Sundara Kanda

Sarga 44: Jambumali is slain

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः ॥ ५.४४ ॥

20 verses · 44 of 68

What happens in this chapter

Jambumali is slain

Commanded by Ravana, Prahasta's mighty son Jambumali, with great fangs, sets out bow in hand in a chariot drawn by donkeys. The twang of his bow fills the directions and the sky. He sees Hanuman sitting on the gateway and pierces his face with an arrow and his arms with ten more. Hanuman, angry, picks up a great rock and hurls it, but Jambumali breaks it with ten arrows. Seeing that fail, Hanuman uproots a huge sala tree and whirls it; Jambumali cuts it down with many arrows. Then Hanuman snatches up the iron bar and strikes him on the chest, crushing him, his chariot, horses and bow together. Hearing that Jambumali and the Kinkaras are dead, Ravana is filled with fury.

44.1

संदिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली ।
जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः

saṃdiṣṭo rākṣasendreṇa prahastasya suto balī |
jambumālī mahādaṃṣṭro nirjagāma dhanurdharaḥ

44.2

रक्तमाल्याम्बरधरः स्रग्वी रुचिरकुण्डलः ।
महान् विवृत्तनयनश्चण्डः समरदुर्जयः

raktamālyāmbaradharaḥ sragvī rucirakuṇḍalaḥ |
mahān vivṛttanayanaścaṇḍaḥ samaradurjayaḥ

44.3

धनुः शक्रधनुःप्रख्यं महद्रुचिरसायकम् ।
विस्फारयानो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्

dhanuḥ śakradhanuḥprakhyaṃ mahadrucirasāyakam |
visphārayāno vegena vajrāśanisamasvanam

44.4

तस्य विस्फारघोषेण धनुषो महता दिशः ।
प्रदिशश्च नभश्चेव सहसा समपूर्यत

tasya visphāraghoṣeṇa dhanuṣo mahatā diśaḥ |
pradiśaśca nabhaśceva sahasā samapūryata

44.5

रथेन खरयुक्तेन तमागतमुदीक्ष्य सः ।
हनुमान् वेगसंपन्नो जहर्ष च ननाद च

rathena kharayuktena tamāgatamudīkṣya saḥ |
hanumān vegasaṃpanno jaharṣa ca nanāda ca

44.6

तं तोरणविटङ्कस्थं हनुमन्तं महाकपिम् ।
जम्बुमाली महाबाहुर्विव्याध निशितैः शरैः

taṃ toraṇaviṭaṅkasthaṃ hanumantaṃ mahākapim |
jambumālī mahābāhurvivyādha niśitaiḥ śaraiḥ

44.7

अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना ।
बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम्

ardhacandreṇa vadane śirasyekena karṇinā |
bāhvorvivyādha nārācairdaśabhistaṃ kapīśvaram

44.8

तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम् ।
शरदीवाम्बुजम्फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना

tasya tacchuśubhe tāmraṃ śareṇābhihataṃ mukham |
śaradīvāmbujamphullaṃ viddhaṃ bhāskararaśminā

44.9

तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम् ।
यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः

tattasya raktaṃ raktena rañjitaṃ śuśubhe mukham |
yathākāśe mahāpadmaṃ siktaṃ candanabindubhiḥ

44.10

चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः ।
ततः पार्श्वेतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम्

cukopa bāṇābhihato rākṣasasya mahākapiḥ |
tataḥ pārśvetivipulāṃ dadarśa mahatīṃ śilām

44.11

तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्बली ।
तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः

tarasā tāṃ samutpāṭya cikṣepa balavadbalī |
tāṃ śarairdaśabhiḥ kruddhastāḍayāmāsa rākṣasaḥ

44.12

विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः ।
सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान्

vipannaṃ karma taddṛṣṭvā hanumāṃścaṇḍavikramaḥ |
sālaṃ vipulamutpāṭya bhrāmayāmāsa vīryavān

44.13

भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् ।
चिक्षेप सुबहून् बाणान् जम्बुमाली महाबलः

bhrāmayantaṃ kapiṃ dṛṣṭvā sālavṛkṣaṃ mahābalam |
cikṣepa subahūn bāṇān jambumālī mahābalaḥ

44.14

सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे ।
शिरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे

sālaṃ caturbhiściccheda vānaraṃ pañcabhirbhuje |
śirasyekena bāṇena daśabhistu stanāntare

44.15

स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः ।
तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगतः

sa śaraiḥ pūritatanuḥ krodhena mahatā vṛtaḥ |
tameva parighaṃ gṛhya bhrāmayāmāsa vegataḥ

44.16

अतिवेगोतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः ।
परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि

ativegotivegena bhrāmayitvā balotkaṭaḥ |
parighaṃ pātayāmāsa jambumālermahorasi

44.17

तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी ।
न धनुर्नरथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः

tasya caiva śiro nāsti na bāhū na ca jānunī |
na dhanurnaratho nāśvāstatrādṛśyanta neṣavaḥ

44.18

स हतस्तरसा तेन जम्बुमाली महाबलः ।
पपात निहतो भूवौ चूर्णिताङ्गविभूषणः

sa hatastarasā tena jambumālī mahābalaḥ |
papāta nihato bhūvau cūrṇitāṅgavibhūṣaṇaḥ

44.19

जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान् ।
चुक्रोध रावणः श्रुत्वा कोपसंरक्त लोचनः

jambumāliṃ ca nihataṃ kiṅkarāṃśca mahābalān |
cukrodha rāvaṇaḥ śrutvā kopasaṃrakta locanaḥ

44.20

स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः
प्रहस्त पुत्रे निहते महाबले ।
अमात्यपुत्रानतिवीर्यविक्रमान्
समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः

sa roṣasaṃvartitatāmralocanaḥ
prahasta putre nihate mahābale |
amātyaputrānativīryavikramān
samādideśāśu niśācareśvaraḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)