हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता ।
मारीचं कश्यपं नाम भर्तारमिदमब्रवीत्
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kaśyapaṃ nāma bhartāramidamabravīt
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्चत्वारिंशः सर्गः ॥१-४६॥
23 verses · 46 of 77
Her sons slain, Diti in grief asks her husband Kashyapa for a son who will kill Indra. Kashyapa says she must stay pure for a thousand years, and then she will bear a son able to conquer the three worlds. At Kushaplava she begins fierce tapas, and Indra himself comes to serve her, bringing fire, kusha, water and fruit. When only ten years remain, Diti tells him happily that soon he will have a brother. That midday, overcome by sleep, she lies with her head where her feet should be. Seeing her impure, Indra enters her womb and cuts the child into seven parts with his vajra. The child cries, Indra says 'ma ruda', do not weep, and keeps cutting. Then, with joined palms, he asks her forgiveness.
हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता ।
मारीचं कश्यपं नाम भर्तारमिदमब्रवीत्
hateṣu teṣu putreṣu ditiḥ paramaduḥkhitā |
mārīcaṃ kaśyapaṃ nāma bhartāramidamabravīt
हतपुत्रास्मि भगवंस्तव पुत्रौर्महाबलैः ।
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोर्जितम्
hataputrāsmi bhagavaṃstava putraurmahābalaiḥ |
śakrahantāramicchāmi putraṃ dīrghataporjitam
साहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि ।
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि
sāhaṃ tapaścariṣyāmi garbhaṃ me dātumarhasi |
īśvaraṃ śakrahantāraṃ tvamanujñātumarhasi
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा ।
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम्
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mārīcaḥ kaśyapastadā |
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥkhitām
एवं भवतु भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने ।
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे
evaṃ bhavatu bhadraṃ te śucirbhava tapodhane |
janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śakrahantāramāhave
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि ।
पुत्रं त्रैलोक्यहन्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि
pūrṇe varṣasahasre tu śuciryadi bhaviṣyasi |
putraṃ trailokyahantāraṃ mattastvaṃ janayiṣyasi
एवमुक्त्वा महातेजाः पाणिना सम्ममार्ज ताम् ।
तामालभ्य ततः स्वस्ति इत्युक्त्वा तपसे ययौ
evamuktvā mahātejāḥ pāṇinā sammamārja tām |
tāmālabhya tataḥ svasti ityuktvā tapase yayau
गते तस्मिन् नरश्रेष्ठ दितिः परमहर्षिता ।
कुशप्लवं समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्
gate tasmin naraśreṣṭha ditiḥ paramaharṣitā |
kuśaplavaṃ samāsādya tapastepe sudāruṇam
तपस्तस्यां हि कुर्वत्यां परिचर्यां चकार ह ।
सहस्राक्षो नरश्रेष्ठ परया गुणसम्पदा
tapastasyāṃ hi kurvatyāṃ paricaryāṃ cakāra ha |
sahasrākṣo naraśreṣṭha parayā guṇasampadā
अग्निं कुशान् काष्ठमपः फलं मूलं तथैव च ।
न्यवेदयत् सहस्राक्षो यच्चान्यदपि कांक्षितम्
agniṃ kuśān kāṣṭhamapaḥ phalaṃ mūlaṃ tathaiva ca |
nyavedayat sahasrākṣo yaccānyadapi kāṃkṣitam
गात्रसंवाहनैश्चैव श्रमापनयनैस्तथा ।
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह
gātrasaṃvāhanaiścaiva śramāpanayanaistathā |
śakraḥ sarveṣu kāleṣu ditiṃ paricacāra ha
पूर्णे वर्षसहस्रे सा दशोने रघुनन्दन ।
दितिः परमसंहृष्टा सहस्राक्षमथाब्रवीत्
pūrṇe varṣasahasre sā daśone raghunandana |
ditiḥ paramasaṃhṛṣṭā sahasrākṣamathābravīt
तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर ।
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः
tapaścarantyā varṣāṇi daśa vīryavatāṃ vara |
avaśiṣṭāni bhadraṃ te bhrātaraṃ drakṣyase tataḥ
यमहं त्वत्कृते पुत्र तमाधास्ये जयोत्सुकम् ।
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वर
yamahaṃ tvatkṛte putra tamādhāsye jayotsukam |
trailokyavijayaṃ putra saha bhokṣyasi vijvara
याचितेन सुरश्रेष्ठ पित्रा तव महात्मना ।
वरो वर्षसहस्रान्ते मम दत्तः सुतं प्रति
yācitena suraśreṣṭha pitrā tava mahātmanā |
varo varṣasahasrānte mama dattaḥ sutaṃ prati
इत्युक्त्वा च दितिस्तत्र प्राप्ते मध्यं दिनेश्वरे ।
निद्रयापहृता देवी पादौ कृत्वाथ शीर्षतः
ityuktvā ca ditistatra prāpte madhyaṃ dineśvare |
nidrayāpahṛtā devī pādau kṛtvātha śīrṣataḥ
दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादयोः कृतमूर्धजाम् ।
शिरःस्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च
dṛṣṭvā tāmaśuciṃ śakraḥ pādayoḥ kṛtamūrdhajām |
śiraḥsthāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca
तस्याः शरीरविवरं प्रविवेश पुरंदरः ।
गर्भं च सप्तधा राम चिच्छेद परमात्मवान्
tasyāḥ śarīravivaraṃ praviveśa puraṃdaraḥ |
garbhaṃ ca saptadhā rāma ciccheda paramātmavān
भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा ।
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत
bhidyamānastato garbho vajreṇa śataparvaṇā |
ruroda susvaraṃ rāma tato ditirabudhyata
मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत ।
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः
mā rudo mā rudaśceti garbhaṃ śakro'bhyabhāṣata |
bibheda ca mahātejā rudantamapi vāsavaḥ
न हन्तव्यं न हन्तव्यमित्येव दितिरब्रवीत् ।
निष्पपात ततः शक्रो मातुर्वचनगौरवात्
na hantavyaṃ na hantavyamityeva ditirabravīt |
niṣpapāta tataḥ śakro māturvacanagauravāt
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत ।
अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोः कृतमूर्धजा
prāñjalirvajrasahito ditiṃ śakro'bhyabhāṣata |
aśucirdevi suptāsi pādayoḥ kṛtamūrdhajā
तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे ।
अभिन्दं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि
tadantaramahaṃ labdhvā śakrahantāramāhave |
abhindaṃ saptadhā devi tanme tvaṃ kṣantumarhasi
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)