सूक्त 54: पर्वत हिलाने वाले, ऋषि और राजा के रक्षक

प्र शर्धा॑य॒ मारु॑ताय॒ स्वभा॑नव इ॒मां वाच॑मनजा पर्वत॒च्युते॑ ।
घ॒र्म॒स्तुभे॑ दि॒व आ पृ॑ष्ठ॒यज्व॑ने द्यु॒म्नश्र॑वसे॒ महि॑ नृ॒म्णम॑र्चत

pra śardhāya mārutāya svabhānava imāṃ vācamanajā parvatacyute |
gharmastubhe diva ā pṛṣṭhayajvane dyumnaśravase mahi nṛmṇamarcata

प्र वो॑ मरुतस्तवि॒षा उ॑द॒न्यवो॑ वयो॒वृधो॑ अश्व॒युज॒ः परि॑ज्रयः ।
सं वि॒द्युता॒ दध॑ति॒ वाश॑ति त्रि॒तः स्वर॒न्त्यापो॒ऽवना॒ परि॑ज्रयः

pra vo marutastaviṣā udanyavo vayovṛdho aśvayujaḥ parijrayaḥ |
saṃ vidyutā dadhati vāśati tritaḥ svarantyāpo'vanā parijrayaḥ

वि॒द्युन्म॑हसो॒ नरो॒ अश्म॑दिद्यवो॒ वात॑त्विषो म॒रुत॑ः पर्वत॒च्युत॑ः ।
अ॒ब्द॒या चि॒न्मुहु॒रा ह्रा॑दुनी॒वृत॑ः स्त॒नय॑दमा रभ॒सा उदो॑जसः

vidyunmahaso naro aśmadidyavo vātatviṣo marutaḥ parvatacyutaḥ |
abdayā cinmuhurā hrādunīvṛtaḥ stanayadamā rabhasā udojasaḥ

व्य१॒॑क्तून्रु॑द्रा॒ व्यहा॑नि शिक्वसो॒ व्य१॒॑न्तरि॑क्षं॒ वि रजां॑सि धूतयः ।
वि यदज्राँ॒ अज॑थ॒ नाव॑ ईं यथा॒ वि दु॒र्गाणि॑ मरुतो॒ नाह॑ रिष्यथ

vyaktūnrudrā vyahāni śikvaso vyantarikṣaṃ vi rajāṃsi dhūtayaḥ |
vi yadajrām̐ ajatha nāva īṃ yathā vi durgāṇi maruto nāha riṣyatha

तद्वी॒र्यं॑ वो मरुतो महित्व॒नं दी॒र्घं त॑तान॒ सूर्यो॒ न योज॑नम् ।
एता॒ न यामे॒ अगृ॑भीतशोचि॒षोऽन॑श्वदां॒ यन्न्यया॑तना गि॒रिम्

tadvīryaṃ vo maruto mahitvanaṃ dīrghaṃ tatāna sūryo na yojanam |
etā na yāme agṛbhītaśociṣo'naśvadāṃ yannyayātanā girim

अभ्रा॑जि॒ शर्धो॑ मरुतो॒ यद॑र्ण॒सं मोष॑था वृ॒क्षं क॑प॒नेव॑ वेधसः ।
अध॑ स्मा नो अ॒रम॑तिं सजोषस॒श्चक्षु॑रिव॒ यन्त॒मनु॑ नेषथा सु॒गम्

abhrāji śardho maruto yadarṇasaṃ moṣathā vṛkṣaṃ kapaneva vedhasaḥ |
adha smā no aramatiṃ sajoṣasaścakṣuriva yantamanu neṣathā sugam

न स जी॑यते मरुतो॒ न ह॑न्यते॒ न स्रे॑धति॒ न व्य॑थते॒ न रि॑ष्यति ।
नास्य॒ राय॒ उप॑ दस्यन्ति॒ नोतय॒ ऋषिं॑ वा॒ यं राजा॑नं वा॒ सुषू॑दथ

na sa jīyate maruto na hanyate na sredhati na vyathate na riṣyati |
nāsya rāya upa dasyanti notaya ṛṣiṃ vā yaṃ rājānaṃ vā suṣūdatha

नि॒युत्व॑न्तो ग्राम॒जितो॒ यथा॒ नरो॑ऽर्य॒मणो॒ न म॒रुत॑ः कब॒न्धिन॑ः ।
पिन्व॒न्त्युत्सं॒ यदि॒नासो॒ अस्व॑र॒न्व्यु॑न्दन्ति पृथि॒वीं मध्वो॒ अन्ध॑सा

niyutvanto grāmajito yathā naro'ryamaṇo na marutaḥ kabandhinaḥ |
pinvantyutsaṃ yadināso asvaranvyundanti pṛthivīṃ madhvo andhasā

