सर्ग 59: विश्वामित्र वसिष्ठ-पुत्रों को शाप देते हैं

उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मजः ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साक्षाच्चण्डालतां गतम्

uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sākṣāccaṇḍālatāṃ gatam

इक्ष्वाको स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम् ।
शरणं ते प्रदास्यामि मा भैषीर्नृपपुंगव

ikṣvāko svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |
śaraṇaṃ te pradāsyāmi mā bhaiṣīrnṛpapuṃgava

अहमामन्त्रये सर्वान् महर्षीन् पुण्यकर्मणः ।
यज्ञसाह्यकरान् राजंस्ततो यक्ष्यसि निर्वृतः

ahamāmantraye sarvān maharṣīn puṇyakarmaṇaḥ |
yajñasāhyakarān rājaṃstato yakṣyasi nirvṛtaḥ

गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते ।
अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि

guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yadidaṃ tvayi vartate |
anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi

हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप ।
यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागतः

hastaprāptamahaṃ manye svargaṃ tava narādhipa |
yastvaṃ kauśikamāgamya śaraṇyaṃ śaraṇāgataḥ

एवमुक्त्वा महातेजाः पुत्रान् परमधार्मिकान् ।
व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात्

evamuktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |
vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt

सर्वान् शिष्यान् समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह ।
सर्वानृषीन् सवासिष्ठानानयध्वं ममाज्ञया

sarvān śiṣyān samāhūya vākyametaduvāca ha |
sarvānṛṣīn savāsiṣṭhānānayadhvaṃ mamājñayā

सशिष्यान् सुहृदश्चैव सर्त्विजः सुबहुश्रुतान् ।
यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदितः

saśiṣyān suhṛdaścaiva sartvijaḥ subahuśrutān |
yadanyo vacanaṃ brūyānmadvākyabalacoditaḥ

तत् सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम् ।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस्तदाज्ञया

tat sarvamakhilenoktaṃ mamākhyeyamanādṛtam |
tasya tad vacanaṃ śrutvā diśo jagmustadājñayā

आजग्मुरथ देशेभ्यः सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिनः ।
ते च शिष्याः समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम्

ājagmuratha deśebhyaḥ sarvebhyo brahmavādinaḥ |
te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam

ऊचुश्च वचनं सर्वं सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम् ।
श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातयः

ūcuśca vacanaṃ sarvaṃ sarveṣāṃ brahmavādinām |
śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ

सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम् ।
वासिष्ठं यच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम्

sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam |
vāsiṣṭhaṃ yacchataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram

यथाह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुंगव ।
क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषतः

yathāha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṃgava |
kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ

कथं सदसि भोक्तारो हविस्तस्य सुरर्षयः ।
ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चाण्डालभोजनम्

kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ |
brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā cāṇḍālabhojanam

कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिताः ।
एतद् वचननैष्ठुर्यमूचुः संरक्तलोचनाः

kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ |
etad vacananaiṣṭhuryamūcuḥ saṃraktalocanāḥ

वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे सहमहोदयाः ।
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुंगवः

vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve sahamahodayāḥ |
teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṃgavaḥ

क्रोधसंरक्तनयनः सरोषमिदमब्रवीत् ।
यद् दूषयन्त्यदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम्

krodhasaṃraktanayanaḥ saroṣamidamabravīt |
yad dūṣayantyaduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam

भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशयः ।
अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम्

bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ |
adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam

सप्तजातिशतान्येव मृतपाः सम्भवन्तु ते ।
श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणाः

saptajātiśatānyeva mṛtapāḥ sambhavantu te |
śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ

विकृताश्च विरूपाश्च लोकाननुचरन्त्विमान् ।
महोदयश्च दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत्

vikṛtāśca virūpāśca lokānanucarantvimān |
mahodayaśca durbuddhirmāmadūṣyaṃ hyadūṣayat

दूषितः सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति ।
प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गतः

dūṣitaḥ sarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati |
prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ

दीर्घकालं मम क्रोधाद् दुर्गतिं वर्तयिष्यति ।
एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपाः ।
विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनिः

dīrghakālaṃ mama krodhād durgatiṃ vartayiṣyati |
etāvaduktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |
virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