अध्याय 60: अश्वत्थामा ने अर्जुन की प्रत्यंचा काटी

तं पार्थः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः ।
शरजालेन महता वर्षमाण इवाम्बुदः

taṃ pārthaḥ pratijagrāha vāyuvegamivācalaḥ |
śarajālena mahatā varṣamāṇa ivāmbudaḥ

तयोर्देवासुरसमः सन्निपातो महानभूत् ।
किरतोः शरजालानि वृत्रवासवयोरिव

tayordevāsurasamaḥ sannipāto mahānabhūt |
kiratoḥ śarajālāni vṛtravāsavayoriva

न स्म सूर्यस्तदा भाति न च वाति समीरणः ।
शरगाढे कृते व्योम्नि छायाभूतमिवाभवत्

na sma sūryastadā bhāti na ca vāti samīraṇaḥ |
śaragāḍhe kṛte vyomni chāyābhūtamivābhavat

महांश्चटचटाशब्दो योधयोर्युध्यमानयोः ।
दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः

mahāṃścaṭacaṭāśabdo yodhayoryudhyamānayoḥ |
dahyatāmiva veṇūnāmāsītparamadāruṇaḥ

हयांस्तस्यार्जुनः सङ्ख्ये कृतवानल्पतेजसाः ।
ते राजन्न प्रजानन्ति दिशं कांचन मोहिताः

hayāṃstasyārjunaḥ saṅkhye kṛtavānalpatejasāḥ |
te rājanna prajānanti diśaṃ kāṃcana mohitāḥ

ततो द्रौणिर्महावीर्यः पार्थस्य विचरिष्यतः ।
विवरं सूक्ष्ममालोक्य ज्यां नुनोद क्षुरेण सः

tato drauṇirmahāvīryaḥ pārthasya vicariṣyataḥ |
vivaraṃ sūkṣmamālokya jyāṃ nunoda kṣureṇa saḥ

तदस्यापूजयन्देवाः कर्म दृष्ट्वाऽतिमानुषम् ।
न शक्तोऽन्यः पुमान्स्थातुमृते द्रौणेर्धनंजयम्

tadasyāpūjayandevāḥ karma dṛṣṭvā'timānuṣam |
na śakto'nyaḥ pumānsthātumṛte drauṇerdhanaṃjayam

ततो द्रौणिर्धनुर्व्यस्य व्यपक्रम्य नरर्षभः ।
पुनरप्यभ्यहन्पार्थं हृदये कङ्कपत्रिभिः ।

tato drauṇirdhanurvyasya vyapakramya nararṣabhaḥ |
punarapyabhyahanpārthaṃ hṛdaye kaṅkapatribhiḥ |

ततः पार्थो महाबाहुः प्रहसन्स्वनवत्तदा ।
योजयामास च तदा मौर्व्या गाण्डीवमोजसा

tataḥ pārtho mahābāhuḥ prahasansvanavattadā |
yojayāmāsa ca tadā maurvyā gāṇḍīvamojasā

तं दृष्ट्वा ऋद्धमायान्तं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
ऋद्धः समाह्वयामास द्रौणिर्युद्धाय भारत

taṃ dṛṣṭvā ṛddhamāyāntaṃ prabhinnamiva kuñjaram |
ṛddhaḥ samāhvayāmāsa drauṇiryuddhāya bhārata

ततोऽर्धचन्द्रपाहृत्य तेन पार्थः समाहतः ।
चिच्छेद तस्य चापं च सूतं चाश्वं च तेजसा ।
विव्याध निशितैश्चापि शरैराशीविपोपमैः

tato'rdhacandrapāhṛtya tena pārthaḥ samāhataḥ |
ciccheda tasya cāpaṃ ca sūtaṃ cāśvaṃ ca tejasā |
vivyādha niśitaiścāpi śarairāśīvipopamaiḥ

सोऽन्यं रथं समास्थाय प्रत्यायाद्रथिपुङ्गवः ।
वारणेनेव मत्तेन मत्तो वारणयूथपः

so'nyaṃ rathaṃ samāsthāya pratyāyādrathipuṅgavaḥ |
vāraṇeneva mattena matto vāraṇayūthapaḥ

ततः प्रववृते युद्धं पृथिव्यामेकवीरयोः ।
रणमध्ये द्वयोरेव सुमहद्रोमहर्षणम्

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ pṛthivyāmekavīrayoḥ |
raṇamadhye dvayoreva sumahadromaharṣaṇam

तौ वीरौ कुरवः सर्वे ददृशुर्विस्मयान्विताः ।
युध्यमानौ महात्मानौ द्विरदाविव संगतौ

tau vīrau kuravaḥ sarve dadṛśurvismayānvitāḥ |
yudhyamānau mahātmānau dviradāviva saṃgatau

तौ समाजघ्नतुर्वीरौ परस्परजयैषिणौ ।
शरै राशीविषाकारैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः

tau samājaghnaturvīrau parasparajayaiṣiṇau |
śarai rāśīviṣākārairjvaladbhiriva pāvakaiḥ

अक्षयाविषुधी दिव्यौ पाण्डवस्य महात्मनः ।
तेन पार्थो रणे शूरस्तस्थौ गिरिरिवाचलः

akṣayāviṣudhī divyau pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
tena pārtho raṇe śūrastasthau giririvācalaḥ

अश्वत्थाम्नः पुनर्बाणाः क्षिप्रमभ्यस्यतो रणे ।
जग्मुः परिक्षयं शीघ्रमभूत्तेनाधिकोऽर्जुनः

aśvatthāmnaḥ punarbāṇāḥ kṣipramabhyasyato raṇe |
jagmuḥ parikṣayaṃ śīghramabhūttenādhiko'rjunaḥ