सर्ग 94: श्रीराम सीता को चित्रकूट की शोभा दिखाते हैं

दीर्घकालोषितस्तस्मिन् गिरौ गिरिवनप्रिय: ।
वैदेह्या: प्रियमाकांक्षन् स्वं च चित्तं विलोभयन्

dīrghakāloṣitastasmin girau girivanapriya: |
vaidehyā: priyamākāṃkṣan svaṃ ca cittaṃ vilobhayan

अथ दाशरथिश्चित्रं चित्रकूटमदर्शयत् ।
भार्य्याममरसङ्काश: शचीमिव पुरन्दर:

atha dāśarathiścitraṃ citrakūṭamadarśayat |
bhāryyāmamarasaṅkāśa: śacīmiva purandara:

न राज्याद्भ्रंशनं भद्रे न सुहृद्भिर्विनाभव: ।
मनो मे बाधते दृष्ट्वा रमणीयमिमं गिरिम्

na rājyādbhraṃśanaṃ bhadre na suhṛdbhirvinābhava: |
mano me bādhate dṛṣṭvā ramaṇīyamimaṃ girim

पश्येममचलं भद्रे नानाद्विजगणायुतम् ।
शिखरै: खमिवोद्विद्धैर्द्धातुमद्भिर्विभूषितम्

paśyemamacalaṃ bhadre nānādvijagaṇāyutam |
śikharai: khamivodviddhairddhātumadbhirvibhūṣitam

केचिद्रजतसङ्काशा: केचित् क्षतजसन्निभा: ।
पीतमाञ्जिष्ठवर्णाश्च केचिन्मणिवरप्रभा:

kecidrajatasaṅkāśā: kecit kṣatajasannibhā: |
pītamāñjiṣṭhavarṇāśca kecinmaṇivaraprabhā:

पुष्पार्ककेतकाभाश्च केचिज्ज्योतीरसप्रभा: ।
विराजन्ते ऽचलेन्द्रस्य देशा धातुविभूषिता:

puṣpārkaketakābhāśca kecijjyotīrasaprabhā: |
virājante 'calendrasya deśā dhātuvibhūṣitā:

नानामृगगणद्वीपितरक्ष्वृक्षगणैर्वृत: ।
अदुष्टैर्भात्ययं शैलो बहुपक्षिसमायुत:

nānāmṛgagaṇadvīpitarakṣvṛkṣagaṇairvṛta: |
aduṣṭairbhātyayaṃ śailo bahupakṣisamāyuta:

आम्रजम्ब्वसनैर्लोध्रै: प्रियालै: पनसैर्धवै: ।
अङ्कोलैर्भव्यतिनिशैर्बिल्वतिन्दुकवेणुभि:

āmrajambvasanairlodhrai: priyālai: panasairdhavai: |
aṅkolairbhavyatiniśairbilvatindukaveṇubhi:

काश्मर्यरिष्टवरुणैर्मधूकैस्तिलकैस्तथा ।
बदर्य्यामलकैर्नीपैर्वेत्रधन्वनबीजकै:

kāśmaryariṣṭavaruṇairmadhūkaistilakaistathā |
badaryyāmalakairnīpairvetradhanvanabījakai:

पुष्पवद्भि: फलोपेतैश्छायावद्भिर्मनोरमै: ।
एवमादिभिराकीर्ण: श्रियं पुष्यत्ययं गिरि:

puṣpavadbhi: phalopetaiśchāyāvadbhirmanoramai: |
evamādibhirākīrṇa: śriyaṃ puṣyatyayaṃ giri:

शैलप्रस्थेषु रम्येषु पश्येमान् रोमहर्षणान् ।
किन्नरान् द्वन्द्वशो भद्रे रममाणान् मनस्विन:

śailaprastheṣu ramyeṣu paśyemān romaharṣaṇān |
kinnarān dvandvaśo bhadre ramamāṇān manasvina:

शाखावसक्तान् खङ्गांश्च प्रवराण्यम्बराणि च ।
पश्च विद्याधरस्त्रीणां क्रीडोद्देशान् मनोरमान्

śākhāvasaktān khaṅgāṃśca pravarāṇyambarāṇi ca |
paśca vidyādharastrīṇāṃ krīḍoddeśān manoramān

जलप्रपातैरुद्भेदैर्निष्यन्दैश्च क्वचित् क्वचित् ।
स्रवद्भिर्भात्ययं शैल: स्रवन्मद इव द्विप:

jalaprapātairudbhedairniṣyandaiśca kvacit kvacit |
sravadbhirbhātyayaṃ śaila: sravanmada iva dvipa:

