सर्ग 44: जम्बुमाली का वध

संदिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली ।
जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः

saṃdiṣṭo rākṣasendreṇa prahastasya suto balī |
jambumālī mahādaṃṣṭro nirjagāma dhanurdharaḥ

रक्तमाल्याम्बरधरः स्रग्वी रुचिरकुण्डलः ।
महान् विवृत्तनयनश्चण्डः समरदुर्जयः

raktamālyāmbaradharaḥ sragvī rucirakuṇḍalaḥ |
mahān vivṛttanayanaścaṇḍaḥ samaradurjayaḥ

धनुः शक्रधनुःप्रख्यं महद्रुचिरसायकम् ।
विस्फारयानो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्

dhanuḥ śakradhanuḥprakhyaṃ mahadrucirasāyakam |
visphārayāno vegena vajrāśanisamasvanam

तस्य विस्फारघोषेण धनुषो महता दिशः ।
प्रदिशश्च नभश्चेव सहसा समपूर्यत

tasya visphāraghoṣeṇa dhanuṣo mahatā diśaḥ |
pradiśaśca nabhaśceva sahasā samapūryata

रथेन खरयुक्तेन तमागतमुदीक्ष्य सः ।
हनुमान् वेगसंपन्नो जहर्ष च ननाद च

rathena kharayuktena tamāgatamudīkṣya saḥ |
hanumān vegasaṃpanno jaharṣa ca nanāda ca

तं तोरणविटङ्कस्थं हनुमन्तं महाकपिम् ।
जम्बुमाली महाबाहुर्विव्याध निशितैः शरैः

taṃ toraṇaviṭaṅkasthaṃ hanumantaṃ mahākapim |
jambumālī mahābāhurvivyādha niśitaiḥ śaraiḥ

अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना ।
बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम्

ardhacandreṇa vadane śirasyekena karṇinā |
bāhvorvivyādha nārācairdaśabhistaṃ kapīśvaram

तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम् ।
शरदीवाम्बुजम्फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना

tasya tacchuśubhe tāmraṃ śareṇābhihataṃ mukham |
śaradīvāmbujamphullaṃ viddhaṃ bhāskararaśminā

तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम् ।
यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः

tattasya raktaṃ raktena rañjitaṃ śuśubhe mukham |
yathākāśe mahāpadmaṃ siktaṃ candanabindubhiḥ

चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः ।
ततः पार्श्वेतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम्

cukopa bāṇābhihato rākṣasasya mahākapiḥ |
tataḥ pārśvetivipulāṃ dadarśa mahatīṃ śilām

तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्बली ।
तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः

tarasā tāṃ samutpāṭya cikṣepa balavadbalī |
tāṃ śarairdaśabhiḥ kruddhastāḍayāmāsa rākṣasaḥ

विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः ।
सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान्

vipannaṃ karma taddṛṣṭvā hanumāṃścaṇḍavikramaḥ |
sālaṃ vipulamutpāṭya bhrāmayāmāsa vīryavān

भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् ।
चिक्षेप सुबहून् बाणान् जम्बुमाली महाबलः

bhrāmayantaṃ kapiṃ dṛṣṭvā sālavṛkṣaṃ mahābalam |
cikṣepa subahūn bāṇān jambumālī mahābalaḥ

सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे ।
शिरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे

sālaṃ caturbhiściccheda vānaraṃ pañcabhirbhuje |
śirasyekena bāṇena daśabhistu stanāntare

स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः ।
तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगतः

sa śaraiḥ pūritatanuḥ krodhena mahatā vṛtaḥ |
tameva parighaṃ gṛhya bhrāmayāmāsa vegataḥ

अतिवेगोतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः ।
परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि

ativegotivegena bhrāmayitvā balotkaṭaḥ |
parighaṃ pātayāmāsa jambumālermahorasi

तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी ।
न धनुर्नरथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः

tasya caiva śiro nāsti na bāhū na ca jānunī |
na dhanurnaratho nāśvāstatrādṛśyanta neṣavaḥ

स हतस्तरसा तेन जम्बुमाली महाबलः ।
पपात निहतो भूवौ चूर्णिताङ्गविभूषणः

sa hatastarasā tena jambumālī mahābalaḥ |
papāta nihato bhūvau cūrṇitāṅgavibhūṣaṇaḥ

जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान् ।
चुक्रोध रावणः श्रुत्वा कोपसंरक्त लोचनः

jambumāliṃ ca nihataṃ kiṅkarāṃśca mahābalān |
cukrodha rāvaṇaḥ śrutvā kopasaṃrakta locanaḥ

स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः
प्रहस्त पुत्रे निहते महाबले ।
अमात्यपुत्रानतिवीर्यविक्रमान्
समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः

sa roṣasaṃvartitatāmralocanaḥ
prahasta putre nihate mahābale |
amātyaputrānativīryavikramān
samādideśāśu niśācareśvaraḥ