सूक्त 23: इन्द्र कैसे प्रसन्न हों? ऋत का बल

क॒था म॒हाम॑वृध॒त्कस्य॒ होतु॑र्य॒ज्ञं जु॑षा॒णो अ॒भि सोम॒मूध॑ः ।
पिब॑न्नुशा॒नो जु॒षमा॑णो॒ अन्धो॑ वव॒क्ष ऋ॒ष्वः शु॑च॒ते धना॑य

kathā mahāmavṛdhatkasya hoturyajñaṃ juṣāṇo abhi somamūdhaḥ |
pibannuśāno juṣamāṇo andho vavakṣa ṛṣvaḥ śucate dhanāya

को अ॑स्य वी॒रः स॑ध॒माद॑माप॒ समा॑नंश सुम॒तिभि॒ः को अ॑स्य ।
कद॑स्य चि॒त्रं चि॑किते॒ कदू॒ती वृ॒धे भु॑वच्छशमा॒नस्य॒ यज्यो॑ः

ko asya vīraḥ sadhamādamāpa samānaṃśa sumatibhiḥ ko asya |
kadasya citraṃ cikite kadūtī vṛdhe bhuvacchaśamānasya yajyoḥ

क॒था शृ॑णोति हू॒यमा॑न॒मिन्द्र॑ः क॒था शृ॒ण्वन्नव॑सामस्य वेद ।
का अ॑स्य पू॒र्वीरुप॑मातयो ह क॒थैन॑माहु॒ः पपु॑रिं जरि॒त्रे

kathā śṛṇoti hūyamānamindraḥ kathā śṛṇvannavasāmasya veda |
kā asya pūrvīrupamātayo ha kathainamāhuḥ papuriṃ jaritre

क॒था स॒बाध॑ः शशमा॒नो अ॑स्य॒ नश॑द॒भि द्रवि॑णं॒ दीध्या॑नः ।
दे॒वो भु॑व॒न्नवे॑दा म ऋ॒तानां॒ नमो॑ जगृ॒भ्वाँ अ॒भि यज्जुजो॑षत्

kathā sabādhaḥ śaśamāno asya naśadabhi draviṇaṃ dīdhyānaḥ |
devo bhuvannavedā ma ṛtānāṃ namo jagṛbhvām̐ abhi yajjujoṣat

क॒था कद॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ दे॒वो मर्त॑स्य स॒ख्यं जु॑जोष ।
क॒था कद॑स्य स॒ख्यं सखि॑भ्यो॒ ये अ॑स्मि॒न्कामं॑ सु॒युजं॑ तत॒स्रे

kathā kadasyā uṣaso vyuṣṭau devo martasya sakhyaṃ jujoṣa |
kathā kadasya sakhyaṃ sakhibhyo ye asminkāmaṃ suyujaṃ tatasre

किमादम॑त्रं स॒ख्यं सखि॑भ्यः क॒दा नु ते॑ भ्रा॒त्रं प्र ब्र॑वाम ।
श्रि॒ये सु॒दृशो॒ वपु॑रस्य॒ सर्गा॒ः स्व१॒॑र्ण चि॒त्रत॑ममिष॒ आ गोः

kimādamatraṃ sakhyaṃ sakhibhyaḥ kadā nu te bhrātraṃ pra bravāma |
śriye sudṛśo vapurasya sargāḥ svarṇa citratamamiṣa ā goḥ

द्रुहं॒ जिघां॑सन्ध्व॒रस॑मनि॒न्द्रां तेति॑क्ते ति॒ग्मा तु॒जसे॒ अनी॑का ।
ऋ॒णा चि॒द्यत्र॑ ऋण॒या न॑ उ॒ग्रो दू॒रे अज्ञा॑ता उ॒षसो॑ बबा॒धे

druhaṃ jighāṃsandhvarasamanindrāṃ tetikte tigmā tujase anīkā |
ṛṇā cidyatra ṛṇayā na ugro dūre ajñātā uṣaso babādhe

ऋ॒तस्य॒ हि शु॒रुध॒ः सन्ति॑ पू॒र्वीरृ॒तस्य॑ धी॒तिर्वृ॑जि॒नानि॑ हन्ति ।
ऋ॒तस्य॒ श्लोको॑ बधि॒रा त॑तर्द॒ कर्णा॑ बुधा॒नः शु॒चमा॑न आ॒योः

ṛtasya hi śurudhaḥ santi pūrvīrṛtasya dhītirvṛjināni hanti |
ṛtasya śloko badhirā tatarda karṇā budhānaḥ śucamāna āyoḥ

ऋ॒तस्य॑ दृ॒ळ्हा ध॒रुणा॑नि सन्ति पु॒रूणि॑ च॒न्द्रा वपु॑षे॒ वपूं॑षि ।
ऋ॒तेन॑ दी॒र्घमि॑षणन्त॒ पृक्ष॑ ऋ॒तेन॒ गाव॑ ऋ॒तमा वि॑वेशुः

ṛtasya dṛḻhā dharuṇāni santi purūṇi candrā vapuṣe vapūṃṣi |
ṛtena dīrghamiṣaṇanta pṛkṣa ṛtena gāva ṛtamā viveśuḥ

ऋ॒तं ये॑मा॒न ऋ॒तमिद्व॑नोत्यृ॒तस्य॒ शुष्म॑स्तुर॒या उ॑ ग॒व्युः ।
ऋ॒ताय॑ पृ॒थ्वी ब॑हु॒ले ग॑भी॒रे ऋ॒ताय॑ धे॒नू प॑र॒मे दु॑हाते

ṛtaṃ yemāna ṛtamidvanotyṛtasya śuṣmasturayā u gavyuḥ |
ṛtāya pṛthvī bahule gabhīre ṛtāya dhenū parame duhāte

नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॒३॒॑ न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्य॑ः सदा॒साः

nū ṣṭuta indra nū gṛṇāna iṣaṃ jaritre nadyo na pīpeḥ |
akāri te harivo brahma navyaṃ dhiyā syāma rathyaḥ sadāsāḥ