लखन सकोप बचन जब बोले । डगमगानि महि दिग्गज डोले ॥
सकल लोक सब भूप डेराने । सिय हियँ हरष जनक सकुचाने ॥
lakhana sakopa bacana jaba bole | ḍagamagāni mahi diggaja ḍole ||
sakala loka saba bhūpa ḍerāne | siya hiyam̐ haraṣa janaka sakucāne ||
5 श्लोक · 254 में से 361
लक्ष्मण ने क्रोध से वचन कहे तो पृथ्वी डगमगा गई और दिग्गज डोल उठे। राजा डर गए, सीता हर्षित हुईं और जनक सकुचा गए, पर गुरु और सब मुनि बार बार पुलकित होने लगे। श्रीराम ने इशारे से लक्ष्मण को रोका और प्रेम से पास बैठा लिया। शुभ समय जानकर विश्वामित्र स्नेह से बोले, हे राम, उठो, शिवजी का धनुष तोड़ो और जनक का संताप मिटाओ। गुरु के वचन सुनकर श्रीराम ने चरणों में सिर नवाया, उनके हृदय में न हर्ष था न विषाद। वे सहज भाव से उठे, उनकी चाल युवा सिंह को लजाती थी। मंच रूपी उदयाचल पर रघुवर रूपी बाल सूर्य उदित हुए, संत रूपी कमल खिल उठे और नेत्र रूपी भौंरे हर्षित हुए।
लखन सकोप बचन जब बोले । डगमगानि महि दिग्गज डोले ॥
सकल लोक सब भूप डेराने । सिय हियँ हरष जनक सकुचाने ॥
lakhana sakopa bacana jaba bole | ḍagamagāni mahi diggaja ḍole ||
sakala loka saba bhūpa ḍerāne | siya hiyam̐ haraṣa janaka sakucāne ||
गुरु रघुपति सब मुनि मन माहीँ । मुदित भये पुनि पुनि पुलकाहीँ ॥
सयनहिँ रघुपति लखन निवारे । प्रेम समेत निकट बैठारे ॥
guru raghupati saba muni mana māhīm̐ | mudita bhaye puni puni pulakāhīm̐ ||
sayanahim̐ raghupati lakhana nivāre | prema sameta nikaṭa baiṭhāre ||
बिस्वामित्र समय सुभ जानी । बोले अति-सनेह-मय बानी ॥
उठहु राम भंजहु भवचापा । मेटहु तात जनक परितापा ॥
bisvāmitra samaya subha jānī | bole ati-saneha-maya bānī ||
uṭhahu rāma bhaṃjahu bhavacāpā | meṭahu tāta janaka paritāpā ||
सुनि गुरु बचन चरन सिर नावा । हरष विषाद न कछु उर आवा ॥
ठाढ़े भये उठि सहज सुभाये । ठवनि जुबा मृगराज लजाये ॥
suni guru bacana carana sira nāvā | haraṣa viṣāda na kachu ura āvā ||
ṭhār̤he bhaye uṭhi sahaja subhāye | ṭhavani jubā mṛgarāja lajāye ||
उदित उदय-गिरि मञ्च पर, रघुबर बाल-पतङ्ग ।
बिकसे सन्त सरोज सब, हरषे लोचन-भृङ्ग ॥
udita udaya-giri mañca para, raghubara bāla-pataṅga |
bikase santa saroja saba, haraṣe locana-bhṛṅga ||
पाठ का स्रोत: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0