इस अध्याय में क्या होता है जटाधारी बलवान रुद्र के लिए इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने: बलवान, जटाधारी, वीरों के स्वामी रुद्र के लिए हम ये स्तुतियाँ लाते हैं, ताकि दो पैर और चार पैर वाले सबका कल्याण हो और इस गाँव में सब पुष्ट और रोगरहित रहें। कुत्स आंगिरस का जगती और त्रिष्टुप् में यह रुद्र सूक्त आज भी रुद्र उपासना में गाया जाता है। रुद्र आकाश के लाल वराह हैं, हाथ में औषधियाँ धारण करते हैं, मरुतों के पिता हैं। सातवाँ और आठवाँ मन्त्र, मा नो महान्तम् और मा नस्तोके, प्रार्थना करते हैं कि हमारे बड़े छोटे, पिता माता, सन्तान, गायों और घोड़ों को हानि न हो। ऋषि रुद्र से अपना शस्त्र दूर रखने की विनती करते हैं।
114.1 इ॒मा रु॒द्राय॑ त॒वसे॑ कप॒र्दिने॑ क्ष॒यद्वी॑राय॒ प्र भ॑रामहे म॒तीः । यथा॒ शमस॑द्द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे॒ विश्वं॑ पु॒ष्टं ग्रामे॑ अ॒स्मिन्न॑नातु॒रम्
imā rudrāya tavase kapardine kṣayadvīrāya pra bharāmahe matīḥ | yathā śamasaddvipade catuṣpade viśvaṃ puṣṭaṃ grāme asminnanāturam
114.2 मृ॒ळा नो॑ रुद्रो॒त नो॒ मय॑स्कृधि क्ष॒यद्वी॑राय॒ नम॑सा विधेम ते । यच्छं च॒ योश्च॒ मनु॑राये॒जे पि॒ता तद॑श्याम॒ तव॑ रुद्र॒ प्रणी॑तिषु
mṛḻā no rudrota no mayaskṛdhi kṣayadvīrāya namasā vidhema te | yacchaṃ ca yośca manurāyeje pitā tadaśyāma tava rudra praṇītiṣu
114.3 अ॒श्याम॑ ते सुम॒तिं दे॑वय॒ज्यया॑ क्ष॒यद्वी॑रस्य॒ तव॑ रुद्र मीढ्वः । सु॒म्ना॒यन्निद्विशो॑ अ॒स्माक॒मा च॒रारि॑ष्टवीरा जुहवाम ते ह॒विः
aśyāma te sumatiṃ devayajyayā kṣayadvīrasya tava rudra mīḍhvaḥ | sumnāyannidviśo asmākamā carāriṣṭavīrā juhavāma te haviḥ
114.4 त्वे॒षं व॒यं रु॒द्रं य॑ज्ञ॒साधं॑ व॒ङ्कुं क॒विमव॑से॒ नि ह्व॑यामहे । आ॒रे अ॒स्मद्दैव्यं॒ हेळो॑ अस्यतु सुम॒तिमिद्व॒यम॒स्या वृ॑णीमहे
tveṣaṃ vayaṃ rudraṃ yajñasādhaṃ vaṅkuṃ kavimavase ni hvayāmahe | āre asmaddaivyaṃ heḻo asyatu sumatimidvayamasyā vṛṇīmahe
114.5 दि॒वो व॑रा॒हम॑रु॒षं क॑प॒र्दिनं॑ त्वे॒षं रू॒पं नम॑सा॒ नि ह्व॑यामहे । हस्ते॒ बिभ्र॑द्भेष॒जा वार्या॑णि॒ शर्म॒ वर्म॑ च्छ॒र्दिर॒स्मभ्यं॑ यंसत्
divo varāhamaruṣaṃ kapardinaṃ tveṣaṃ rūpaṃ namasā ni hvayāmahe | haste bibhradbheṣajā vāryāṇi śarma varma cchardirasmabhyaṃ yaṃsat
114.6 इ॒दं पि॒त्रे म॒रुता॑मुच्यते॒ वच॑ः स्वा॒दोः स्वादी॑यो रु॒द्राय॒ वर्ध॑नम् । रास्वा॑ च नो अमृत मर्त॒भोज॑नं॒ त्मने॑ तो॒काय॒ तन॑याय मृळ
idaṃ pitre marutāmucyate vacaḥ svādoḥ svādīyo rudrāya vardhanam | rāsvā ca no amṛta martabhojanaṃ tmane tokāya tanayāya mṛḻa
114.7 मा नो॑ म॒हान्त॑मु॒त मा नो॑ अर्भ॒कं मा न॒ उक्ष॑न्तमु॒त मा न॑ उक्षि॒तम् । मा नो॑ वधीः पि॒तरं॒ मोत मा॒तरं॒ मा न॑ः प्रि॒यास्त॒न्वो॑ रुद्र रीरिषः
mā no mahāntamuta mā no arbhakaṃ mā na ukṣantamuta mā na ukṣitam | mā no vadhīḥ pitaraṃ mota mātaraṃ mā naḥ priyāstanvo rudra rīriṣaḥ
114.8 मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॑ आ॒यौ मा नो॒ गोषु॒ मा नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः । वी॒रान्मा नो॑ रुद्र भामि॒तो व॑धीर्ह॒विष्म॑न्त॒ः सद॒मित्त्वा॑ हवामहे
mā nastoke tanaye mā na āyau mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ | vīrānmā no rudra bhāmito vadhīrhaviṣmantaḥ sadamittvā havāmahe
114.9 उप॑ ते॒ स्तोमा॑न्पशु॒पा इ॒वाक॑रं॒ रास्वा॑ पितर्मरुतां सु॒म्नम॒स्मे । भ॒द्रा हि ते॑ सुम॒तिर्मृ॑ळ॒यत्त॒माथा॑ व॒यमव॒ इत्ते॑ वृणीमहे
upa te stomānpaśupā ivākaraṃ rāsvā pitarmarutāṃ sumnamasme | bhadrā hi te sumatirmṛḻayattamāthā vayamava itte vṛṇīmahe
114.10 आ॒रे ते॑ गो॒घ्नमु॒त पू॑रुष॒घ्नं क्षय॑द्वीर सु॒म्नम॒स्मे ते॑ अस्तु । मृ॒ळा च॑ नो॒ अधि॑ च ब्रूहि दे॒वाधा॑ च न॒ः शर्म॑ यच्छ द्वि॒बर्हा॑ः
āre te goghnamuta pūruṣaghnaṃ kṣayadvīra sumnamasme te astu | mṛḻā ca no adhi ca brūhi devādhā ca naḥ śarma yaccha dvibarhāḥ
114.11 अवो॑चाम॒ नमो॑ अस्मा अव॒स्यव॑ः शृ॒णोतु॑ नो॒ हवं॑ रु॒द्रो म॒रुत्वा॑न् । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः
avocāma namo asmā avasyavaḥ śṛṇotu no havaṃ rudro marutvān | tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
← प्रथम मण्डल · सूक्त 113 ज्योतियों में श्रेष्ठ उषा आ गई प्रथम मण्डल · सूक्त 115 → सूर्य, चर और अचर की आत्मा