चतुर्थ मण्डल

सूक्त 35: एक चमस से चार चमस

ऋषि: वामदेवो गौतमः · देवता: ऋभवः · छन्द: त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 35 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

एक चमस से चार चमस

वामदेव गौतम त्रिष्टुप् छन्द में बल के पुत्र, सुधन्वा के वंशज ऋभुओं को बुलाते हैं। दूर मत रहो। रत्न का दान आ गया है, क्योंकि तुमने अपने कौशल से एक चमस को चार में बाँटा। वह चमस किस वस्तु का था, जिसे तुमने अपनी बुद्धि से चार किया? फिर तुमने अमरत्व का मार्ग पकड़ा और देवों के समूह में पहुँचे। अपनी शक्ति से तुमने माता पिता को युवा किया, देवों का पान पात्र बनाया और इन्द्र के दो वेगवान घोड़े गढ़े। इन्द्र प्रातः सवन का सोम पीते हैं, मध्याह्न सवन केवल उनका है; तीसरे सवन में उनसे ऋभुओं के साथ पीने की प्रार्थना है।

35.1

इ॒होप॑ यात शवसो नपात॒ः सौध॑न्वना ऋभवो॒ माप॑ भूत ।
अ॒स्मिन्हि व॒ः सव॑ने रत्न॒धेयं॒ गम॒न्त्विन्द्र॒मनु॑ वो॒ मदा॑सः

ihopa yāta śavaso napātaḥ saudhanvanā ṛbhavo māpa bhūta |
asminhi vaḥ savane ratnadheyaṃ gamantvindramanu vo madāsaḥ

35.2

आग॑न्नृभू॒णामि॒ह र॑त्न॒धेय॒मभू॒त्सोम॑स्य॒ सुषु॑तस्य पी॒तिः ।
सु॒कृ॒त्यया॒ यत्स्व॑प॒स्यया॑ चँ॒ एकं॑ विच॒क्र च॑म॒सं च॑तु॒र्धा

āgannṛbhūṇāmiha ratnadheyamabhūtsomasya suṣutasya pītiḥ |
sukṛtyayā yatsvapasyayā cam̐ ekaṃ vicakra camasaṃ caturdhā

35.3

व्य॑कृणोत चम॒सं च॑तु॒र्धा सखे॒ वि शि॒क्षेत्य॑ब्रवीत ।
अथै॑त वाजा अ॒मृत॑स्य॒ पन्थां॑ ग॒णं दे॒वाना॑मृभवः सुहस्ताः

vyakṛṇota camasaṃ caturdhā sakhe vi śikṣetyabravīta |
athaita vājā amṛtasya panthāṃ gaṇaṃ devānāmṛbhavaḥ suhastāḥ

35.4

कि॒म्मय॑ः स्विच्चम॒स ए॒ष आ॑स॒ यं काव्ये॑न च॒तुरो॑ विच॒क्र ।
अथा॑ सुनुध्वं॒ सव॑नं॒ मदा॑य पा॒त ऋ॑भवो॒ मधु॑नः सो॒म्यस्य॑

kimmayaḥ sviccamasa eṣa āsa yaṃ kāvyena caturo vicakra |
athā sunudhvaṃ savanaṃ madāya pāta ṛbhavo madhunaḥ somyasya

35.5

शच्या॑कर्त पि॒तरा॒ युवा॑ना॒ शच्या॑कर्त चम॒सं दे॑व॒पान॑म् ।
शच्या॒ हरी॒ धनु॑तरावतष्टेन्द्र॒वाहा॑वृभवो वाजरत्नाः

śacyākarta pitarā yuvānā śacyākarta camasaṃ devapānam |
śacyā harī dhanutarāvataṣṭendravāhāvṛbhavo vājaratnāḥ

35.6

यो व॑ः सु॒नोत्य॑भिपि॒त्वे अह्नां॑ ती॒व्रं वा॑जास॒ः सव॑नं॒ मदा॑य ।
तस्मै॑ र॒यिमृ॑भव॒ः सर्व॑वीर॒मा त॑क्षत वृषणो मन्दसा॒नाः

yo vaḥ sunotyabhipitve ahnāṃ tīvraṃ vājāsaḥ savanaṃ madāya |
tasmai rayimṛbhavaḥ sarvavīramā takṣata vṛṣaṇo mandasānāḥ

35.7

प्रा॒तः सु॒तम॑पिबो हर्यश्व॒ माध्यं॑दिनं॒ सव॑नं॒ केव॑लं ते ।
समृ॒भुभि॑ः पिबस्व रत्न॒धेभि॒ः सखीँ॒र्याँ इ॑न्द्र चकृ॒षे सु॑कृ॒त्या

prātaḥ sutamapibo haryaśva mādhyaṃdinaṃ savanaṃ kevalaṃ te |
samṛbhubhiḥ pibasva ratnadhebhiḥ sakhīm̐ryām̐ indra cakṛṣe sukṛtyā

35.8

ये दे॒वासो॒ अभ॑वता सुकृ॒त्या श्ये॒ना इ॒वेदधि॑ दि॒वि नि॑षे॒द ।
ते रत्नं॑ धात शवसो नपात॒ः सौध॑न्वना॒ अभ॑वता॒मृता॑सः

ye devāso abhavatā sukṛtyā śyenā ivedadhi divi niṣeda |
te ratnaṃ dhāta śavaso napātaḥ saudhanvanā abhavatāmṛtāsaḥ

35.9

यत्तृ॒तीयं॒ सव॑नं रत्न॒धेय॒मकृ॑णुध्वं स्वप॒स्या सु॑हस्ताः ।
तदृ॑भव॒ः परि॑षिक्तं व ए॒तत्सं मदे॑भिरिन्द्रि॒येभि॑ः पिबध्वम्

yattṛtīyaṃ savanaṃ ratnadheyamakṛṇudhvaṃ svapasyā suhastāḥ |
tadṛbhavaḥ pariṣiktaṃ va etatsaṃ madebhirindriyebhiḥ pibadhvam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)