आ॒विर॑भू॒न्महि॒ माघो॑नमेषां॒ विश्वं॑ जी॒वं तम॑सो॒ निर॑मोचि ।
महि॒ ज्योति॑ः पि॒तृभि॑र्द॒त्तमागा॑दु॒रुः पन्था॒ दक्षि॑णाया अदर्शि
āvirabhūnmahi māghonameṣāṃ viśvaṃ jīvaṃ tamaso niramoci |
mahi jyotiḥ pitṛbhirdattamāgāduruḥ panthā dakṣiṇāyā adarśi
Mandala 10
Sukta 107: Dakshina, the glory of the giver
Rishi: दिव्य आङ्गिरसः, दक्षिणा वा प्राजापत्या · Devata: दक्षिणा, दक्षिणादातारो वा · Metre: त्रिष्टुप्, ४ जगती
11 verses · 107 of 191
What happens in this chapter
Dakshina, the glory of the giver
Divya Angirasa, or Dakshina Prajapatya herself, praises dakshina, the sacrificial gift, and its givers in trishtubh. The great bounty has appeared; all living things are freed from darkness; the wide path of dakshina is seen. Givers stand high in heaven: those who give horses dwell with the sun, givers of gold share immortality, givers of cloth lengthen life. Dakshina is the Devas' own fulfilment; misers do not give. The giver is called first, walks at the head of the village, is named king, rishi and brahma. Dakshina gives horse, cow, gold and food, and is armour. Givers never die or suffer; they win a fragrant home and a well-dressed bride.
उ॒च्चा दि॒वि दक्षि॑णावन्तो अस्थु॒र्ये अ॑श्व॒दाः स॒ह ते सूर्ये॑ण ।
हि॒र॒ण्य॒दा अ॑मृत॒त्वं भ॑जन्ते वासो॒दाः सो॑म॒ प्र ति॑रन्त॒ आयु॑ः
uccā divi dakṣiṇāvanto asthurye aśvadāḥ saha te sūryeṇa |
hiraṇyadā amṛtatvaṃ bhajante vāsodāḥ soma pra tiranta āyuḥ
दैवी॑ पू॒र्तिर्दक्षि॑णा देवय॒ज्या न क॑वा॒रिभ्यो॑ न॒हि ते पृ॒णन्ति॑ ।
अथा॒ नर॒ः प्रय॑तदक्षिणासोऽवद्यभि॒या ब॒हव॑ः पृणन्ति
daivī pūrtirdakṣiṇā devayajyā na kavāribhyo nahi te pṛṇanti |
athā naraḥ prayatadakṣiṇāso'vadyabhiyā bahavaḥ pṛṇanti
श॒तधा॑रं वा॒युम॒र्कं स्व॒र्विदं॑ नृ॒चक्ष॑स॒स्ते अ॒भि च॑क्षते ह॒विः ।
ये पृ॒णन्ति॒ प्र च॒ यच्छ॑न्ति संग॒मे ते दक्षि॑णां दुहते स॒प्तमा॑तरम्
śatadhāraṃ vāyumarkaṃ svarvidaṃ nṛcakṣasaste abhi cakṣate haviḥ |
ye pṛṇanti pra ca yacchanti saṃgame te dakṣiṇāṃ duhate saptamātaram
दक्षि॑णावान्प्रथ॒मो हू॒त ए॑ति॒ दक्षि॑णावान्ग्राम॒णीरग्र॑मेति ।
तमे॒व म॑न्ये नृ॒पतिं॒ जना॑नां॒ यः प्र॑थ॒मो दक्षि॑णामावि॒वाय॑
dakṣiṇāvānprathamo hūta eti dakṣiṇāvāngrāmaṇīragrameti |
tameva manye nṛpatiṃ janānāṃ yaḥ prathamo dakṣiṇāmāvivāya
तमे॒व ऋषिं॒ तमु॑ ब्र॒ह्माण॑माहुर्यज्ञ॒न्यं॑ साम॒गामु॑क्थ॒शास॑म् ।
स शु॒क्रस्य॑ त॒न्वो॑ वेद ति॒स्रो यः प्र॑थ॒मो दक्षि॑णया र॒राध॑
tameva ṛṣiṃ tamu brahmāṇamāhuryajñanyaṃ sāmagāmukthaśāsam |
sa śukrasya tanvo veda tisro yaḥ prathamo dakṣiṇayā rarādha
दक्षि॒णाश्वं॒ दक्षि॑णा॒ गां द॑दाति॒ दक्षि॑णा च॒न्द्रमु॒त यद्धिर॑ण्यम् ।
दक्षि॒णान्नं॑ वनुते॒ यो न॑ आ॒त्मा दक्षि॑णां॒ वर्म॑ कृणुते विजा॒नन्
dakṣiṇāśvaṃ dakṣiṇā gāṃ dadāti dakṣiṇā candramuta yaddhiraṇyam |
dakṣiṇānnaṃ vanute yo na ātmā dakṣiṇāṃ varma kṛṇute vijānan
न भो॒जा म॑म्रु॒र्न न्य॒र्थमी॑यु॒र्न रि॑ष्यन्ति॒ न व्य॑थन्ते ह भो॒जाः ।
इ॒दं यद्विश्वं॒ भुव॑नं॒ स्व॑श्चै॒तत्सर्वं॒ दक्षि॑णैभ्यो ददाति
na bhojā mamrurna nyarthamīyurna riṣyanti na vyathante ha bhojāḥ |
idaṃ yadviśvaṃ bhuvanaṃ svaścaitatsarvaṃ dakṣiṇaibhyo dadāti
भो॒जा जि॑ग्युः सुर॒भिं योनि॒मग्रे॑ भो॒जा जि॑ग्युर्व॒ध्वं१॒॑ या सु॒वासा॑ः ।
भो॒जा जि॑ग्युरन्त॒ःपेयं॒ सुरा॑या भो॒जा जि॑ग्यु॒र्ये अहू॑ताः प्र॒यन्ति॑
bhojā jigyuḥ surabhiṃ yonimagre bhojā jigyurvadhvaṃ yā suvāsāḥ |
bhojā jigyurantaḥpeyaṃ surāyā bhojā jigyurye ahūtāḥ prayanti
भो॒जायाश्वं॒ सं मृ॑जन्त्या॒शुं भो॒जाया॑स्ते क॒न्या॒३॒॑ शुम्भ॑माना ।
भो॒जस्ये॒दं पु॑ष्क॒रिणी॑व॒ वेश्म॒ परि॑ष्कृतं देवमा॒नेव॑ चि॒त्रम्
bhojāyāśvaṃ saṃ mṛjantyāśuṃ bhojāyāste kanyā śumbhamānā |
bhojasyedaṃ puṣkariṇīva veśma pariṣkṛtaṃ devamāneva citram
भो॒जमश्वा॑ः सुष्ठु॒वाहो॑ वहन्ति सु॒वृद्रथो॑ वर्तते॒ दक्षि॑णायाः ।
भो॒जं दे॑वासोऽवता॒ भरे॑षु भो॒जः शत्रू॑न्समनी॒केषु॒ जेता॑
bhojamaśvāḥ suṣṭhuvāho vahanti suvṛdratho vartate dakṣiṇāyāḥ |
bhojaṃ devāso'vatā bhareṣu bhojaḥ śatrūnsamanīkeṣu jetā
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)