Mandala 4

Sukta 23: How is Indra won? The power of rita

Rishi: वामदेवो गौतमः · Devata: इन्द्रः, ८-१० ऋतं वा · Metre: त्रिष्टुप्

11 verses · 23 of 58

What happens in this chapter

How is Indra won? The power of rita

Vamadeva Gautama asks a string of questions of Indra in trishtubh. How has the great one grown, whose sacrifice does he enjoy? Who has reached his friendship, how does he hear the one who calls him, when will he accept a mortal's companionship at dawn? Indra sharpens his weapons against the godless deceiver. Verses 8 to 10, which some assign to Rita, praise cosmic order itself: rita has many refreshments, the thought of rita destroys crookedness, its call pierces even deaf ears. The cows entered rita, earth and heaven stand wide for rita, and for rita the two milch cows give milk.

23.1

क॒था म॒हाम॑वृध॒त्कस्य॒ होतु॑र्य॒ज्ञं जु॑षा॒णो अ॒भि सोम॒मूध॑ः ।
पिब॑न्नुशा॒नो जु॒षमा॑णो॒ अन्धो॑ वव॒क्ष ऋ॒ष्वः शु॑च॒ते धना॑य

kathā mahāmavṛdhatkasya hoturyajñaṃ juṣāṇo abhi somamūdhaḥ |
pibannuśāno juṣamāṇo andho vavakṣa ṛṣvaḥ śucate dhanāya

23.2

को अ॑स्य वी॒रः स॑ध॒माद॑माप॒ समा॑नंश सुम॒तिभि॒ः को अ॑स्य ।
कद॑स्य चि॒त्रं चि॑किते॒ कदू॒ती वृ॒धे भु॑वच्छशमा॒नस्य॒ यज्यो॑ः

ko asya vīraḥ sadhamādamāpa samānaṃśa sumatibhiḥ ko asya |
kadasya citraṃ cikite kadūtī vṛdhe bhuvacchaśamānasya yajyoḥ

23.3

क॒था शृ॑णोति हू॒यमा॑न॒मिन्द्र॑ः क॒था शृ॒ण्वन्नव॑सामस्य वेद ।
का अ॑स्य पू॒र्वीरुप॑मातयो ह क॒थैन॑माहु॒ः पपु॑रिं जरि॒त्रे

kathā śṛṇoti hūyamānamindraḥ kathā śṛṇvannavasāmasya veda |
kā asya pūrvīrupamātayo ha kathainamāhuḥ papuriṃ jaritre

23.4

क॒था स॒बाध॑ः शशमा॒नो अ॑स्य॒ नश॑द॒भि द्रवि॑णं॒ दीध्या॑नः ।
दे॒वो भु॑व॒न्नवे॑दा म ऋ॒तानां॒ नमो॑ जगृ॒भ्वाँ अ॒भि यज्जुजो॑षत्

kathā sabādhaḥ śaśamāno asya naśadabhi draviṇaṃ dīdhyānaḥ |
devo bhuvannavedā ma ṛtānāṃ namo jagṛbhvām̐ abhi yajjujoṣat

23.5

क॒था कद॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ दे॒वो मर्त॑स्य स॒ख्यं जु॑जोष ।
क॒था कद॑स्य स॒ख्यं सखि॑भ्यो॒ ये अ॑स्मि॒न्कामं॑ सु॒युजं॑ तत॒स्रे

kathā kadasyā uṣaso vyuṣṭau devo martasya sakhyaṃ jujoṣa |
kathā kadasya sakhyaṃ sakhibhyo ye asminkāmaṃ suyujaṃ tatasre

23.6

किमादम॑त्रं स॒ख्यं सखि॑भ्यः क॒दा नु ते॑ भ्रा॒त्रं प्र ब्र॑वाम ।
श्रि॒ये सु॒दृशो॒ वपु॑रस्य॒ सर्गा॒ः स्व१॒॑र्ण चि॒त्रत॑ममिष॒ आ गोः

kimādamatraṃ sakhyaṃ sakhibhyaḥ kadā nu te bhrātraṃ pra bravāma |
śriye sudṛśo vapurasya sargāḥ svarṇa citratamamiṣa ā goḥ

23.7

द्रुहं॒ जिघां॑सन्ध्व॒रस॑मनि॒न्द्रां तेति॑क्ते ति॒ग्मा तु॒जसे॒ अनी॑का ।
ऋ॒णा चि॒द्यत्र॑ ऋण॒या न॑ उ॒ग्रो दू॒रे अज्ञा॑ता उ॒षसो॑ बबा॒धे

druhaṃ jighāṃsandhvarasamanindrāṃ tetikte tigmā tujase anīkā |
ṛṇā cidyatra ṛṇayā na ugro dūre ajñātā uṣaso babādhe

23.8

ऋ॒तस्य॒ हि शु॒रुध॒ः सन्ति॑ पू॒र्वीरृ॒तस्य॑ धी॒तिर्वृ॑जि॒नानि॑ हन्ति ।
ऋ॒तस्य॒ श्लोको॑ बधि॒रा त॑तर्द॒ कर्णा॑ बुधा॒नः शु॒चमा॑न आ॒योः

ṛtasya hi śurudhaḥ santi pūrvīrṛtasya dhītirvṛjināni hanti |
ṛtasya śloko badhirā tatarda karṇā budhānaḥ śucamāna āyoḥ

23.9

ऋ॒तस्य॑ दृ॒ळ्हा ध॒रुणा॑नि सन्ति पु॒रूणि॑ च॒न्द्रा वपु॑षे॒ वपूं॑षि ।
ऋ॒तेन॑ दी॒र्घमि॑षणन्त॒ पृक्ष॑ ऋ॒तेन॒ गाव॑ ऋ॒तमा वि॑वेशुः

ṛtasya dṛḻhā dharuṇāni santi purūṇi candrā vapuṣe vapūṃṣi |
ṛtena dīrghamiṣaṇanta pṛkṣa ṛtena gāva ṛtamā viveśuḥ

23.10

ऋ॒तं ये॑मा॒न ऋ॒तमिद्व॑नोत्यृ॒तस्य॒ शुष्म॑स्तुर॒या उ॑ ग॒व्युः ।
ऋ॒ताय॑ पृ॒थ्वी ब॑हु॒ले ग॑भी॒रे ऋ॒ताय॑ धे॒नू प॑र॒मे दु॑हाते

ṛtaṃ yemāna ṛtamidvanotyṛtasya śuṣmasturayā u gavyuḥ |
ṛtāya pṛthvī bahule gabhīre ṛtāya dhenū parame duhāte

23.11

नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॒३॒॑ न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्य॑ः सदा॒साः

nū ṣṭuta indra nū gṛṇāna iṣaṃ jaritre nadyo na pīpeḥ |
akāri te harivo brahma navyaṃ dhiyā syāma rathyaḥ sadāsāḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)