दशम मण्डल

सूक्त 74: इन्द्र को अपना सहायक बनाओ

ऋषि: गौरिवीतिः शाक्त्यः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

6 श्लोक · 74 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र को अपना सहायक बनाओ

गौरिवीति शाक्त्य छह त्रिष्टुप् मन्त्रों में इन्द्र की स्तुति करते हैं। मनुष्य धन की कामना से बुद्धि और यज्ञ द्वारा देवों का आदर करते हैं। इन उपासकों की पुकार द्युलोक तक पहुँची; यश की चाह भरे मन से उन्होंने धरती को चूमा। आयुओं ने इन्द्र की स्तुति की जब वे गायों से भरा बाड़ा खोलना और हजार धाराओं वाली महान पृथिवी को दुहना चाहते थे। ऋषि कहते हैं, इन्द्र को अपना सहायक बनाओ, जो झुकते नहीं, आक्रमणकारियों को दबाते हैं, दानी और वज्रधारी हैं। वृत्रहन्ता ने सब नाम भर दिए; जो हम चाहते हैं, वे करते हैं।

74.1

वसू॑नां वा चर्कृष॒ इय॑क्षन्धि॒या वा॑ य॒ज्ञैर्वा॒ रोद॑स्योः ।
अर्व॑न्तो वा॒ ये र॑यि॒मन्त॑ः सा॒तौ व॒नुं वा॒ ये सु॒श्रुणं॑ सु॒श्रुतो॒ धुः

vasūnāṃ vā carkṛṣa iyakṣandhiyā vā yajñairvā rodasyoḥ |
arvanto vā ye rayimantaḥ sātau vanuṃ vā ye suśruṇaṃ suśruto dhuḥ

74.2

हव॑ एषा॒मसु॑रो नक्षत॒ द्यां श्र॑वस्य॒ता मन॑सा निंसत॒ क्षाम् ।
चक्षा॑णा॒ यत्र॑ सुवि॒ताय॑ दे॒वा द्यौर्न वारे॑भिः कृ॒णव॑न्त॒ स्वैः

hava eṣāmasuro nakṣata dyāṃ śravasyatā manasā niṃsata kṣām |
cakṣāṇā yatra suvitāya devā dyaurna vārebhiḥ kṛṇavanta svaiḥ

74.3

इ॒यमे॑षाम॒मृता॑नां॒ गीः स॒र्वता॑ता॒ ये कृ॒पण॑न्त॒ रत्न॑म् ।
धियं॑ च य॒ज्ञं च॒ साध॑न्त॒स्ते नो॑ धान्तु वस॒व्य१॒॑मसा॑मि

iyameṣāmamṛtānāṃ gīḥ sarvatātā ye kṛpaṇanta ratnam |
dhiyaṃ ca yajñaṃ ca sādhantaste no dhāntu vasavyamasāmi

74.4

आ तत्त॑ इन्द्रा॒यव॑ः पनन्ता॒भि य ऊ॒र्वं गोम॑न्तं॒ तितृ॑त्सान् ।
स॒कृ॒त्स्वं१॒॑ ये पु॑रुपु॒त्रां म॒हीं स॒हस्र॑धारां बृह॒तीं दुदु॑क्षन्

ā tatta indrāyavaḥ panantābhi ya ūrvaṃ gomantaṃ titṛtsān |
sakṛtsvaṃ ye puruputrāṃ mahīṃ sahasradhārāṃ bṛhatīṃ dudukṣan

74.5

शची॑व॒ इन्द्र॒मव॑से कृणुध्व॒मना॑नतं द॒मय॑न्तं पृत॒न्यून् ।
ऋ॒भु॒क्षणं॑ म॒घवा॑नं सुवृ॒क्तिं भर्ता॒ यो वज्रं॒ नर्यं॑ पुरु॒क्षुः

śacīva indramavase kṛṇudhvamanānataṃ damayantaṃ pṛtanyūn |
ṛbhukṣaṇaṃ maghavānaṃ suvṛktiṃ bhartā yo vajraṃ naryaṃ purukṣuḥ

74.6

यद्वा॒वान॑ पुरु॒तमं॑ पुरा॒षाळा वृ॑त्र॒हेन्द्रो॒ नामा॑न्यप्राः ।
अचे॑ति प्रा॒सह॒स्पति॒स्तुवि॑ष्मा॒न्यदी॑मु॒श्मसि॒ कर्त॑वे॒ कर॒त्तत्

yadvāvāna purutamaṃ purāṣāḻā vṛtrahendro nāmānyaprāḥ |
aceti prāsahaspatistuviṣmānyadīmuśmasi kartave karattat

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)