सर्ग 47: मरुद्गण, और राजा सुमति का स्वागत

सप्तधा तु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता ।
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्

saptadhā tu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |
sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayābravīt

ममापराधाद् गर्भोऽयं सप्तधा शकलीकृतः ।
नापराधो हि देवेश तवात्र बलसूदन

mamāparādhād garbho'yaṃ saptadhā śakalīkṛtaḥ |
nāparādho hi deveśa tavātra balasūdana

प्रियं त्वत्कृतमिच्छामि मम गर्भविपर्यये ।
मरुतां सप्त सप्तानां स्थानपाला भवन्तु ते

priyaṃ tvatkṛtamicchāmi mama garbhaviparyaye |
marutāṃ sapta saptānāṃ sthānapālā bhavantu te

वातस्कन्धा इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रक ।
मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः

vātaskandhā ime sapta carantu divi putraka |
mārutā iti vikhyātā divyarūpā mamātmajāḥ

ब्रह्मलोकं चरत्वेक इन्द्रलोकं तथापरः ।
दिव्यवायुरिति ख्यातस्तृतीयोऽपि महायशाः

brahmalokaṃ caratveka indralokaṃ tathāparaḥ |
divyavāyuriti khyātastṛtīyo'pi mahāyaśāḥ

चत्वारस्तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात् ।
संचरिष्यन्ति भद्रं ते कालेन हि ममात्मजाः

catvārastu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |
saṃcariṣyanti bhadraṃ te kālena hi mamātmajāḥ

त्वत्कृतेनैव नाम्ना वै मारुता इति विश्रुताः ।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः

tvatkṛtenaiva nāmnā vai mārutā iti viśrutāḥ |
tasyāstad vacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ

उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यमतीदं बलसूदनः ।
सर्वमेतद् यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः

uvāca prāñjalirvākyamatīdaṃ balasūdanaḥ |
sarvametad yathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ

विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवरूपास्तवात्मजाः ।
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने

vicariṣyanti bhadraṃ te devarūpāstavātmajāḥ |
evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane

जग्मतुस्त्रिदिवं राम कृतार्थाविति नः श्रुतम् ।
एष देशः स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा

jagmatustridivaṃ rāma kṛtārthāviti naḥ śrutam |
eṣa deśaḥ sa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā

दितिं यत्र तपःसिद्धामेवं परिचचार सः ।
इक्ष्वाकोस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः

ditiṃ yatra tapaḥsiddhāmevaṃ paricacāra saḥ |
ikṣvākostu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ

अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ।
तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता

alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |
tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā

विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः ।
सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः

viśālasya suto rāma hemacandro mahābalaḥ |
sucandra iti vikhyāto hemacandrādanantaraḥ

सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः ।
धूम्राश्वतनयश्चापि सृञ्जयः समपद्यत

sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |
dhūmrāśvatanayaścāpi sṛñjayaḥ samapadyata

सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान् ।
कुशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः

sṛñjayasya sutaḥ śrīmān sahadevaḥ pratāpavān |
kuśāśvaḥ sahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ

कुशाश्वस्य महातेजाः सोमदत्तः प्रतापवान् ।
सोमदत्तस्य पुत्रस्तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः

kuśāśvasya mahātejāḥ somadattaḥ pratāpavān |
somadattasya putrastu kākutstha iti viśrutaḥ

तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्येष पुरीमिमाम् ।
आवसत् परमप्रख्यः सुमतिर्नाम दुर्जयः

tasya putro mahātejāḥ sampratyeṣa purīmimām |
āvasat paramaprakhyaḥ sumatirnāma durjayaḥ

इक्ष्वाकोस्तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः ।
दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः

ikṣvākostu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |
dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantaḥ sudhārmikāḥ

इहाद्य रजनीमेकां सुखं स्वप्स्यामहे वयम् ।
श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुमर्हसि

ihādya rajanīmekāṃ sukhaṃ svapsyāmahe vayam |
śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭumarhasi

सुमतिस्तु महातेजा विश्वामित्रमुपागतम् ।
श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्यागच्छन्महायशाः

sumatistu mahātejā viśvāmitramupāgatam |
śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyāgacchanmahāyaśāḥ

पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायः सबान्धवः ।
प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत्

pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ |
prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitramathābravīt

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे विषयं मुने ।
सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम

dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me viṣayaṃ mune |
samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama