ no astu |
ā vāṃ toke tanaye tūtujānāḥ suratnāso devavītiṃ gamema

67.7

ए॒ष स्य वां॑ पूर्व॒गत्वे॑व॒ सख्ये॑ नि॒धिर्हि॒तो मा॑ध्वी रा॒तो अ॒स्मे ।
अहे॑ळता॒ मन॒सा या॑तम॒र्वाग॒श्नन्ता॑ ह॒व्यं मानु॑षीषु वि॒क्षु

eṣa sya vāṃ pūrvagatveva sakhye nidhirhito mādhvī rāto asme |
aheḻatā manasā yātamarvāgaśnantā havyaṃ mānuṣīṣu vikṣu

67.8

एक॑स्मि॒न्योगे॑ भुरणा समा॒ने परि॑ वां स॒प्त स्र॒वतो॒ रथो॑ गात् ।
न वा॑यन्ति सु॒भ्वो॑ दे॒वयु॑क्ता॒ ये वां॑ धू॒र्षु त॒रण॑यो॒ वह॑न्ति

ekasminyoge bhuraṇā samāne pari vāṃ sapta sravato ratho gāt |
na vāyanti subhvo devayuktā ye vāṃ dhūrṣu taraṇayo vahanti

67.9

अ॒स॒श्चता॑ म॒घव॑द्भ्यो॒ हि भू॒तं ये रा॒या म॑घ॒देयं॑ जु॒नन्ति॑ ।
प्र ये बन्धुं॑ सू॒नृता॑भिस्ति॒रन्ते॒ गव्या॑ पृ॒ञ्चन्तो॒ अश्व्या॑ म॒घानि॑

asaścatā maghavadbhyo hi bhūtaṃ ye rāyā maghadeyaṃ junanti |
pra ye bandhuṃ sūnṛtābhistirante gavyā pṛñcanto aśvyā maghāni

67.10

नू मे॒ हव॒मा शृ॑णुतं युवाना यासि॒ष्टं व॒र्तिर॑श्विना॒विरा॑वत् ।
ध॒त्तं रत्ना॑नि॒ जर॑तं च सू॒रीन्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

nū me havamā śṛṇutaṃ yuvānā yāsiṣṭaṃ vartiraśvināvirāvat |
dhattaṃ ratnāni jarataṃ ca sūrīnyūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)