प्रथम मण्डल

सूक्त 188: प्रज्वलित अग्नि के आप्री मन्त्र

ऋषि: अगस्त्यो मैत्रावरुणिः · देवता: आप्रीसूक्तं (१ इध्मः समिद्धोऽग्निर्वा, २ तनूनपात्, ३ इळः, ४ बर्हिः, ५ देवीर्द्वारः, ६ उषासानक्ता, ७ दैव्यौ होतारौ प्रचेतसौ, ८ तिस्रो देव्यः सरस्वतीळाभारत्यः, ९ त्वष्टा, १० वनस्पतिः, ११ स्वाहाकृतयः · छन्द: गायत्री

11 श्लोक · 188 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

प्रज्वलित अग्नि के आप्री मन्त्र

अगस्त्य मैत्रावरुणि का यह आप्री सूक्त गायत्री छन्द में है, जिसका हर मन्त्र पशु-याग के एक देवता को समर्पित है। आज प्रज्वलित अग्नि हज़ारों को जीतने वाले देव, दूत और कवि के रूप में चमकते हैं। फिर तनूनपात, इळा की स्तुति, पूर्व की ओर बिछा बर्हि जहाँ आदित्य विराजते हैं, घृत बहाने वाले दिव्य द्वार, स्वर्ण से सजी उषा और रात्रि, दो दिव्य होता, और तीन देवियाँ भारती, इळा और सरस्वती आती हैं। सब रूपों के रचयिता त्वष्टा से पशुओं की वृद्धि माँगी जाती है; वनस्पति हवि को छोड़ते हैं; और देवों के अग्रणी अग्नि स्वाहाकारों में दीप्त होते हैं।

188.1

समि॑द्धो अ॒द्य रा॑जसि दे॒वो दे॒वैः स॑हस्रजित् ।
दू॒तो ह॒व्या क॒विर्व॑ह

samiddho adya rājasi devo devaiḥ sahasrajit |
dūto havyā kavirvaha

188.2

तनू॑नपादृ॒तं य॒ते मध्वा॑ य॒ज्ञः सम॑ज्यते ।
दध॑त्सह॒स्रिणी॒रिष॑ः

tanūnapādṛtaṃ yate madhvā yajñaḥ samajyate |
dadhatsahasriṇīriṣaḥ

188.3

आ॒जुह्वा॑नो न॒ ईड्यो॑ दे॒वाँ आ व॑क्षि य॒ज्ञिया॑न् ।
अग्ने॑ सहस्र॒सा अ॑सि

ājuhvāno na īḍyo devām̐ ā vakṣi yajñiyān |
agne sahasrasā asi

188.4

प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिरोज॑सा स॒हस्र॑वीरमस्तृणन् ।
यत्रा॑दित्या वि॒राज॑थ

prācīnaṃ barhirojasā sahasravīramastṛṇan |
yatrādityā virājatha

188.5

वि॒राट् स॒म्राड्वि॒भ्वीः प्र॒भ्वीर्ब॒ह्वीश्च॒ भूय॑सीश्च॒ याः ।
दुरो॑ घृ॒तान्य॑क्षरन्

virāṭ samrāḍvibhvīḥ prabhvīrbahvīśca bhūyasīśca yāḥ |
duro ghṛtānyakṣaran

188.6

सु॒रु॒क्मे हि सु॒पेश॒साधि॑ श्रि॒या वि॒राज॑तः ।
उ॒षासा॒वेह सी॑दताम्

surukme hi supeśasādhi śriyā virājataḥ |
uṣāsāveha sīdatām

188.7

प्र॒थ॒मा हि सु॒वाच॑सा॒ होता॑रा॒ दैव्या॑ क॒वी ।
य॒ज्ञं नो॑ यक्षतामि॒मम्

prathamā hi suvācasā hotārā daivyā kavī |
yajñaṃ no yakṣatāmimam

188.8

भार॒तीळे॒ सर॑स्वति॒ या व॒ः सर्वा॑ उपब्रु॒वे ।
ता न॑श्चोदयत श्रि॒ये

bhāratīḻe sarasvati yā vaḥ sarvā upabruve |
tā naścodayata śriye

188.9

त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ हि प्र॒भुः प॒शून्विश्वा॑न्समान॒जे ।
तेषां॑ नः स्फा॒तिमा य॑ज

tvaṣṭā rūpāṇi hi prabhuḥ paśūnviśvānsamānaje |
teṣāṃ naḥ sphātimā yaja

188.10

उप॒ त्मन्या॑ वनस्पते॒ पाथो॑ दे॒वेभ्य॑ः सृज ।
अ॒ग्निर्ह॒व्यानि॑ सिष्वदत्

upa tmanyā vanaspate pātho devebhyaḥ sṛja |
agnirhavyāni siṣvadat

188.11

पु॒रो॒गा अ॒ग्निर्दे॒वानां॑ गाय॒त्रेण॒ सम॑ज्यते ।
स्वाहा॑कृतीषु रोचते

purogā agnirdevānāṃ gāyatreṇa samajyate |
svāhākṛtīṣu rocate

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)