प्र॒वत्व॑ती॒यं पृ॑थि॒वी म॒रुद्भ्य॑ः प्र॒वत्व॑ती॒ द्यौर्भ॑वति प्र॒यद्भ्य॑ः ।
प्र॒वत्व॑तीः प॒थ्या॑ अ॒न्तरि॑क्ष्याः प्र॒वत्व॑न्त॒ः पर्व॑ता जी॒रदा॑नवः

pravatvatīyaṃ pṛthivī marudbhyaḥ pravatvatī dyaurbhavati prayadbhyaḥ |
pravatvatīḥ pathyā antarikṣyāḥ pravatvantaḥ parvatā jīradānavaḥ

यन्म॑रुतः सभरसः स्वर्णर॒ः सूर्य॒ उदि॑ते॒ मद॑था दिवो नरः ।
न वोऽश्वा॑ः श्रथय॒न्ताह॒ सिस्र॑तः स॒द्यो अ॒स्याध्व॑नः पा॒रम॑श्नुथ

yanmarutaḥ sabharasaḥ svarṇaraḥ sūrya udite madathā divo naraḥ |
na vo'śvāḥ śrathayantāha sisrataḥ sadyo asyādhvanaḥ pāramaśnutha

अंसे॑षु व ऋ॒ष्टय॑ः प॒त्सु खा॒दयो॒ वक्ष॑स्सु रु॒क्मा म॑रुतो॒ रथे॒ शुभ॑ः ।
अ॒ग्निभ्रा॑जसो वि॒द्युतो॒ गभ॑स्त्यो॒ः शिप्रा॑ः शी॒र्षसु॒ वित॑ता हिर॒ण्ययी॑ः

aṃseṣu va ṛṣṭayaḥ patsu khādayo vakṣassu rukmā maruto rathe śubhaḥ |
agnibhrājaso vidyuto gabhastyoḥ śiprāḥ śīrṣasu vitatā hiraṇyayīḥ

तं नाक॑म॒र्यो अगृ॑भीतशोचिषं॒ रुश॒त्पिप्प॑लं मरुतो॒ वि धू॑नुथ ।
सम॑च्यन्त वृ॒जनाति॑त्विषन्त॒ यत्स्वर॑न्ति॒ घोषं॒ वित॑तमृता॒यव॑ः

taṃ nākamaryo agṛbhītaśociṣaṃ ruśatpippalaṃ maruto vi dhūnutha |
samacyanta vṛjanātitviṣanta yatsvaranti ghoṣaṃ vitatamṛtāyavaḥ

यु॒ष्माद॑त्तस्य मरुतो विचेतसो रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॒३॒॑ वय॑स्वतः ।
न यो युच्छ॑ति ति॒ष्यो॒३॒॑ यथा॑ दि॒वो॒३॒॑ऽस्मे रा॑रन्त मरुतः सह॒स्रिण॑म्

yuṣmādattasya maruto vicetaso rāyaḥ syāma rathyo vayasvataḥ |
na yo yucchati tiṣyo yathā divo'sme rāranta marutaḥ sahasriṇam

यू॒यं र॒यिं म॑रुतः स्पा॒र्हवी॑रं यू॒यमृषि॑मवथ॒ साम॑विप्रम् ।
यू॒यमर्व॑न्तं भर॒ताय॒ वाजं॑ यू॒यं ध॑त्थ॒ राजा॑नं श्रुष्टि॒मन्त॑म्

yūyaṃ rayiṃ marutaḥ spārhavīraṃ yūyamṛṣimavatha sāmavipram |
yūyamarvantaṃ bharatāya vājaṃ yūyaṃ dhattha rājānaṃ śruṣṭimantam

तद्वो॑ यामि॒ द्रवि॑णं सद्यऊतयो॒ येना॒ स्व१॒॑र्ण त॒तना॑म॒ नॄँर॒भि ।
इ॒दं सु मे॑ मरुतो हर्यता॒ वचो॒ यस्य॒ तरे॑म॒ तर॑सा श॒तं हिमा॑ः

tadvo yāmi draviṇaṃ sadyaūtayo yenā svarṇa tatanāma nṝm̐rabhi |
idaṃ su me maruto haryatā vaco yasya tarema tarasā śataṃ himāḥ