सूक्त 113: ज्योतियों में श्रेष्ठ उषा आ गई

इ॒दं श्रेष्ठं॒ ज्योति॑षां॒ ज्योति॒रागा॑च्चि॒त्रः प्र॑के॒तो अ॑जनिष्ट॒ विभ्वा॑ ।
यथा॒ प्रसू॑ता सवि॒तुः स॒वायँ॑ ए॒वा रात्र्यु॒षसे॒ योनि॑मारैक्

idaṃ śreṣṭhaṃ jyotiṣāṃ jyotirāgāccitraḥ praketo ajaniṣṭa vibhvā |
yathā prasūtā savituḥ savāyam̐ evā rātryuṣase yonimāraik

रुश॑द्वत्सा॒ रुश॑ती श्वे॒त्यागा॒दारै॑गु कृ॒ष्णा सद॑नान्यस्याः ।
स॒मा॒नब॑न्धू अ॒मृते॑ अनू॒ची द्यावा॒ वर्णं॑ चरत आमिना॒ने

ruśadvatsā ruśatī śvetyāgādāraigu kṛṣṇā sadanānyasyāḥ |
samānabandhū amṛte anūcī dyāvā varṇaṃ carata āmināne

स॒मा॒नो अध्वा॒ स्वस्रो॑रन॒न्तस्तम॒न्यान्या॑ चरतो दे॒वशि॑ष्टे ।
न मे॑थेते॒ न त॑स्थतुः सु॒मेके॒ नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे

samāno adhvā svasroranantastamanyānyā carato devaśiṣṭe |
na methete na tasthatuḥ sumeke naktoṣāsā samanasā virūpe

भास्व॑ती ने॒त्री सू॒नृता॑ना॒मचे॑ति चि॒त्रा वि दुरो॑ न आवः ।
प्रार्प्या॒ जग॒द्व्यु॑ नो रा॒यो अ॑ख्यदु॒षा अ॑जीग॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑

bhāsvatī netrī sūnṛtānāmaceti citrā vi duro na āvaḥ |
prārpyā jagadvyu no rāyo akhyaduṣā ajīgarbhuvanāni viśvā

जि॒ह्म॒श्ये॒३॒॑ चरि॑तवे म॒घोन्या॑भो॒गय॑ इ॒ष्टये॑ रा॒य उ॑ त्वम् ।
द॒भ्रं पश्य॑द्भ्य उर्वि॒या वि॒चक्ष॑ उ॒षा अ॑जीग॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑

jihmaśye caritave maghonyābhogaya iṣṭaye rāya u tvam |
dabhraṃ paśyadbhya urviyā vicakṣa uṣā ajīgarbhuvanāni viśvā

क्ष॒त्राय॑ त्वं॒ श्रव॑से त्वं मही॒या इ॒ष्टये॑ त्व॒मर्थ॑मिव त्वमि॒त्यै ।
विस॑दृशा जीवि॒ताभि॑प्र॒चक्ष॑ उ॒षा अ॑जीग॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑

kṣatrāya tvaṃ śravase tvaṃ mahīyā iṣṭaye tvamarthamiva tvamityai |
visadṛśā jīvitābhipracakṣa uṣā ajīgarbhuvanāni viśvā

ए॒षा दि॒वो दु॑हि॒ता प्रत्य॑दर्शि व्यु॒च्छन्ती॑ युव॒तिः शु॒क्रवा॑साः ।
विश्व॒स्येशा॑ना॒ पार्थि॑वस्य॒ वस्व॒ उषो॑ अ॒द्येह सु॑भगे॒ व्यु॑च्छ

eṣā divo duhitā pratyadarśi vyucchantī yuvatiḥ śukravāsāḥ |
viśvasyeśānā pārthivasya vasva uṣo adyeha subhage vyuccha

प॒रा॒य॒ती॒नामन्वे॑ति॒ पाथ॑ आयती॒नां प्र॑थ॒मा शश्व॑तीनाम् ।
व्यु॒च्छन्ती॑ जी॒वमु॑दी॒रय॑न्त्यु॒षा मृ॒तं कं च॒न बो॒धय॑न्ती

parāyatīnāmanveti pātha āyatīnāṃ prathamā śaśvatīnām |
vyucchantī jīvamudīrayantyuṣā mṛtaṃ kaṃ cana bodhayantī

उषो॒ यद॒ग्निं स॒मिधे॑ च॒कर्थ॒ वि यदाव॒श्चक्ष॑सा॒ सूर्य॑स्य ।
यन्मानु॑षान्य॒क्ष्यमा॑णाँ॒ अजी॑ग॒स्तद्दे॒वेषु॑ चकृषे भ॒द्रमप्न॑ः

uṣo yadagniṃ samidhe cakartha vi yadāvaścakṣasā sūryasya |
yanmānuṣānyakṣyamāṇām̐ ajīgastaddeveṣu cakṛṣe bhadramapnaḥ

किया॒त्या यत्स॒मया॒ भवा॑ति॒ या व्यू॒षुर्याश्च॑ नू॒नं व्यु॒च्छान् ।
अनु॒ पूर्वा॑ः कृपते वावशा॒ना प्र॒दीध्या॑ना॒ जोष॑म॒न्याभि॑रेति

kiyātyā yatsamayā bhavāti yā vyūṣuryāśca nūnaṃ vyucchān |
anu pūrvāḥ kṛpate vāvaśānā pradīdhyānā joṣamanyābhireti

