प्रथम मण्डल

सूक्त 103: इन्द्र, जिन्होंने पुरन्दर नाम पाया

ऋषि: कुत्स आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

8 श्लोक · 103 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र, जिन्होंने पुरन्दर नाम पाया

तुम्हारा वह परम बल कवियों ने प्राचीन काल में धारण किया; उसका एक भाग पृथ्वी पर है, एक आकाश में, युद्ध में ध्वज की तरह जुड़े हुए। कुत्स आंगिरस त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं। इन्द्र ने पृथ्वी को थामा और फैलाया, वज्र से अहि को मारकर जल बहाए, रौहिण और व्यंस को चीर डाला। अपने बल पर श्रद्धा रखकर उन्होंने दासों के पुर तोड़े, और इसी से वज्रधारी ने यश के लिए पुरन्दर नाम धारण किया। उनकी देन देखो: उन्होंने गायें, घोड़े, औषधियाँ, जल और वन पाए। जब उन्होंने सोए अहि को वज्र से जगाया और शुष्ण, पिप्रु, कुयव और वृत्र को मारा, तब सब देव हर्षित हुए।

103.1

तत्त॑ इन्द्रि॒यं प॑र॒मं प॑रा॒चैरधा॑रयन्त क॒वय॑ः पु॒रेदम् ।
क्ष॒मेदम॒न्यद्दि॒व्य१॒॑न्यद॑स्य॒ समी॑ पृच्यते सम॒नेव॑ के॒तुः

tatta indriyaṃ paramaṃ parācairadhārayanta kavayaḥ puredam |
kṣamedamanyaddivyanyadasya samī pṛcyate samaneva ketuḥ

103.2

स धा॑रयत्पृथि॒वीं प॒प्रथ॑च्च॒ वज्रे॑ण ह॒त्वा निर॒पः स॑सर्ज ।
अह॒न्नहि॒मभि॑नद्रौहि॒णं व्यह॒न्व्यं॑सं म॒घवा॒ शची॑भिः

sa dhārayatpṛthivīṃ paprathacca vajreṇa hatvā nirapaḥ sasarja |
ahannahimabhinadrauhiṇaṃ vyahanvyaṃsaṃ maghavā śacībhiḥ

103.3

स जा॒तूभ॑र्मा श्र॒द्दधा॑न॒ ओज॒ः पुरो॑ विभि॒न्दन्न॑चर॒द्वि दासी॑ः ।
वि॒द्वान्व॑ज्रि॒न्दस्य॑वे हे॒तिम॒स्यार्यं॒ सहो॑ वर्धया द्यु॒म्नमि॑न्द्र

sa jātūbharmā śraddadhāna ojaḥ puro vibhindannacaradvi dāsīḥ |
vidvānvajrindasyave hetimasyāryaṃ saho vardhayā dyumnamindra

103.4

तदू॒चुषे॒ मानु॑षे॒मा यु॒गानि॑ की॒र्तेन्यं॑ म॒घवा॒ नाम॒ बिभ्र॑त् ।
उ॒प॒प्र॒यन्द॑स्यु॒हत्या॑य व॒ज्री यद्ध॑ सू॒नुः श्रव॑से॒ नाम॑ द॒धे

tadūcuṣe mānuṣemā yugāni kīrtenyaṃ maghavā nāma bibhrat |
upaprayandasyuhatyāya vajrī yaddha sūnuḥ śravase nāma dadhe

103.5

तद॑स्ये॒दं प॑श्यता॒ भूरि॑ पु॒ष्टं श्रदिन्द्र॑स्य धत्तन वी॒र्या॑य ।
स गा अ॑विन्द॒त्सो अ॑विन्द॒दश्वा॒न्स ओष॑धी॒ः सो अ॒पः स वना॑नि

tadasyedaṃ paśyatā bhūri puṣṭaṃ śradindrasya dhattana vīryāya |
sa gā avindatso avindadaśvānsa oṣadhīḥ so apaḥ sa vanāni

103.6

भूरि॑कर्मणे वृष॒भाय॒ वृष्णे॑ स॒त्यशु॑ष्माय सुनवाम॒ सोम॑म् ।
य आ॒दृत्या॑ परिप॒न्थीव॒ शूरोऽय॑ज्वनो वि॒भज॒न्नेति॒ वेद॑ः

bhūrikarmaṇe vṛṣabhāya vṛṣṇe satyaśuṣmāya sunavāma somam |
ya ādṛtyā paripanthīva śūro'yajvano vibhajanneti vedaḥ

103.7

तदि॑न्द्र॒ प्रेव॑ वी॒र्यं॑ चकर्थ॒ यत्स॒सन्तं॒ वज्रे॒णाबो॑ध॒योऽहि॑म् ।
अनु॑ त्वा॒ पत्नी॑र्हृषि॒तं वय॑श्च॒ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अमद॒न्ननु॑ त्वा

tadindra preva vīryaṃ cakartha yatsasantaṃ vajreṇābodhayo'him |
anu tvā patnīrhṛṣitaṃ vayaśca viśve devāso amadannanu tvā

103.8

शुष्णं॒ पिप्रुं॒ कुय॑वं वृ॒त्रमि॑न्द्र य॒दाव॑धी॒र्वि पुर॒ः शम्ब॑रस्य ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः

śuṣṇaṃ pipruṃ kuyavaṃ vṛtramindra yadāvadhīrvi puraḥ śambarasya |
tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)