दशम मण्डल

सूक्त 54: इन्द्र का यश और चार गुप्त नाम

ऋषि: बृहदुक्थो वामदेव्यः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

6 श्लोक · 54 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र का यश और चार गुप्त नाम

बृहदुक्थ वामदेव्य त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं। हे मघवन्, मैं तुम्हारी महिमा का यश गाता हूँ, जब भयभीत द्यावापृथिवी ने तुम्हें पुकारा; तुमने देवों की रक्षा की और दास का बल गिराया। हमसे पहले किन ऋषियों ने तुम्हारी महिमा का अन्त पाया, जबकि तुमने अपने ही शरीर से माता और पिता को साथ रचा? तुम्हारे चार अजेय नाम हैं जिनसे तुम कर्म करते हो। तुम प्रकट और गुप्त सब धन धारण करते हो; मेरी कामना न काटो। अन्तिम मन्त्र में बृहदुक्थ स्वयं को इस स्तुति का रचयिता कहते हैं, उस इन्द्र के लिए जिसने ज्योति में ज्योति रखी और मधु से मधु मिलाया।

54.1

तां सु ते॑ की॒र्तिं म॑घवन्महि॒त्वा यत्त्वा॑ भी॒ते रोद॑सी॒ अह्व॑येताम् ।
प्रावो॑ दे॒वाँ आति॑रो॒ दास॒मोज॑ः प्र॒जायै॑ त्वस्यै॒ यदशि॑क्ष इन्द्र

tāṃ su te kīrtiṃ maghavanmahitvā yattvā bhīte rodasī ahvayetām |
prāvo devām̐ ātiro dāsamojaḥ prajāyai tvasyai yadaśikṣa indra

54.2

यदच॑रस्त॒न्वा॑ वावृधा॒नो बला॑नीन्द्र प्रब्रुवा॒णो जने॑षु ।
मा॒येत्सा ते॒ यानि॑ यु॒द्धान्या॒हुर्नाद्य शत्रुं॑ न॒नु पु॒रा वि॑वित्से

yadacarastanvā vāvṛdhāno balānīndra prabruvāṇo janeṣu |
māyetsā te yāni yuddhānyāhurnādya śatruṃ nanu purā vivitse

54.3

क उ॒ नु ते॑ महि॒मन॑ः समस्या॒स्मत्पूर्व॒ ऋष॒योऽन्त॑मापुः ।
यन्मा॒तरं॑ च पि॒तरं॑ च सा॒कमज॑नयथास्त॒न्व१॒॑ः स्वाया॑ः

ka u nu te mahimanaḥ samasyāsmatpūrva ṛṣayo'ntamāpuḥ |
yanmātaraṃ ca pitaraṃ ca sākamajanayathāstanvaḥ svāyāḥ

54.4

च॒त्वारि॑ ते असु॒र्या॑णि॒ नामादा॑भ्यानि महि॒षस्य॑ सन्ति ।
त्वम॒ङ्ग तानि॒ विश्वा॑नि वित्से॒ येभि॒ः कर्मा॑णि मघवञ्च॒कर्थ॑

catvāri te asuryāṇi nāmādābhyāni mahiṣasya santi |
tvamaṅga tāni viśvāni vitse yebhiḥ karmāṇi maghavañcakartha

54.5

त्वं विश्वा॑ दधिषे॒ केव॑लानि॒ यान्या॒विर्या च॒ गुहा॒ वसू॑नि ।
काम॒मिन्मे॑ मघव॒न्मा वि ता॑री॒स्त्वमा॑ज्ञा॒ता त्वमि॑न्द्रासि दा॒ता

tvaṃ viśvā dadhiṣe kevalāni yānyāviryā ca guhā vasūni |
kāmaminme maghavanmā vi tārīstvamājñātā tvamindrāsi dātā

54.6

यो अद॑धा॒ज्ज्योति॑षि॒ ज्योति॑र॒न्तर्यो असृ॑ज॒न्मधु॑ना॒ सं मधू॑नि ।
अध॑ प्रि॒यं शू॒षमिन्द्रा॑य॒ मन्म॑ ब्रह्म॒कृतो॑ बृ॒हदु॑क्थादवाचि

yo adadhājjyotiṣi jyotirantaryo asṛjanmadhunā saṃ madhūni |
adha priyaṃ śūṣamindrāya manma brahmakṛto bṛhadukthādavāci

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)