सप्तधा तु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता ।
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्
saptadhā tu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |
sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayābravīt
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः ॥१-४७॥
22 verses · 47 of 77
Diti accepts that the fault was hers and asks only that the seven parts become seven Maruts, guardians of the winds, moving through the regions of the sky, and be known as her sons. Indra agrees, and both go to heaven. This place, Vishvamitra says, is where Indra served Diti. Here Ikshvaku and the apsara Alambusha had a son, Vishala, who founded this city. The sarga gives the line of Vishala's kings down to Sumati, son of Pramati, who now rules, and who is righteous. Hearing that Vishvamitra has arrived, Sumati comes out with his priests and kin, honours him, and says he is blessed that the sage has come to his land.
सप्तधा तु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता ।
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्
saptadhā tu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |
sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayābravīt
ममापराधाद् गर्भोऽयं सप्तधा शकलीकृतः ।
नापराधो हि देवेश तवात्र बलसूदन
mamāparādhād garbho'yaṃ saptadhā śakalīkṛtaḥ |
nāparādho hi deveśa tavātra balasūdana
प्रियं त्वत्कृतमिच्छामि मम गर्भविपर्यये ।
मरुतां सप्त सप्तानां स्थानपाला भवन्तु ते
priyaṃ tvatkṛtamicchāmi mama garbhaviparyaye |
marutāṃ sapta saptānāṃ sthānapālā bhavantu te
वातस्कन्धा इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रक ।
मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः
vātaskandhā ime sapta carantu divi putraka |
mārutā iti vikhyātā divyarūpā mamātmajāḥ
ब्रह्मलोकं चरत्वेक इन्द्रलोकं तथापरः ।
दिव्यवायुरिति ख्यातस्तृतीयोऽपि महायशाः
brahmalokaṃ caratveka indralokaṃ tathāparaḥ |
divyavāyuriti khyātastṛtīyo'pi mahāyaśāḥ
चत्वारस्तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात् ।
संचरिष्यन्ति भद्रं ते कालेन हि ममात्मजाः
catvārastu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |
saṃcariṣyanti bhadraṃ te kālena hi mamātmajāḥ
त्वत्कृतेनैव नाम्ना वै मारुता इति विश्रुताः ।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः
tvatkṛtenaiva nāmnā vai mārutā iti viśrutāḥ |
tasyāstad vacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यमतीदं बलसूदनः ।
सर्वमेतद् यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः
uvāca prāñjalirvākyamatīdaṃ balasūdanaḥ |
sarvametad yathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ
विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवरूपास्तवात्मजाः ।
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने
vicariṣyanti bhadraṃ te devarūpāstavātmajāḥ |
evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane
जग्मतुस्त्रिदिवं राम कृतार्थाविति नः श्रुतम् ।
एष देशः स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा
jagmatustridivaṃ rāma kṛtārthāviti naḥ śrutam |
eṣa deśaḥ sa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā
दितिं यत्र तपःसिद्धामेवं परिचचार सः ।
इक्ष्वाकोस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः
ditiṃ yatra tapaḥsiddhāmevaṃ paricacāra saḥ |
ikṣvākostu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ
अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ।
तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता
alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |
tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā
विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः ।
सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्रादनन्तरः
viśālasya suto rāma hemacandro mahābalaḥ |
sucandra iti vikhyāto hemacandrādanantaraḥ
सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः ।
धूम्राश्वतनयश्चापि सृञ्जयः समपद्यत
sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |
dhūmrāśvatanayaścāpi sṛñjayaḥ samapadyata
सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान् ।
कुशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः
sṛñjayasya sutaḥ śrīmān sahadevaḥ pratāpavān |
kuśāśvaḥ sahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ
कुशाश्वस्य महातेजाः सोमदत्तः प्रतापवान् ।
सोमदत्तस्य पुत्रस्तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः
kuśāśvasya mahātejāḥ somadattaḥ pratāpavān |
somadattasya putrastu kākutstha iti viśrutaḥ
तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्येष पुरीमिमाम् ।
आवसत् परमप्रख्यः सुमतिर्नाम दुर्जयः
tasya putro mahātejāḥ sampratyeṣa purīmimām |
āvasat paramaprakhyaḥ sumatirnāma durjayaḥ
इक्ष्वाकोस्तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः ।
दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः
ikṣvākostu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |
dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantaḥ sudhārmikāḥ
इहाद्य रजनीमेकां सुखं स्वप्स्यामहे वयम् ।
श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुमर्हसि
ihādya rajanīmekāṃ sukhaṃ svapsyāmahe vayam |
śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭumarhasi
सुमतिस्तु महातेजा विश्वामित्रमुपागतम् ।
श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्यागच्छन्महायशाः
sumatistu mahātejā viśvāmitramupāgatam |
śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyāgacchanmahāyaśāḥ
पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायः सबान्धवः ।
प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत्
pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ |
prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitramathābravīt
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे विषयं मुने ।
सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me viṣayaṃ mune |
samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)