सर्ग 119: अलंकृत सीता और घने वन में प्रवेश

अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम् ।
पर्य्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम्

anasūyā tu dharmajñā śrutvā tāṃ mahatīṃ kathām |
paryyaṣvajata bāhubhyāṃ śirasyāghrāya maithilīm

व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया ।
यथा स्वयम्वरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया ।
रमे ऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि

vyaktākṣarapadaṃ citraṃ bhāṣitaṃ madhuraṃ tvayā |
yathā svayamvaraṃ vṛttaṃ tatsarvaṃ hi śrutaṃ mayā |
rame 'haṃ kathayā te tu dṛḍhaṃ madhurabhāṣiṇi

रविरस्तं गत: श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम् ।
दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्ित्रणाम् ।
सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनि:

ravirastaṃ gata: śrīmānupohya rajanīṃ śivām |
divasaṃ pratikīrṇānāmāhārārthaṃ patatitraṇām |
sandhyākāle nilīnānāṃ nidrārthaṃ śrūyate dhvani:

एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनय: कलशोद्यता: ।
सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कला:

ete cāpyabhiṣekārdrā munaya: kalaśodyatā: |
sahitā upavartante salilāplutavalkalā:

ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम् ।
कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धत:

ṛṣīṇāmagnihotreṣu huteṣu vidhipūrvakam |
kapotāṅgāruṇo dhūmo dṛśyate pavanoddhata:

अल्पपर्णाहि तरवो घनीभूता: समन्तत: ।
विप्रकृष्टेपि देशे ऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिश:

alpaparṇāhi taravo ghanībhūtā: samantata: |
viprakṛṣṭepi deśe 'sminna prakāśanti vai diśa:

रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्तत: ।
तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते

rajanīcarasattvāni pracaranti samantata: |
tapovanamṛgā hyete veditīrtheṣu śerate

सम्प्रवृद्धा निशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता ।
जोत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यते ऽभ्युदितो ऽम्बरे

sampravṛddhā niśā sīte nakṣatrasamalaṅkṛtā |
jotsnāprāvaraṇaścandro dṛśyate 'bhyudito 'mbare

गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव ।
कथयन्त्या हि मधुरं त्वयाहं परितोषिता

gamyatāmanujānāmi rāmasyānucarī bhava |
kathayantyā hi madhuraṃ tvayāhaṃ paritoṣitā

अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि ।
प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता

alaṅkuru ca tāvattvaṃ pratyakṣaṃ mama maithili |
prītiṃ janaya me vatse divyālaṅkāraśobhitā

सा तथा समलंकृत्य सीता सुरसुतोपमा ।
प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ

sā tathā samalaṃkṛtya sītā surasutopamā |
praṇamya śirasā tasyai rāmaṃ tvabhimukhī yayau

तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वर: ।
राघव: प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च

tathā tu bhūṣitāṃ sītāṃ dadarśa vadatāṃ vara: |
rāghava: prītidānena tapasvinyā jaharṣa ca

न्यवेदयत्तत: सर्वं सीता रामाय मैथिली ।
प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम्

nyavedayattata: sarvaṃ sītā rāmāya maithilī |
prītidānaṃ tapasvinyā vasanābharaṇasrajam

प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथ: ।
मैथिल्या: सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम्

prahṛṣṭastvabhavadrāmo lakṣmaṇaśca mahāratha: |
maithilyā: satkriyāṃ dṛṣṭvā mānuṣeṣu sudurlabhām

ततस्तां शर्वरीं प्रीत: पुण्यां शशिनिभानन: ।
अर्चितस्तापसै: सिद्धैरुवास रघुनन्दन:

tatastāṃ śarvarīṃ prīta: puṇyāṃ śaśinibhānana: |
arcitastāpasai: siddhairuvāsa raghunandana:

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान् ।
आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान् वनगोचरान्

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmabhiṣicya hutāgnikān |
āpṛcchetāṃ naravyāghrau tāpasān vanagocarān

तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिण: ।
वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसै: समभिप्लुतम्

tāvūcuste vanacarāstāpasā dharmacāriṇa: |
vanasya tasya sañcāraṃ rākṣasai: samabhiplutam

रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव ।
वसन्त्यस्मिन् महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशना:

rakṣāṃsi puruṣādāni nānārūpāṇi rāghava |
vasantyasmin mahāraṇye vyālāśca rudhirāśanā:

उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम् ।
अदन्त्यस्मिन् महारण्ये तान्निवारय राघव

ucchiṣṭaṃ vā pramattaṃ vā tāpasaṃ dharmacāriṇam |
adantyasmin mahāraṇye tānnivāraya rāghava

एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने ।
अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम्

eṣa panthā maharṣīṇāṃ phalānyāharatāṃ vane |
anena tu vanaṃ durgaṃ gantuṃ rāghava te kṣamam

इतीव तै: प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजै: कृत: स्वस्त्ययन: परं तप: ।
वनं सभार्य्य: प्रविवेश राघव: सलक्ष्मण: सूर्य्यमिवाभ्रमण्डलम्

itīva tai: prāñjalibhistapasvibhirdvijai: kṛta: svastyayana: paraṃ tapa: |
vanaṃ sabhāryya: praviveśa rāghava: salakṣmaṇa: sūryyamivābhramaṇḍalam