चतुर्थ मण्डल

सूक्त 34: तीसरे सवन में ऋभुओं का निमन्त्रण

ऋषि: वामदेवो गौतमः · देवता: ऋभवः · छन्द: त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 34 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

तीसरे सवन में ऋभुओं का निमन्त्रण

वामदेव गौतम त्रिष्टुप् छन्द में ऋभु, विभ्वा, वाज और इन्द्र को इस यज्ञ में बुलाते हैं। देवी धिषणा ने तुम्हारे लिए पेय रखा है; ऋतुओं के साथ आनन्दित होओ। हे ऋभुओ, महान तीसरा सवन तुम्हारे आनन्द के लिए दिया गया है। जैसे साँझ को गायें घर लौटती हैं, वैसे आओ। इन्द्र से वरुण और मरुतों के साथ, अग्रपा और ऋतुपा देवों के साथ, और देवपत्नियों के साथ सोम पीने की प्रार्थना है। ऋभुओं की स्तुति है कि उन्होंने अश्विनों का रथ बनाया, माता पिता को नया किया, गाय और घोड़े गढ़े। हमें गायों और वीरों वाला धन दो।

34.1

ऋ॒भुर्विभ्वा॒ वाज॒ इन्द्रो॑ नो॒ अच्छे॒मं य॒ज्ञं र॑त्न॒धेयोप॑ यात ।
इ॒दा हि वो॑ धि॒षणा॑ दे॒व्यह्ना॒मधा॑त्पी॒तिं सं मदा॑ अग्मता वः

ṛbhurvibhvā vāja indro no acchemaṃ yajñaṃ ratnadheyopa yāta |
idā hi vo dhiṣaṇā devyahnāmadhātpītiṃ saṃ madā agmatā vaḥ

34.2

वि॒दा॒नासो॒ जन्म॑नो वाजरत्ना उ॒त ऋ॒तुभि॑रृभवो मादयध्वम् ।
सं वो॒ मदा॒ अग्म॑त॒ सं पुरं॑धिः सु॒वीरा॑म॒स्मे र॒यिमेर॑यध्वम्

vidānāso janmano vājaratnā uta ṛtubhirṛbhavo mādayadhvam |
saṃ vo madā agmata saṃ puraṃdhiḥ suvīrāmasme rayimerayadhvam

34.3

अ॒यं वो॑ य॒ज्ञ ऋ॑भवोऽकारि॒ यमा म॑नु॒ष्वत्प्र॒दिवो॑ दधि॒ध्वे ।
प्र वोऽच्छा॑ जुजुषा॒णासो॑ अस्थु॒रभू॑त॒ विश्वे॑ अग्रि॒योत वा॑जाः

ayaṃ vo yajña ṛbhavo'kāri yamā manuṣvatpradivo dadhidhve |
pra vo'cchā jujuṣāṇāso asthurabhūta viśve agriyota vājāḥ

34.4

अभू॑दु वो विध॒ते र॑त्न॒धेय॑मि॒दा न॑रो दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ।
पिब॑त वाजा ऋभवो द॒दे वो॒ महि॑ तृ॒तीयं॒ सव॑नं॒ मदा॑य

abhūdu vo vidhate ratnadheyamidā naro dāśuṣe martyāya |
pibata vājā ṛbhavo dade vo mahi tṛtīyaṃ savanaṃ madāya

34.5

आ वा॑जा या॒तोप॑ न ऋभुक्षा म॒हो न॑रो॒ द्रवि॑णसो गृणा॒नाः ।
आ व॑ः पी॒तयो॑ऽभिपि॒त्वे अह्ना॑मि॒मा अस्तं॑ नव॒स्व॑ इव ग्मन्

ā vājā yātopa na ṛbhukṣā maho naro draviṇaso gṛṇānāḥ |
ā vaḥ pītayo'bhipitve ahnāmimā astaṃ navasva iva gman

34.6

आ न॑पातः शवसो यात॒नोपे॒मं य॒ज्ञं नम॑सा हू॒यमा॑नाः ।
स॒जोष॑सः सूरयो॒ यस्य॑ च॒ स्थ मध्व॑ः पात रत्न॒धा इन्द्र॑वन्तः

ā napātaḥ śavaso yātanopemaṃ yajñaṃ namasā hūyamānāḥ |
sajoṣasaḥ sūrayo yasya ca stha madhvaḥ pāta ratnadhā indravantaḥ

34.7

स॒जोषा॑ इन्द्र॒ वरु॑णेन॒ सोमं॑ स॒जोषा॑ः पाहि गिर्वणो म॒रुद्भि॑ः ।
अ॒ग्रे॒पाभि॑रृतु॒पाभि॑ः स॒जोषा॒ ग्नास्पत्नी॑भी रत्न॒धाभि॑ः स॒जोषा॑ः

sajoṣā indra varuṇena somaṃ sajoṣāḥ pāhi girvaṇo marudbhiḥ |
agrepābhirṛtupābhiḥ sajoṣā gnāspatnībhī ratnadhābhiḥ sajoṣāḥ

34.8

स॒जोष॑स आदि॒त्यैर्मा॑दयध्वं स॒जोष॑स ऋभव॒ः पर्व॑तेभिः ।
स॒जोष॑सो॒ दैव्ये॑ना सवि॒त्रा स॒जोष॑स॒ः सिन्धु॑भी रत्न॒धेभि॑ः

sajoṣasa ādityairmādayadhvaṃ sajoṣasa ṛbhavaḥ parvatebhiḥ |
sajoṣaso daivyenā savitrā sajoṣasaḥ sindhubhī ratnadhebhiḥ

34.9

ये अ॒श्विना॒ ये पि॒तरा॒ य ऊ॒ती धे॒नुं त॑त॒क्षुरृ॒भवो॒ ये अश्वा॑ ।
ये अंस॑त्रा॒ य ऋध॒ग्रोद॑सी॒ ये विभ्वो॒ नर॑ः स्वप॒त्यानि॑ च॒क्रुः

ye aśvinā ye pitarā ya ūtī dhenuṃ tatakṣurṛbhavo ye aśvā |
ye aṃsatrā ya ṛdhagrodasī ye vibhvo naraḥ svapatyāni cakruḥ

34.10

ये गोम॑न्तं॒ वाज॑वन्तं सु॒वीरं॑ र॒यिं ध॒त्थ वसु॑मन्तं पुरु॒क्षुम् ।
ते अ॑ग्रे॒पा ऋ॑भवो मन्दसा॒ना अ॒स्मे ध॑त्त॒ ये च॑ रा॒तिं गृ॒णन्ति॑

ye gomantaṃ vājavantaṃ suvīraṃ rayiṃ dhattha vasumantaṃ purukṣum |
te agrepā ṛbhavo mandasānā asme dhatta ye ca rātiṃ gṛṇanti

34.11

नापा॑भूत॒ न वो॑ऽतीतृषा॒मानि॑ःशस्ता ऋभवो य॒ज्ञे अ॒स्मिन् ।
समिन्द्रे॑ण॒ मद॑थ॒ सं म॒रुद्भि॒ः सं राज॑भी रत्न॒धेया॑य देवाः

nāpābhūta na vo'tītṛṣāmāniḥśastā ṛbhavo yajñe asmin |
samindreṇa madatha saṃ marudbhiḥ saṃ rājabhī ratnadheyāya devāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)