दशम मण्डल

सूक्त 132: मित्र-वरुण, प्रजाओं के धारक

ऋषि: शकपूतो नार्मेधः · देवता: मित्रावरुणौ, १ द्युभूम्यश्विनः · छन्द: विराड्रूपा, १ न्यङ्कुसारिणी, २, ६ प्रस्तारपङ्क्तिः, ७ महासतोबृहती

7 श्लोक · 132 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

मित्र-वरुण, प्रजाओं के धारक

शकपूत नार्मेध विविध छन्दों में मित्र और वरुण को संबोधित करते हैं; पहला मन्त्र द्यावा-पृथिवी और अश्विनों को भी है। द्युलोक, पृथ्वी और अश्विनों ने यजमान को बढ़ाया है। मित्र और वरुण प्रजाओं को धारण करते हैं; उनकी मैत्री से हम राक्षसों को जीतें। वरुण सबका राजा है। ऋषि उस पाप की बात करते हैं जो मित्र के प्रति अपराध से वीरों को गिराता है। मित्र-वरुण की माता अदिति द्युलोक-पृथ्वी की भाँति दूध से पवित्र करती है। जलों के दो राजा दृढ़ रथ की भाँति बैठे हैं। अंतिम पंक्ति नृमेध और सुमेध को पाप से बचाने की विनती करती है।

132.1

ई॒जा॒नमिद्द्यौर्गू॒र्ताव॑सुरीजा॒नं भूमि॑र॒भि प्र॑भू॒षणि॑ ।
ई॒जा॒नं दे॒वाव॒श्विना॑व॒भि सु॒म्नैर॑वर्धताम्

ījānamiddyaurgūrtāvasurījānaṃ bhūmirabhi prabhūṣaṇi |
ījānaṃ devāvaśvināvabhi sumnairavardhatām

132.2

ता वां॑ मित्रावरुणा धार॒यत्क्षि॑ती सुषु॒म्नेषि॑त॒त्वता॑ यजामसि ।
यु॒वोः क्रा॒णाय॑ स॒ख्यैर॒भि ष्या॑म र॒क्षस॑ः

tā vāṃ mitrāvaruṇā dhārayatkṣitī suṣumneṣitatvatā yajāmasi |
yuvoḥ krāṇāya sakhyairabhi ṣyāma rakṣasaḥ

132.3

अधा॑ चि॒न्नु यद्दिधि॑षामहे वाम॒भि प्रि॒यं रेक्ण॒ः पत्य॑मानाः ।
द॒द्वाँ वा॒ यत्पुष्य॑ति॒ रेक्ण॒ः सम्वा॑र॒न्नकि॑रस्य म॒घानि॑

adhā cinnu yaddidhiṣāmahe vāmabhi priyaṃ rekṇaḥ patyamānāḥ |
dadvām̐ vā yatpuṣyati rekṇaḥ samvārannakirasya maghāni

132.4

अ॒साव॒न्यो अ॑सुर सूयत॒ द्यौस्त्वं विश्वे॑षां वरुणासि॒ राजा॑ ।
मू॒र्धा रथ॑स्य चाक॒न्नैताव॒तैन॑सान्तक॒ध्रुक्

asāvanyo asura sūyata dyaustvaṃ viśveṣāṃ varuṇāsi rājā |
mūrdhā rathasya cākannaitāvatainasāntakadhruk

132.5

अ॒स्मिन्स्वे॒३॒॑तच्छक॑पूत॒ एनो॑ हि॒ते मि॒त्रे निग॑तान्हन्ति वी॒रान् ।
अ॒वोर्वा॒ यद्धात्त॒नूष्वव॑ः प्रि॒यासु॑ य॒ज्ञिया॒स्वर्वा॑

asminsvetacchakapūta eno hite mitre nigatānhanti vīrān |
avorvā yaddhāttanūṣvavaḥ priyāsu yajñiyāsvarvā

132.6

यु॒वोर्हि मा॒तादि॑तिर्विचेतसा॒ द्यौर्न भूमि॒ः पय॑सा पुपू॒तनि॑ ।
अव॑ प्रि॒या दि॑दिष्टन॒ सूरो॑ निनिक्त र॒श्मिभि॑ः

yuvorhi mātāditirvicetasā dyaurna bhūmiḥ payasā pupūtani |
ava priyā didiṣṭana sūro ninikta raśmibhiḥ

132.7

यु॒वं ह्य॑प्न॒राजा॒वसी॑दतं॒ तिष्ठ॒द्रथं॒ न धू॒र्षदं॑ वन॒र्षद॑म् ।
ता न॑ः कणूक॒यन्ती॑र्नृ॒मेध॑स्तत्रे॒ अंह॑सः सु॒मेध॑स्तत्रे॒ अंह॑सः

yuvaṃ hyapnarājāvasīdataṃ tiṣṭhadrathaṃ na dhūrṣadaṃ vanarṣadam |
tā naḥ kaṇūkayantīrnṛmedhastatre aṃhasaḥ sumedhastatre aṃhasaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)