गुहासमीरणो गन्धान् नानापुष्पभवान् वहन् ।
घ्राणतर्प्पणमभ्येत्य कं नरं न प्रहर्षयेत्

guhāsamīraṇo gandhān nānāpuṣpabhavān vahan |
ghrāṇatarppaṇamabhyetya kaṃ naraṃ na praharṣayet

यदीह शरदो ऽनेकास्त्वया सार्द्धमनिन्दिते ।
लक्ष्मणेन च वत्स्यामि न मां शोक: प्रधक्ष्यति

yadīha śarado 'nekāstvayā sārddhamanindite |
lakṣmaṇena ca vatsyāmi na māṃ śoka: pradhakṣyati

बहुपुष्पफले रम्ये नानाद्विजगणायुते ।
विचित्रशिखरे ह्यस्मिन् रतवानस्मि भामिनि

bahupuṣpaphale ramye nānādvijagaṇāyute |
vicitraśikhare hyasmin ratavānasmi bhāmini

अनेन वनवासेन मया प्राप्तं फलद्वयम् ।
पितुश्चानृणता धर्मे भरतस्य प्रियं तथा

anena vanavāsena mayā prāptaṃ phaladvayam |
pituścānṛṇatā dharme bharatasya priyaṃ tathā

वैदेहि रमसे कच्चिच्चित्रकूटे मया सह ।
पश्यन्ती विविधान् भावान् मनोवाक्कायसंयतान्

vaidehi ramase kacciccitrakūṭe mayā saha |
paśyantī vividhān bhāvān manovākkāyasaṃyatān

इदमेवामृतं प्राहू राज्ञि राजर्षय: परे ।
वनवासं भवार्थाय प्रेत्य मे प्रपितामहा:

idamevāmṛtaṃ prāhū rājñi rājarṣaya: pare |
vanavāsaṃ bhavārthāya pretya me prapitāmahā:

शिला: शैलस्य शोभन्ते विशाला: शतशो ऽभित: ।
बहुला बहुलैर्वर्णैर्नीलपीतसितारुणै:

śilā: śailasya śobhante viśālā: śataśo 'bhita: |
bahulā bahulairvarṇairnīlapītasitāruṇai:

निशि भान्त्यचलेन्द्रस्य हुताशनशिखा इव ।
ओषध्य: स्वप्रभालक्ष्या भ्राजमाना: सहस्रश:

niśi bhāntyacalendrasya hutāśanaśikhā iva |
oṣadhya: svaprabhālakṣyā bhrājamānā: sahasraśa:

केचित् क्षयनिभा देशा: केचिदुद्यानसन्निभा: ।
केचिदेकशिला भान्ति पर्वतस्यास्य भामिनि

kecit kṣayanibhā deśā: kecidudyānasannibhā: |
kecidekaśilā bhānti parvatasyāsya bhāmini

भित्त्वेव वसुधां भाति चित्रकूट: समुत्थित: ।
चित्रकूटस्य कूटो ऽसौ दृश्यते सर्वत: शुभ:

bhittveva vasudhāṃ bhāti citrakūṭa: samutthita: |
citrakūṭasya kūṭo 'sau dṛśyate sarvata: śubha:

कुष्ठपुन्नागस्थगरभूर्जपत्रोत्तरच्छदान् ।
कामिनां स्वास्तरान् पश्य कुशेशयदलायुतान्

kuṣṭhapunnāgasthagarabhūrjapatrottaracchadān |
kāmināṃ svāstarān paśya kuśeśayadalāyutān

मृदिताश्चापविद्धाश्च दृश्यन्ते कमलस्रज: ।
कामिभिर्वनिते पश्य फलानि विविधानि च

mṛditāścāpaviddhāśca dṛśyante kamalasraja: |
kāmibhirvanite paśya phalāni vividhāni ca

वस्वौकसारां नलिनीमत्येतीवोत्तरान् कुरून् ।
पर्वतश्चित्रकूटो ऽसौ बहुमूलफलोदक:

vasvaukasārāṃ nalinīmatyetīvottarān kurūn |
parvataścitrakūṭo 'sau bahumūlaphalodaka:

इमं तु कालं वनिते विजह्रिवांस्त्वया च सीते सह लक्ष्मणेन च ।
रतिं प्रपत्स्ये कुलधर्मवर्द्धनीं सतां पथि स्वैर्नियमै: परै: स्थित:

imaṃ tu kālaṃ vanite vijahrivāṃstvayā ca sīte saha lakṣmaṇena ca |
ratiṃ prapatsye kuladharmavarddhanīṃ satāṃ pathi svairniyamai: parai: sthita: