सूक्त 107: दक्षिणा, दाता की महिमा

आ॒विर॑भू॒न्महि॒ माघो॑नमेषां॒ विश्वं॑ जी॒वं तम॑सो॒ निर॑मोचि ।
महि॒ ज्योति॑ः पि॒तृभि॑र्द॒त्तमागा॑दु॒रुः पन्था॒ दक्षि॑णाया अदर्शि

āvirabhūnmahi māghonameṣāṃ viśvaṃ jīvaṃ tamaso niramoci |
mahi jyotiḥ pitṛbhirdattamāgāduruḥ panthā dakṣiṇāyā adarśi

उ॒च्चा दि॒वि दक्षि॑णावन्तो अस्थु॒र्ये अ॑श्व॒दाः स॒ह ते सूर्ये॑ण ।
हि॒र॒ण्य॒दा अ॑मृत॒त्वं भ॑जन्ते वासो॒दाः सो॑म॒ प्र ति॑रन्त॒ आयु॑ः

uccā divi dakṣiṇāvanto asthurye aśvadāḥ saha te sūryeṇa |
hiraṇyadā amṛtatvaṃ bhajante vāsodāḥ soma pra tiranta āyuḥ

दैवी॑ पू॒र्तिर्दक्षि॑णा देवय॒ज्या न क॑वा॒रिभ्यो॑ न॒हि ते पृ॒णन्ति॑ ।
अथा॒ नर॒ः प्रय॑तदक्षिणासोऽवद्यभि॒या ब॒हव॑ः पृणन्ति

daivī pūrtirdakṣiṇā devayajyā na kavāribhyo nahi te pṛṇanti |
athā naraḥ prayatadakṣiṇāso'vadyabhiyā bahavaḥ pṛṇanti

श॒तधा॑रं वा॒युम॒र्कं स्व॒र्विदं॑ नृ॒चक्ष॑स॒स्ते अ॒भि च॑क्षते ह॒विः ।
ये पृ॒णन्ति॒ प्र च॒ यच्छ॑न्ति संग॒मे ते दक्षि॑णां दुहते स॒प्तमा॑तरम्

śatadhāraṃ vāyumarkaṃ svarvidaṃ nṛcakṣasaste abhi cakṣate haviḥ |
ye pṛṇanti pra ca yacchanti saṃgame te dakṣiṇāṃ duhate saptamātaram

दक्षि॑णावान्प्रथ॒मो हू॒त ए॑ति॒ दक्षि॑णावान्ग्राम॒णीरग्र॑मेति ।
तमे॒व म॑न्ये नृ॒पतिं॒ जना॑नां॒ यः प्र॑थ॒मो दक्षि॑णामावि॒वाय॑

dakṣiṇāvānprathamo hūta eti dakṣiṇāvāngrāmaṇīragrameti |
tameva manye nṛpatiṃ janānāṃ yaḥ prathamo dakṣiṇāmāvivāya

तमे॒व ऋषिं॒ तमु॑ ब्र॒ह्माण॑माहुर्यज्ञ॒न्यं॑ साम॒गामु॑क्थ॒शास॑म् ।
स शु॒क्रस्य॑ त॒न्वो॑ वेद ति॒स्रो यः प्र॑थ॒मो दक्षि॑णया र॒राध॑

tameva ṛṣiṃ tamu brahmāṇamāhuryajñanyaṃ sāmagāmukthaśāsam |
sa śukrasya tanvo veda tisro yaḥ prathamo dakṣiṇayā rarādha

दक्षि॒णाश्वं॒ दक्षि॑णा॒ गां द॑दाति॒ दक्षि॑णा च॒न्द्रमु॒त यद्धिर॑ण्यम् ।
दक्षि॒णान्नं॑ वनुते॒ यो न॑ आ॒त्मा दक्षि॑णां॒ वर्म॑ कृणुते विजा॒नन्

dakṣiṇāśvaṃ dakṣiṇā gāṃ dadāti dakṣiṇā candramuta yaddhiraṇyam |
dakṣiṇānnaṃ vanute yo na ātmā dakṣiṇāṃ varma kṛṇute vijānan

न भो॒जा म॑म्रु॒र्न न्य॒र्थमी॑यु॒र्न रि॑ष्यन्ति॒ न व्य॑थन्ते ह भो॒जाः ।
इ॒दं यद्विश्वं॒ भुव॑नं॒ स्व॑श्चै॒तत्सर्वं॒ दक्षि॑णैभ्यो ददाति

na bhojā mamrurna nyarthamīyurna riṣyanti na vyathante ha bhojāḥ |
idaṃ yadviśvaṃ bhuvanaṃ svaścaitatsarvaṃ dakṣiṇaibhyo dadāti

भो॒जा जि॑ग्युः सुर॒भिं योनि॒मग्रे॑ भो॒जा जि॑ग्युर्व॒ध्वं१॒॑ या सु॒वासा॑ः ।
भो॒जा जि॑ग्युरन्त॒ःपेयं॒ सुरा॑या भो॒जा जि॑ग्यु॒र्ये अहू॑ताः प्र॒यन्ति॑

bhojā jigyuḥ surabhiṃ yonimagre bhojā jigyurvadhvaṃ yā suvāsāḥ |
bhojā jigyurantaḥpeyaṃ surāyā bhojā jigyurye ahūtāḥ prayanti

भो॒जायाश्वं॒ सं मृ॑जन्त्या॒शुं भो॒जाया॑स्ते क॒न्या॒३॒॑ शुम्भ॑माना ।
भो॒जस्ये॒दं पु॑ष्क॒रिणी॑व॒ वेश्म॒ परि॑ष्कृतं देवमा॒नेव॑ चि॒त्रम्

bhojāyāśvaṃ saṃ mṛjantyāśuṃ bhojāyāste kanyā śumbhamānā |
bhojasyedaṃ puṣkariṇīva veśma pariṣkṛtaṃ devamāneva citram

भो॒जमश्वा॑ः सुष्ठु॒वाहो॑ वहन्ति सु॒वृद्रथो॑ वर्तते॒ दक्षि॑णायाः ।
भो॒जं दे॑वासोऽवता॒ भरे॑षु भो॒जः शत्रू॑न्समनी॒केषु॒ जेता॑

bhojamaśvāḥ suṣṭhuvāho vahanti suvṛdratho vartate dakṣiṇāyāḥ |
bhojaṃ devāso'vatā bhareṣu bhojaḥ śatrūnsamanīkeṣu jetā