सूक्त 33: विश्वामित्र और विपाशा तथा शुतुद्री नदियाँ

प्र पर्व॑तानामुश॒ती उ॒पस्था॒दश्वे॑ इव॒ विषि॑ते॒ हास॑माने ।
गावे॑व शु॒भ्रे मा॒तरा॑ रिहा॒णे विपा॑ट् छुतु॒द्री पय॑सा जवेते

pra parvatānāmuśatī upasthādaśve iva viṣite hāsamāne |
gāveva śubhre mātarā rihāṇe vipāṭ chutudrī payasā javete

इन्द्रे॑षिते प्रस॒वं भिक्ष॑माणे॒ अच्छा॑ समु॒द्रं र॒थ्ये॑व याथः ।
स॒मा॒रा॒णे ऊ॒र्मिभि॒ः पिन्व॑माने अ॒न्या वा॑म॒न्यामप्ये॑ति शुभ्रे

indreṣite prasavaṃ bhikṣamāṇe acchā samudraṃ rathyeva yāthaḥ |
samārāṇe ūrmibhiḥ pinvamāne anyā vāmanyāmapyeti śubhre

अच्छा॒ सिन्धुं॑ मा॒तृत॑मामयासं॒ विपा॑शमु॒र्वीं सु॒भगा॑मगन्म ।
व॒त्समि॑व मा॒तरा॑ संरिहा॒णे स॑मा॒नं योनि॒मनु॑ सं॒चर॑न्ती

acchā sindhuṃ mātṛtamāmayāsaṃ vipāśamurvīṃ subhagāmaganma |
vatsamiva mātarā saṃrihāṇe samānaṃ yonimanu saṃcarantī

ए॒ना व॒यं पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒ अनु॒ योनिं॑ दे॒वकृ॑तं॒ चर॑न्तीः ।
न वर्त॑वे प्रस॒वः सर्ग॑तक्तः किं॒युर्विप्रो॑ न॒द्यो॑ जोहवीति

enā vayaṃ payasā pinvamānā anu yoniṃ devakṛtaṃ carantīḥ |
na vartave prasavaḥ sargataktaḥ kiṃyurvipro nadyo johavīti

रम॑ध्वं मे॒ वच॑से सो॒म्याय॒ ऋता॑वरी॒रुप॑ मुहू॒र्तमेवै॑ः ।
प्र सिन्धु॒मच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षाव॒स्युर॑ह्वे कुशि॒कस्य॑ सू॒नुः

ramadhvaṃ me vacase somyāya ṛtāvarīrupa muhūrtamevaiḥ |
pra sindhumacchā bṛhatī manīṣāvasyurahve kuśikasya sūnuḥ

इन्द्रो॑ अ॒स्माँ अ॑रद॒द्वज्र॑बाहु॒रपा॑हन्वृ॒त्रं प॑रि॒धिं न॒दीना॑म् ।
दे॒वो॑ऽनयत्सवि॒ता सु॑पा॒णिस्तस्य॑ व॒यं प्र॑स॒वे या॑म उ॒र्वीः

indro asmām̐ aradadvajrabāhurapāhanvṛtraṃ paridhiṃ nadīnām |
devo'nayatsavitā supāṇistasya vayaṃ prasave yāma urvīḥ

प्र॒वाच्यं॑ शश्व॒धा वी॒र्यं१॒॑ तदिन्द्र॑स्य॒ कर्म॒ यदहिं॑ विवृ॒श्चत् ।
वि वज्रे॑ण परि॒षदो॑ जघा॒नाय॒न्नापोऽय॑नमि॒च्छमा॑नाः

pravācyaṃ śaśvadhā vīryaṃ tadindrasya karma yadahiṃ vivṛścat |
vi vajreṇa pariṣado jaghānāyannāpo'yanamicchamānāḥ

ए॒तद्वचो॑ जरित॒र्मापि॑ मृष्ठा॒ आ यत्ते॒ घोषा॒नुत्त॑रा यु॒गानि॑ ।
उ॒क्थेषु॑ कारो॒ प्रति॑ नो जुषस्व॒ मा नो॒ नि क॑ः पुरुष॒त्रा नम॑स्ते

etadvaco jaritarmāpi mṛṣṭhā ā yatte ghoṣānuttarā yugāni |
uktheṣu kāro prati no juṣasva mā no ni kaḥ puruṣatrā namaste

ओ षु स्व॑सारः का॒रवे॑ शृणोत य॒यौ वो॑ दू॒रादन॑सा॒ रथे॑न ।
नि षू न॑मध्वं॒ भव॑ता सुपा॒रा अ॑धोअ॒क्षाः सि॑न्धवः स्रो॒त्याभि॑ः

o ṣu svasāraḥ kārave śṛṇota yayau vo dūrādanasā rathena |
ni ṣū namadhvaṃ bhavatā supārā adhoakṣāḥ sindhavaḥ srotyābhiḥ

आ ते॑ कारो शृणवामा॒ वचां॑सि य॒याथ॑ दू॒रादन॑सा॒ रथे॑न ।
नि ते॑ नंसै पीप्या॒नेव॒ योषा॒ मर्या॑येव क॒न्या॑ शश्व॒चै ते॑

ā te kāro śṛṇavāmā vacāṃsi yayātha dūrādanasā rathena |
ni te naṃsai pīpyāneva yoṣā maryāyeva kanyā śaśvacai te

यद॒ङ्ग त्वा॑ भर॒ताः सं॒तरे॑युर्ग॒व्यन्ग्राम॑ इषि॒त इन्द्र॑जूतः ।
अर्षा॒दह॑ प्रस॒वः सर्ग॑तक्त॒ आ वो॑ वृणे सुम॒तिं य॒ज्ञिया॑नाम्

yadaṅga tvā bharatāḥ saṃtareyurgavyangrāma iṣita indrajūtaḥ |
arṣādaha prasavaḥ sargatakta ā vo vṛṇe sumatiṃ yajñiyānām

अता॑रिषुर्भर॒ता ग॒व्यव॒ः समभ॑क्त॒ विप्र॑ः सुम॒तिं न॒दीना॑म् ।
प्र पि॑न्वध्वमि॒षय॑न्तीः सु॒राधा॒ आ व॒क्षणा॑ः पृ॒णध्वं॑ या॒त शीभ॑म्

atāriṣurbharatā gavyavaḥ samabhakta vipraḥ sumatiṃ nadīnām |
pra pinvadhvamiṣayantīḥ surādhā ā vakṣaṇāḥ pṛṇadhvaṃ yāta śībham

उद्व॑ ऊ॒र्मिः शम्या॑ ह॒न्त्वापो॒ योक्त्रा॑णि मुञ्चत ।
मादु॑ष्कृतौ॒ व्ये॑नसा॒घ्न्यौ शून॒मार॑ताम्

udva ūrmiḥ śamyā hantvāpo yoktrāṇi muñcata |
māduṣkṛtau vyenasāghnyau śūnamāratām