प्रथम मण्डल

सूक्त 104: इन्द्र, हमें मत त्यागो

ऋषि: कुत्स आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 104 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र, हमें मत त्यागो

हे इन्द्र, तुम्हारे लिए आसन बना है; हिनहिनाते घोड़े की तरह उस पर बैठो और सन्ध्या को अपने घोड़े खोल दो। कुत्स आंगिरस त्रिष्टुप् में इन्द्र को पुकारते हैं। देवों ने दास का क्रोध शिथिल कर दिया है। ऋषि कुयव का वर्णन करते हैं, जो दूसरों का धन हरता और नदियों को मैला करता है: दूध में नहाई उसकी दोनों पत्नियाँ शिफा नदी की धारा में नष्ट हों। फिर प्रार्थना कोमल हो जाती है: हमें सूर्य और जलों में भाग दो, हमें मत मारो, मत त्यागो, हमारा भोजन मत छीनो, हमारे गर्भस्थ शिशुओं और पात्रों को मत तोड़ो। आओ, सोम पियो, और पिता की तरह हमारी सुनो।

104.1

योनि॑ष्ट इन्द्र नि॒षदे॑ अकारि॒ तमा नि षी॑द स्वा॒नो नार्वा॑ ।
वि॒मुच्या॒ वयो॑ऽव॒सायाश्वा॑न्दो॒षा वस्तो॒र्वही॑यसः प्रपि॒त्वे

yoniṣṭa indra niṣade akāri tamā ni ṣīda svāno nārvā |
vimucyā vayo'vasāyāśvāndoṣā vastorvahīyasaḥ prapitve

104.2

ओ त्ये नर॒ इन्द्र॑मू॒तये॑ गु॒र्नू चि॒त्तान्स॒द्यो अध्व॑नो जगम्यात् ।
दे॒वासो॑ म॒न्युं दास॑स्य श्चम्न॒न्ते न॒ आ व॑क्षन्सुवि॒ताय॒ वर्ण॑म्

o tye nara indramūtaye gurnū cittānsadyo adhvano jagamyāt |
devāso manyuṃ dāsasya ścamnante na ā vakṣansuvitāya varṇam

104.3

अव॒ त्मना॑ भरते॒ केत॑वेदा॒ अव॒ त्मना॑ भरते॒ फेन॑मु॒दन् ।
क्षी॒रेण॑ स्नात॒ः कुय॑वस्य॒ योषे॑ ह॒ते ते स्या॑तां प्रव॒णे शिफा॑याः

ava tmanā bharate ketavedā ava tmanā bharate phenamudan |
kṣīreṇa snātaḥ kuyavasya yoṣe hate te syātāṃ pravaṇe śiphāyāḥ

104.4

यु॒योप॒ नाभि॒रुप॑रस्या॒योः प्र पूर्वा॑भिस्तिरते॒ राष्टि॒ शूर॑ः ।
अ॒ञ्ज॒सी कु॑लि॒शी वी॒रप॑त्नी॒ पयो॑ हिन्वा॒ना उ॒दभि॑र्भरन्ते

yuyopa nābhiruparasyāyoḥ pra pūrvābhistirate rāṣṭi śūraḥ |
añjasī kuliśī vīrapatnī payo hinvānā udabhirbharante

104.5

प्रति॒ यत्स्या नीथाद॑र्शि॒ दस्यो॒रोको॒ नाच्छा॒ सद॑नं जान॒ती गा॑त् ।
अध॑ स्मा नो मघवञ्चर्कृ॒तादिन्मा नो॑ म॒घेव॑ निष्ष॒पी परा॑ दाः

prati yatsyā nīthādarśi dasyoroko nācchā sadanaṃ jānatī gāt |
adha smā no maghavañcarkṛtādinmā no magheva niṣṣapī parā dāḥ

104.6

स त्वं न॑ इन्द्र॒ सूर्ये॒ सो अ॒प्स्व॑नागा॒स्त्व आ भ॑ज जीवशं॒से ।
मान्त॑रां॒ भुज॒मा री॑रिषो न॒ः श्रद्धि॑तं ते मह॒त इ॑न्द्रि॒याय॑

sa tvaṃ na indra sūrye so apsvanāgāstva ā bhaja jīvaśaṃse |
māntarāṃ bhujamā rīriṣo naḥ śraddhitaṃ te mahata indriyāya

104.7

अधा॑ मन्ये॒ श्रत्ते॑ अस्मा अधायि॒ वृषा॑ चोदस्व मह॒ते धना॑य ।
मा नो॒ अकृ॑ते पुरुहूत॒ योना॒विन्द्र॒ क्षुध्य॑द्भ्यो॒ वय॑ आसु॒तिं दा॑ः

adhā manye śratte asmā adhāyi vṛṣā codasva mahate dhanāya |
mā no akṛte puruhūta yonāvindra kṣudhyadbhyo vaya āsutiṃ dāḥ

104.8

मा नो॑ वधीरिन्द्र॒ मा परा॑ दा॒ मा न॑ः प्रि॒या भोज॑नानि॒ प्र मो॑षीः ।
आ॒ण्डा मा नो॑ मघवञ्छक्र॒ निर्भे॒न्मा न॒ः पात्रा॑ भेत्स॒हजा॑नुषाणि

mā no vadhīrindra mā parā dā mā naḥ priyā bhojanāni pra moṣīḥ |
āṇḍā mā no maghavañchakra nirbhenmā naḥ pātrā bhetsahajānuṣāṇi

104.9

अ॒र्वाङेहि॒ सोम॑कामं त्वाहुर॒यं सु॒तस्तस्य॑ पिबा॒ मदा॑य ।
उ॒रु॒व्यचा॑ ज॒ठर॒ आ वृ॑षस्व पि॒तेव॑ नः शृणुहि हू॒यमा॑नः

arvāṅehi somakāmaṃ tvāhurayaṃ sutastasya pibā madāya |
uruvyacā jaṭhara ā vṛṣasva piteva naḥ śṛṇuhi hūyamānaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)