सर्ग 46: दिति का व्रत और इन्द्र का कर्म

हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता ।
मारीचं कश्यपं नाम भर्तारमिदमब्रवीत्

hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kaśyapaṃ nāma bhartāramidamabravīt

हतपुत्रास्मि भगवंस्तव पुत्रौर्महाबलैः ।
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोर्जितम्

hataputrāsmi bhagavaṃstava putraurmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghataporjitam

साहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि ।
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि

sāhaṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा ।
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम्

tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kaśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām

एवं भवतु भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने ।
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे

evaṃ bhavatu bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave

पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि ।
पुत्रं त्रैलोक्यहन्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि

pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyahantāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi

एवमुक्त्वा महातेजाः पाणिना सम्ममार्ज ताम् ।
तामालभ्य ततः स्वस्ति इत्युक्त्वा तपसे ययौ

evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sammamārja tām |
tāmālabhya tataḥ svasti ityuktvā tapase yayau

गते तस्मिन् नरश्रेष्ठ दितिः परमहर्षिता ।
कुशप्लवं समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

gate tasmin naraśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavaṃ samāsādya tapastepe sudāruṇam

तपस्तस्यां हि कुर्वत्यां परिचर्यां चकार ह ।
सहस्राक्षो नरश्रेष्ठ परया गुणसम्पदा

tapastasyāṃ hi kurvatyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśreṣṭha parayā guṇasampadā

अग्निं कुशान् काष्ठमपः फलं मूलं तथैव च ।
न्यवेदयत् सहस्राक्षो यच्चान्यदपि कांक्षितम्

agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayat sahasrākṣo yaccānyadapi kāṃkṣitam

गात्रसंवाहनैश्चैव श्रमापनयनैस्तथा ।
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह

gātrasaṃvāhanaiścaiva śramāpanayanaistathā |
śakraḥ sarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha

पूर्णे वर्षसहस्रे सा दशोने रघुनन्दन ।
दितिः परमसंहृष्टा सहस्राक्षमथाब्रवीत्

pūrṇe varṣasahasre sā daśone raghunandana |
ditiḥ paramasaṃhṛṣṭā sahasrākṣamathābravīt

तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर ।
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः

tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ

यमहं त्वत्कृते पुत्र तमाधास्ये जयोत्सुकम् ।
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वर

yamahaṃ tvatkṛte putra tamādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvara

याचितेन सुरश्रेष्ठ पित्रा तव महात्मना ।
वरो वर्षसहस्रान्ते मम दत्तः सुतं प्रति

yācitena suraśreṣṭha pitrā tava mahātmanā |
varo varṣasahasrānte mama dattaḥ sutaṃ prati

इत्युक्त्वा च दितिस्तत्र प्राप्ते मध्यं दिनेश्वरे ।
निद्रयापहृता देवी पादौ कृत्वाथ शीर्षतः

ityuktvā ca ditistatra prāpte madhyaṃ dineśvare |
nidrayāpahṛtā devī pādau kṛtvātha śīrṣataḥ

दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादयोः कृतमूर्धजाम् ।
शिरःस्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च

dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādayoḥ kṛtamūrdhajām |
śiraḥsthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca

तस्याः शरीरविवरं प्रविवेश पुरंदरः ।
गर्भं च सप्तधा राम चिच्छेद परमात्मवान्

tasyāḥ śarīravivaraṃ praviveśa puraṃdaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma ciccheda paramātmavān

भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा ।
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत

bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata

मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत ।
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः

mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ

न हन्तव्यं न हन्तव्यमित्येव दितिरब्रवीत् ।
निष्पपात ततः शक्रो मातुर्वचनगौरवात्

na hantavyaṃ na hantavyamityeva ditirabravīt |
niṣpapāta tataḥ śakro māturvacanagauravāt

प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत ।
अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोः कृतमूर्धजा

prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptāsi pādayoḥ kṛtamūrdhajā

तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे ।
अभिन्दं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि

tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhindaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi