सर्ग 52: वसिष्ठ कामधेनु शबला को पुकारते हैं

तं दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः ।
प्रणतो विनयाद् वीरो वसिष्ठं जपतां वरम्

taṃ dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |
praṇato vinayād vīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam

स्वागतं तव चेत्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना ।
आसनं चास्य भगवान् वसिष्ठो व्यादिदेश ह

svāgataṃ tava cetyukto vasiṣṭhena mahātmanā |
āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha

उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते ।
यथान्यायं मुनिवरः फलमूलमुपाहरत्

upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |
yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlamupāharat

प्रतिगृह्य तु तां पूजां वसिष्ठाद् राजसत्तमः ।
तपोऽग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत

pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhād rājasattamaḥ |
tapo'gnihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata

विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तदा ।
सर्वत्र कुशलं प्राह वसिष्ठो राजसत्तमम्

viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tadā |
sarvatra kuśalaṃ prāha vasiṣṭho rājasattamam

सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः ।
पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः

sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |
papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇaḥ sutaḥ

कच्चित्ते कुशलं राजन् कच्चिद् धर्मेण रञ्जयन् ।
प्रजाः पालयसे राजन् राजवृत्तेन धार्मिक

kaccitte kuśalaṃ rājan kaccid dharmeṇa rañjayan |
prajāḥ pālayase rājan rājavṛttena dhārmika

कच्चित्ते सम्भृता भृत्याः कच्चित् तिष्ठन्ति शासने ।
कच्चित्ते विजिताः सर्वे रिपवो रिपुसूदन

kaccitte sambhṛtā bhṛtyāḥ kaccit tiṣṭhanti śāsane |
kaccitte vijitāḥ sarve ripavo ripusūdana

कच्चिद् बलेषु कोशेषु मित्रेषु च परंतप ।
कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तथानघ

kaccid baleṣu kośeṣu mitreṣu ca paraṃtapa |
kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tathānagha

सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत् ।
विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितम्

sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |
viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitam

कृत्वा तौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथास्तदा ।
मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम्

kṛtvā tau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāstadā |
mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam

ततो वसिष्ठो भगवान् कथान्ते रघुनन्दन ।
विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव

tato vasiṣṭho bhagavān kathānte raghunandana |
viśvāmitramidaṃ vākyamuvāca prahasanniva

आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि बलस्यास्य महाबल ।
तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं सम्प्रतीच्छ मे

ātithyaṃ kartumicchāmi balasyāsya mahābala |
tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me

सत्क्रियां हि भवानेतां प्रतीच्छतु मया कृताम् ।
राजंस्त्वमतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः

satkriyāṃ hi bhavānetāṃ pratīcchatu mayā kṛtām |
rājaṃstvamatithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ

एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः ।
कृतमित्यब्रवीद् राजा पूजावाक्येन मे त्वया

evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |
kṛtamityabravīd rājā pūjāvākyena me tvayā

फलमूलेन भगवन् विद्यते यत् तवाश्रमे ।
पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च

phalamūlena bhagavan vidyate yat tavāśrame |
pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca

सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः ।
नमस्तेऽस्तु गमिष्यामि मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा

sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |
namaste'stu gamiṣyāmi maitreṇekṣasva cakṣuṣā

एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठं पुनरेव हि ।
न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनः पुनरुदारधीः

evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaṃ punareva hi |
nyamantrayata dharmātmā punaḥ punarudāradhīḥ

बाढमित्येव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह ।
यथाप्रियं भगवतस्तथास्तु मुनिपुंगव

bāḍhamityeva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |
yathāpriyaṃ bhagavatastathāstu munipuṃgava

एवमुक्तस्तथा तेन वसिष्ठो जपतां वरः ।
आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषाम्

evamuktastathā tena vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |
ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣām

एह्येहि शबले क्षिप्रं शृणु चापि वचो मम ।
सबलस्यास्य राजर्षेः कर्तुं व्यवसितोऽस्म्यहम् ।
भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे

ehyehi śabale kṣipraṃ śṛṇu cāpi vaco mama |
sabalasyāsya rājarṣeḥ kartuṃ vyavasito'smyaham |
bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me

यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्वभिपूजितम् ।
तत् सर्वं कामधुग् दिव्ये अभिवर्ष कृते मम

yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣvabhipūjitam |
tat sarvaṃ kāmadhug divye abhivarṣa kṛte mama

रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम् ।
अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर

rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |
annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara