दशम मण्डल

सूक्त 26: हर याचक के सखा पूषा

ऋषि: ऐन्द्रोविमदः, प्राजापत्यो वा, वासुक्रो वसुकृद्वा · देवता: पूषा · छन्द: अनुष्टुप्, १, ४ उष्णिक्

9 श्लोक · 26 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

हर याचक के सखा पूषा

विमद ऐन्द्र, या प्राजापत्य, या वासुक्र नौ अनुष्टुप् और उष्णिक् मन्त्रों में पूषा की स्तुति करते हैं। हमारी चाही हुई स्तुतियाँ पूषा की ओर जाती हैं, जिनका रथ नियुतों से खिंचता है; वे महान हमारी सहायता करें। पूषा अच्छी स्तुतियाँ जानते हैं; सोम की तरह वे वृषभ हैं जो अपने चरागाह सींचते हैं। ऋषि उन्हें स्तुतियों को सफल करने वाला, विप्रों का प्रेरक और स्तोता के शत्रु को हटाने वाला सखा कहते हैं। वे भेड़ों का ऊन बुनते और वस्त्र निर्मल करते हैं। अन्न और पोषण के स्वामी वे दाढ़ी हिलाते हैं। बकरे उनका रथ खींचते हैं; वे हर याचक के पुरातन, अडिग मित्र हैं।

26.1

प्र ह्यच्छा॑ मनी॒षा स्पा॒र्हा यन्ति॑ नि॒युत॑ः ।
प्र द॒स्रा नि॒युद्र॑थः पू॒षा अ॑विष्टु॒ माहि॑नः

pra hyacchā manīṣā spārhā yanti niyutaḥ |
pra dasrā niyudrathaḥ pūṣā aviṣṭu māhinaḥ

26.2

यस्य॒ त्यन्म॑हि॒त्वं वा॒ताप्य॑म॒यं जन॑ः ।
विप्र॒ आ वं॑सद्धी॒तिभि॒श्चिके॑त सुष्टुती॒नाम्

yasya tyanmahitvaṃ vātāpyamayaṃ janaḥ |
vipra ā vaṃsaddhītibhiściketa suṣṭutīnām

26.3

स वे॑द सुष्टुती॒नामिन्दु॒र्न पू॒षा वृषा॑ ।
अ॒भि प्सुर॑ः प्रुषायति व्र॒जं न॒ आ प्रु॑षायति

sa veda suṣṭutīnāmindurna pūṣā vṛṣā |
abhi psuraḥ pruṣāyati vrajaṃ na ā pruṣāyati

26.4

मं॒सी॒महि॑ त्वा व॒यम॒स्माकं॑ देव पूषन् ।
म॒ती॒नां च॒ साध॑नं॒ विप्रा॑णां चाध॒वम्

maṃsīmahi tvā vayamasmākaṃ deva pūṣan |
matīnāṃ ca sādhanaṃ viprāṇāṃ cādhavam

26.5

प्रत्य॑र्धिर्य॒ज्ञाना॑मश्वह॒यो रथा॑नाम् ।
ऋषि॒ः स यो मनु॑र्हितो॒ विप्र॑स्य यावयत्स॒खः

pratyardhiryajñānāmaśvahayo rathānām |
ṛṣiḥ sa yo manurhito viprasya yāvayatsakhaḥ

26.6

आ॒धीष॑माणाया॒ः पति॑ः शु॒चाया॑श्च शु॒चस्य॑ च ।
वा॒सो॒वा॒योऽवी॑ना॒मा वासां॑सि॒ मर्मृ॑जत्

ādhīṣamāṇāyāḥ patiḥ śucāyāśca śucasya ca |
vāsovāyo'vīnāmā vāsāṃsi marmṛjat

26.7

इ॒नो वाजा॑नां॒ पति॑रि॒नः पु॑ष्टी॒नां सखा॑ ।
प्र श्मश्रु॑ हर्य॒तो दू॑धो॒द्वि वृथा॒ यो अदा॑भ्यः

ino vājānāṃ patirinaḥ puṣṭīnāṃ sakhā |
pra śmaśru haryato dūdhodvi vṛthā yo adābhyaḥ

26.8

आ ते॒ रथ॑स्य पूषन्न॒जा धुरं॑ ववृत्युः ।
विश्व॑स्या॒र्थिन॒ः सखा॑ सनो॒जा अन॑पच्युतः

ā te rathasya pūṣannajā dhuraṃ vavṛtyuḥ |
viśvasyārthinaḥ sakhā sanojā anapacyutaḥ

26.9

अ॒स्माक॑मू॒र्जा रथं॑ पू॒षा अ॑विष्टु॒ माहि॑नः ।
भुव॒द्वाजा॑नां वृ॒ध इ॒मं न॑ः शृणव॒द्धव॑म्

asmākamūrjā rathaṃ pūṣā aviṣṭu māhinaḥ |
bhuvadvājānāṃ vṛdha imaṃ naḥ śṛṇavaddhavam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)