तं पार्थः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः ।
शरजालेन महता वर्षमाण इवाम्बुदः
taṃ pārthaḥ pratijagrāha vāyuvegamivācalaḥ |
śarajālena mahatā varṣamāṇa ivāmbudaḥ
Virata Parva
Chapter 60: Ashvatthama cuts Arjuna's bowstring
इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि षष्टितमोऽध्यायः ॥
17 verses · 60 of 78
What happens in this chapter
Ashvatthama cuts Arjuna's bowstring
Arjuna meets Ashvatthama like a mountain meeting a gale. Their arrows shut out the sun and stop the wind, and the sound is like bamboo crackling in a fire. Arjuna weakens Ashvatthama's horses until they wander dazed. Then Ashvatthama spots a tiny opening and cuts Arjuna's bowstring with a razor arrow, a deed the Devas applaud, for no one but Drona's son could stand against Arjuna. He strikes Arjuna in the chest. Arjuna laughs, strings Gandiva again and comes on like a maddened elephant. With a crescent arrow he cuts Ashvatthama's bow and kills his charioteer and horses. Ashvatthama mounts another chariot and returns. The Kurus watch the two fight on, until Ashvatthama's arrows run out while Arjuna's two divine quivers never empty.
वैशंपायन उवाच
तयोर्देवासुरसमः सन्निपातो महानभूत् ।
किरतोः शरजालानि वृत्रवासवयोरिव
tayordevāsurasamaḥ sannipāto mahānabhūt |
kiratoḥ śarajālāni vṛtravāsavayoriva
न स्म सूर्यस्तदा भाति न च वाति समीरणः ।
शरगाढे कृते व्योम्नि छायाभूतमिवाभवत्
na sma sūryastadā bhāti na ca vāti samīraṇaḥ |
śaragāḍhe kṛte vyomni chāyābhūtamivābhavat
महांश्चटचटाशब्दो योधयोर्युध्यमानयोः ।
दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः
mahāṃścaṭacaṭāśabdo yodhayoryudhyamānayoḥ |
dahyatāmiva veṇūnāmāsītparamadāruṇaḥ
हयांस्तस्यार्जुनः सङ्ख्ये कृतवानल्पतेजसाः ।
ते राजन्न प्रजानन्ति दिशं कांचन मोहिताः
hayāṃstasyārjunaḥ saṅkhye kṛtavānalpatejasāḥ |
te rājanna prajānanti diśaṃ kāṃcana mohitāḥ
ततो द्रौणिर्महावीर्यः पार्थस्य विचरिष्यतः ।
विवरं सूक्ष्ममालोक्य ज्यां नुनोद क्षुरेण सः
tato drauṇirmahāvīryaḥ pārthasya vicariṣyataḥ |
vivaraṃ sūkṣmamālokya jyāṃ nunoda kṣureṇa saḥ
तदस्यापूजयन्देवाः कर्म दृष्ट्वाऽतिमानुषम् ।
न शक्तोऽन्यः पुमान्स्थातुमृते द्रौणेर्धनंजयम्
tadasyāpūjayandevāḥ karma dṛṣṭvā'timānuṣam |
na śakto'nyaḥ pumānsthātumṛte drauṇerdhanaṃjayam
ततो द्रौणिर्धनुर्व्यस्य व्यपक्रम्य नरर्षभः ।
पुनरप्यभ्यहन्पार्थं हृदये कङ्कपत्रिभिः ।
tato drauṇirdhanurvyasya vyapakramya nararṣabhaḥ |
punarapyabhyahanpārthaṃ hṛdaye kaṅkapatribhiḥ |
ततः पार्थो महाबाहुः प्रहसन्स्वनवत्तदा ।
योजयामास च तदा मौर्व्या गाण्डीवमोजसा
tataḥ pārtho mahābāhuḥ prahasansvanavattadā |
yojayāmāsa ca tadā maurvyā gāṇḍīvamojasā
तं दृष्ट्वा ऋद्धमायान्तं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
ऋद्धः समाह्वयामास द्रौणिर्युद्धाय भारत
taṃ dṛṣṭvā ṛddhamāyāntaṃ prabhinnamiva kuñjaram |
ṛddhaḥ samāhvayāmāsa drauṇiryuddhāya bhārata
ततोऽर्धचन्द्रपाहृत्य तेन पार्थः समाहतः ।
चिच्छेद तस्य चापं च सूतं चाश्वं च तेजसा ।
विव्याध निशितैश्चापि शरैराशीविपोपमैः
tato'rdhacandrapāhṛtya tena pārthaḥ samāhataḥ |
ciccheda tasya cāpaṃ ca sūtaṃ cāśvaṃ ca tejasā |
vivyādha niśitaiścāpi śarairāśīvipopamaiḥ
सोऽन्यं रथं समास्थाय प्रत्यायाद्रथिपुङ्गवः ।
वारणेनेव मत्तेन मत्तो वारणयूथपः
so'nyaṃ rathaṃ samāsthāya pratyāyādrathipuṅgavaḥ |
vāraṇeneva mattena matto vāraṇayūthapaḥ
ततः प्रववृते युद्धं पृथिव्यामेकवीरयोः ।
रणमध्ये द्वयोरेव सुमहद्रोमहर्षणम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ pṛthivyāmekavīrayoḥ |
raṇamadhye dvayoreva sumahadromaharṣaṇam
तौ वीरौ कुरवः सर्वे ददृशुर्विस्मयान्विताः ।
युध्यमानौ महात्मानौ द्विरदाविव संगतौ
tau vīrau kuravaḥ sarve dadṛśurvismayānvitāḥ |
yudhyamānau mahātmānau dviradāviva saṃgatau
तौ समाजघ्नतुर्वीरौ परस्परजयैषिणौ ।
शरै राशीविषाकारैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः
tau samājaghnaturvīrau parasparajayaiṣiṇau |
śarai rāśīviṣākārairjvaladbhiriva pāvakaiḥ
अक्षयाविषुधी दिव्यौ पाण्डवस्य महात्मनः ।
तेन पार्थो रणे शूरस्तस्थौ गिरिरिवाचलः
akṣayāviṣudhī divyau pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
tena pārtho raṇe śūrastasthau giririvācalaḥ
अश्वत्थाम्नः पुनर्बाणाः क्षिप्रमभ्यस्यतो रणे ।
जग्मुः परिक्षयं शीघ्रमभूत्तेनाधिकोऽर्जुनः
aśvatthāmnaḥ punarbāṇāḥ kṣipramabhyasyato raṇe |
jagmuḥ parikṣayaṃ śīghramabhūttenādhiko'rjunaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)