सर्ग 95: मन्दाकिनी तट पर श्रीराम और सीता

अथ शैलाद्विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वर: ।
अदर्शयच्छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम्

atha śailādviniṣkramya maithilīṃ kosaleśvara: |
adarśayacchubhajalāṃ ramyāṃ mandākinīṃ nadīm

अब्रवीच्च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम् ।
विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचन:

abravīcca varārohāṃ cārucandranibhānanām |
videharājasya sutāṃ rāmo rājīvalocana:

विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम् ।
कमलैरुपसम्पन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम्

vicitrapulināṃ ramyāṃ haṃsasārasasevitām |
kamalairupasampannāṃ paśya mandākinīṃ nadīm

नानाविधैस्तीररुहैर्वृतां पुष्पफलद्रुमै: ।
राजन्तीं राजराजस्य नलिनीमिव सर्वत:

nānāvidhaistīraruhairvṛtāṃ puṣpaphaladrumai: |
rājantīṃ rājarājasya nalinīmiva sarvata:

मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम् ।
तीर्थानि रमणीयानि रतिं सञ्जनयन्ति मे

mṛgayūthanipītāni kaluṣāmbhāṃsi sāmpratam |
tīrthāni ramaṇīyāni ratiṃ sañjanayanti me

जटाजिनधरा: काले वल्कलोत्तरवासस: ।
ऋषयस्त्ववगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये

jaṭājinadharā: kāle valkalottaravāsasa: |
ṛṣayastvavagāhante nadīṃ mandākinīṃ priye

आदित्यमुपतिष्ठन्ते नियमादूर्द्ध्वबाहव: ।
एते परे विशालाक्षि मुनय: संशितव्रता:

ādityamupatiṣṭhante niyamādūrddhvabāhava: |
ete pare viśālākṣi munaya: saṃśitavratā:

मारुतोद्धूतशिखरै: प्रनृत्त इव पर्वत: ।
पादपै: पत्त्रपुष्पाणि सृजद्भिरभितो नदीम्

mārutoddhūtaśikharai: pranṛtta iva parvata: |
pādapai: pattrapuṣpāṇi sṛjadbhirabhito nadīm

क्वचिन्मणिनिकाशोदां क्वचित्पुलिनशालिनीम् ।
क्वचित्सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम्

kvacinmaṇinikāśodāṃ kvacitpulinaśālinīm |
kvacitsiddhajanākīrṇāṃ paśya mandākinīṃ nadīm

निर्द्धूतान् वायुना पश्य विततान् पुष्पसञ्चयान् ।
पोप्लूयमानानपरान् पश्य त्वं जलमध्यगान्

nirddhūtān vāyunā paśya vitatān puṣpasañcayān |
poplūyamānānaparān paśya tvaṃ jalamadhyagān

तांश्चातिवल्गुवचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजा: ।
अधिरोहन्ति कल्याणि विकूजन्त: शुभा गिर:

tāṃścātivalguvacaso rathāṅgāhvayanā dvijā: |
adhirohanti kalyāṇi vikūjanta: śubhā gira:

दर्शनं चित्र कूटस्य मन्दाकिन्याश्च शोभने ।
अधिकं पुरवासाच्च मन्ये च तव दर्शनात्

darśanaṃ citra kūṭasya mandākinyāśca śobhane |
adhikaṃ puravāsācca manye ca tava darśanāt

विधूतकलुषै: सिद्धैस्तपोदमशमान्वितै: ।
नित्यविक्षोभितजलां विगाहस्व मया सह

vidhūtakaluṣai: siddhaistapodamaśamānvitai: |
nityavikṣobhitajalāṃ vigāhasva mayā saha

सखीवच्च विगाहस्व सीते मन्दाकिनीं नदीम् ।
कमलान्यवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि

sakhīvacca vigāhasva sīte mandākinīṃ nadīm |
kamalānyavamajjantī puṣkarāṇi ca bhāmini

त्वं पौरजनवद्व्यालानयोध्यामिव पर्वतम् ।
मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवदिमां नदीम्

tvaṃ paurajanavadvyālānayodhyāmiva parvatam |
manyasva vanite nityaṃ sarayūvadimāṃ nadīm

लक्ष्मणश्चापि धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थित: ।
त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम

lakṣmaṇaścāpi dharmātmā mannideśe vyavasthita: |
tvaṃ cānukūlā vaidehi prītiṃ janayatho mama

उपस्पृशंस्त्रिषवणं मधुमूलफलाशन: ।
नायोध्यायै न राज्याय स्पृहये ऽद्य त्वया सह

upaspṛśaṃstriṣavaṇaṃ madhumūlaphalāśana: |
nāyodhyāyai na rājyāya spṛhaye 'dya tvayā saha

इमां हि रम्यां मृगयूथशालिनीं निपीततोयां गजसिंहवानरै: ।
सुपुष्पितै: पुष्पधरैरलङ्कृतां न सो ऽस्ति य: स्यादगतक्लम: सुखी

imāṃ hi ramyāṃ mṛgayūthaśālinīṃ nipītatoyāṃ gajasiṃhavānarai: |
supuṣpitai: puṣpadharairalaṅkṛtāṃ na so 'sti ya: syādagataklama: sukhī

इतीव रामो बहुसङ्गतं वच: प्रियासहाय: सरितं प्रति ब्रुवन् ।
चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्द्धन:

itīva rāmo bahusaṅgataṃ vaca: priyāsahāya: saritaṃ prati bruvan |
cacāra ramyaṃ nayanāñjanaprabhaṃ sa citrakūṭaṃ raghuvaṃśavarddhana: