पञ्चम मण्डल

सूक्त 87: एवयामरुत् का मरुतों और विष्णु को गान

ऋषि: एवयामरुदात्रेयः · देवता: मरुतः · छन्द: अतिजगती

9 श्लोक · 87 में से 87

इस अध्याय में क्या होता है

एवयामरुत् का मरुतों और विष्णु को गान

एवयामरुत् आत्रेय अतिजगती छन्द के नौ लम्बे मन्त्रों से मण्डल का समापन करते हैं, जिनमें हर मन्त्र में उनका अपना नाम एवयामरुत् टेक बनकर आता है। बुद्धियाँ मरुतों से युक्त महान विष्णु की ओर जाएँ, और उस मरुद्गण की ओर जो बलवान, सुसज्जित और अपने व्रत में वेगवान है। अपनी महिमा में जन्मे वे अपने ही ज्ञान से स्वयं को प्रकट करते हैं; उनका बल अजेय है, पर्वत भी उनके दान को रोक नहीं पाते। उनकी महिमा अपार है। ऋषि विनती करते हैं कि महान विष्णु के साथ एकमन होकर वे बिना द्वेष आएँ, गायक की पुकार सुनें और शत्रुओं को दूर करें।

87.1

प्र वो॑ म॒हे म॒तयो॑ यन्तु॒ विष्ण॑वे म॒रुत्व॑ते गिरि॒जा ए॑व॒याम॑रुत् ।
प्र शर्धा॑य॒ प्रय॑ज्यवे सुखा॒दये॑ त॒वसे॑ भ॒न्ददि॑ष्टये॒ धुनि॑व्रताय॒ शव॑से

pra vo mahe matayo yantu viṣṇave marutvate girijā evayāmarut |
pra śardhāya prayajyave sukhādaye tavase bhandadiṣṭaye dhunivratāya śavase

87.2

प्र ये जा॒ता म॑हि॒ना ये च॒ नु स्व॒यं प्र वि॒द्मना॑ ब्रु॒वत॑ एव॒याम॑रुत् ।
क्रत्वा॒ तद्वो॑ मरुतो॒ नाधृषे॒ शवो॑ दा॒ना म॒ह्ना तदे॑षा॒मधृ॑ष्टासो॒ नाद्र॑यः

pra ye jātā mahinā ye ca nu svayaṃ pra vidmanā bruvata evayāmarut |
kratvā tadvo maruto nādhṛṣe śavo dānā mahnā tadeṣāmadhṛṣṭāso nādrayaḥ

87.3

प्र ये दि॒वो बृ॑ह॒तः शृ॑ण्वि॒रे गि॒रा सु॒शुक्वा॑नः सु॒भ्व॑ एव॒याम॑रुत् ।
न येषा॒मिरी॑ स॒धस्थ॒ ईष्ट॒ आँ अ॒ग्नयो॒ न स्ववि॑द्युत॒ः प्र स्य॒न्द्रासो॒ धुनी॑नाम्

pra ye divo bṛhataḥ śṛṇvire girā suśukvānaḥ subhva evayāmarut |
na yeṣāmirī sadhastha īṣṭa ām̐ agnayo na svavidyutaḥ pra syandrāso dhunīnām

87.4

स च॑क्रमे मह॒तो निरु॑रुक्र॒मः स॑मा॒नस्मा॒त्सद॑स एव॒याम॑रुत् ।
य॒दायु॑क्त॒ त्मना॒ स्वादधि॒ ष्णुभि॒र्विष्प॑र्धसो॒ विम॑हसो॒ जिगा॑ति॒ शेवृ॑धो॒ नृभि॑ः

sa cakrame mahato nirurukramaḥ samānasmātsadasa evayāmarut |
yadāyukta tmanā svādadhi ṣṇubhirviṣpardhaso vimahaso jigāti śevṛdho nṛbhiḥ

87.5

स्व॒नो न वोऽम॑वान्रेजय॒द्वृषा॑ त्वे॒षो य॒यिस्त॑वि॒ष ए॑व॒याम॑रुत् ।
येना॒ सह॑न्त ऋ॒ञ्जत॒ स्वरो॑चिष॒ः स्थार॑श्मानो हिर॒ण्यया॑ः स्वायु॒धास॑ इ॒ष्मिण॑ः

svano na vo'mavānrejayadvṛṣā tveṣo yayistaviṣa evayāmarut |
yenā sahanta ṛñjata svarociṣaḥ sthāraśmāno hiraṇyayāḥ svāyudhāsa iṣmiṇaḥ

87.6

अ॒पा॒रो वो॑ महि॒मा वृ॑द्धशवसस्त्वे॒षं शवो॑ऽवत्वेव॒याम॑रुत् ।
स्थाता॑रो॒ हि प्रसि॑तौ सं॒दृशि॒ स्थन॒ ते न॑ उरुष्यता नि॒दः शु॑शु॒क्वांसो॒ नाग्नय॑ः

apāro vo mahimā vṛddhaśavasastveṣaṃ śavo'vatvevayāmarut |
sthātāro hi prasitau saṃdṛśi sthana te na uruṣyatā nidaḥ śuśukvāṃso nāgnayaḥ

87.7

ते रु॒द्रास॒ः सुम॑खा अ॒ग्नयो॑ यथा तुविद्यु॒म्ना अ॑वन्त्वेव॒याम॑रुत् ।
दी॒र्घं पृ॒थु प॑प्रथे॒ सद्म॒ पार्थि॑वं॒ येषा॒मज्मे॒ष्वा म॒हः शर्धां॒स्यद्भु॑तैनसाम्

te rudrāsaḥ sumakhā agnayo yathā tuvidyumnā avantvevayāmarut |
dīrghaṃ pṛthu paprathe sadma pārthivaṃ yeṣāmajmeṣvā mahaḥ śardhāṃsyadbhutainasām

87.8

अ॒द्वे॒षो नो॑ मरुतो गा॒तुमेत॑न॒ श्रोता॒ हवं॑ जरि॒तुरे॑व॒याम॑रुत् ।
विष्णो॑र्म॒हः स॑मन्यवो युयोतन॒ स्मद्र॒थ्यो॒३॒॑ न दं॒सनाप॒ द्वेषां॑सि सनु॒तः

adveṣo no maruto gātumetana śrotā havaṃ jariturevayāmarut |
viṣṇormahaḥ samanyavo yuyotana smadrathyo na daṃsanāpa dveṣāṃsi sanutaḥ

87.9

गन्ता॑ नो य॒ज्ञं य॑ज्ञियाः सु॒शमि॒ श्रोता॒ हव॑मर॒क्ष ए॑व॒याम॑रुत् ।
ज्येष्ठा॑सो॒ न पर्व॑तासो॒ व्यो॑मनि यू॒यं तस्य॑ प्रचेतस॒ः स्यात॑ दु॒र्धर्त॑वो नि॒दः

gantā no yajñaṃ yajñiyāḥ suśami śrotā havamarakṣa evayāmarut |
jyeṣṭhāso na parvatāso vyomani yūyaṃ tasya pracetasaḥ syāta durdhartavo nidaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)