ई॒युष्टे ये पूर्व॑तरा॒मप॑श्यन्व्यु॒च्छन्ती॑मु॒षसं॒ मर्त्या॑सः ।
अ॒स्माभि॑रू॒ नु प्र॑ति॒चक्ष्या॑भू॒दो ते य॑न्ति॒ ये अ॑प॒रीषु॒ पश्या॑न्

īyuṣṭe ye pūrvatarāmapaśyanvyucchantīmuṣasaṃ martyāsaḥ |
asmābhirū nu praticakṣyābhūdo te yanti ye aparīṣu paśyān

या॒व॒यद्द्वे॑षा ऋत॒पा ऋ॑ते॒जाः सु॑म्ना॒वरी॑ सू॒नृता॑ ई॒रय॑न्ती ।
सु॒म॒ङ्ग॒लीर्बिभ्र॑ती दे॒ववी॑तिमि॒हाद्योष॒ः श्रेष्ठ॑तमा॒ व्यु॑च्छ

yāvayaddveṣā ṛtapā ṛtejāḥ sumnāvarī sūnṛtā īrayantī |
sumaṅgalīrbibhratī devavītimihādyoṣaḥ śreṣṭhatamā vyuccha

शश्व॑त्पु॒रोषा व्यु॑वास दे॒व्यथो॑ अ॒द्येदं व्या॑वो म॒घोनी॑ ।
अथो॒ व्यु॑च्छा॒दुत्त॑राँ॒ अनु॒ द्यून॒जरा॒मृता॑ चरति स्व॒धाभि॑ः

śaśvatpuroṣā vyuvāsa devyatho adyedaṃ vyāvo maghonī |
atho vyucchāduttarām̐ anu dyūnajarāmṛtā carati svadhābhiḥ

व्य१॒॑ञ्जिभि॑र्दि॒व आता॑स्वद्यौ॒दप॑ कृ॒ष्णां नि॒र्णिजं॑ दे॒व्या॑वः ।
प्र॒बो॒धय॑न्त्यरु॒णेभि॒रश्वै॒रोषा या॑ति सु॒युजा॒ रथे॑न

vyañjibhirdiva ātāsvadyaudapa kṛṣṇāṃ nirṇijaṃ devyāvaḥ |
prabodhayantyaruṇebhiraśvairoṣā yāti suyujā rathena

आ॒वह॑न्ती॒ पोष्या॒ वार्या॑णि चि॒त्रं के॒तुं कृ॑णुते॒ चेकि॑ताना ।
ई॒युषी॑णामुप॒मा शश्व॑तीनां विभाती॒नां प्र॑थ॒मोषा व्य॑श्वैत्

āvahantī poṣyā vāryāṇi citraṃ ketuṃ kṛṇute cekitānā |
īyuṣīṇāmupamā śaśvatīnāṃ vibhātīnāṃ prathamoṣā vyaśvait

उदी॑र्ध्वं जी॒वो असु॑र्न॒ आगा॒दप॒ प्रागा॒त्तम॒ आ ज्योति॑रेति ।
आरै॒क्पन्थां॒ यात॑वे॒ सूर्या॒याग॑न्म॒ यत्र॑ प्रति॒रन्त॒ आयु॑ः

udīrdhvaṃ jīvo asurna āgādapa prāgāttama ā jyotireti |
āraikpanthāṃ yātave sūryāyāganma yatra pratiranta āyuḥ

स्यूम॑ना वा॒च उदि॑यर्ति॒ वह्नि॒ः स्तवा॑नो रे॒भ उ॒षसो॑ विभा॒तीः ।
अ॒द्या तदु॑च्छ गृण॒ते म॑घोन्य॒स्मे आयु॒र्नि दि॑दीहि प्र॒जाव॑त्

syūmanā vāca udiyarti vahniḥ stavāno rebha uṣaso vibhātīḥ |
adyā taduccha gṛṇate maghonyasme āyurni didīhi prajāvat

या गोम॑तीरु॒षस॒ः सर्व॑वीरा व्यु॒च्छन्ति॑ दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ।
वा॒योरि॑व सू॒नृता॑नामुद॒र्के ता अ॑श्व॒दा अ॑श्नवत्सोम॒सुत्वा॑

yā gomatīruṣasaḥ sarvavīrā vyucchanti dāśuṣe martyāya |
vāyoriva sūnṛtānāmudarke tā aśvadā aśnavatsomasutvā

मा॒ता दे॒वाना॒मदि॑ते॒रनी॑कं य॒ज्ञस्य॑ के॒तुर्बृ॑ह॒ती वि भा॑हि ।
प्र॒श॒स्ति॒कृद्ब्रह्म॑णे नो॒ व्यु१॒॑च्छा नो॒ जने॑ जनय विश्ववारे

mātā devānāmaditeranīkaṃ yajñasya keturbṛhatī vi bhāhi |
praśastikṛdbrahmaṇe no vyucchā no jane janaya viśvavāre

यच्चि॒त्रमप्न॑ उ॒षसो॒ वह॑न्तीजा॒नाय॑ शशमा॒नाय॑ भ॒द्रम् ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः

yaccitramapna uṣaso vahantījānāya śaśamānāya bhadram |
tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