उद्योग पर्व

अध्याय 80: सहदेव और सात्यकि युद्ध की माँग करते हैं

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि अशीतितमोऽध्यायः ॥

10 श्लोक · 80 में से 196

इस अध्याय में क्या होता है

सहदेव और सात्यकि युद्ध की माँग करते हैं

सहदेव कहते हैं कि राजा ने सनातन धर्म कहा है, पर श्रीकृष्ण ऐसा करें कि युद्ध हो। कौरव सन्धि चाहें, तब भी वे उनसे युद्ध कराएँ। सभा में लाई गई पाञ्चाली को वैसी दशा में देखकर उनका दुर्योधन पर क्रोध उसके वध के बिना कैसे शान्त होगा? यदि भीम, अर्जुन और धर्मात्मा युधिष्ठिर धर्म पकड़े रहें, तो वे अकेले धर्म छोड़कर लड़ेंगे। सात्यकि सहमत हैं: दुर्योधन के वध से ही उनका क्रोध शान्त होगा, और वन में वल्कल और मृगचर्म पहने दुखी पाण्डवों को देखकर श्रीकृष्ण का भी क्रोध भड़का था। सहदेव की बात सब योद्धाओं का मत है। इस पर योद्धा भयंकर सिंहनाद करते हैं और युद्ध के उत्साह में सात्यकि की प्रशंसा करते हैं।

सहदेव उवाच

80.1

यदेतत्कथितं राज्ञा धर्म एष सनातनः ।
यथा च युद्धमेव स्यात्तथा कार्यमरिन्दम

yadetatkathitaṃ rājñā dharma eṣa sanātanaḥ |
yathā ca yuddhameva syāttathā kāryamarindama

80.2

यदि प्रसममिच्छेयुः कुरवः पाण्डवैः सह ।
तथापि युद्धं दाशार्ह योजयेथाः सहैव तैः

yadi prasamamiccheyuḥ kuravaḥ pāṇḍavaiḥ saha |
tathāpi yuddhaṃ dāśārha yojayethāḥ sahaiva taiḥ

80.3

कथं नु दृष्ट्वा पाञ्चालीं तथा कृष्ण सभागताम् ।
अवधेन प्रशाम्येत मम मन्युः सुयोधने

kathaṃ nu dṛṣṭvā pāñcālīṃ tathā kṛṣṇa sabhāgatām |
avadhena praśāmyeta mama manyuḥ suyodhane

80.4

यदि भीमार्जुनौ कृष्ण धर्मराजश्च धार्मिकः ।
धर्ममुत्सृज्य तेनाहं योद्धुमिच्छामि संयुगे

yadi bhīmārjunau kṛṣṇa dharmarājaśca dhārmikaḥ |
dharmamutsṛjya tenāhaṃ yoddhumicchāmi saṃyuge

80.5

ब्रूहि मद्वचनं कृष्ण सुयोधनमपण्डितम् ।
कृच्छ्रे वने वा वस्तव्यं पुरे वा नागसाह्वये

brūhi madvacanaṃ kṛṣṇa suyodhanamapaṇḍitam |
kṛcchre vane vā vastavyaṃ pure vā nāgasāhvaye

सात्यकिरुवाच

80.6

सत्यमाह महाबाहो सहदेवो महामतिः ।
दुर्योधनवधे शान्तिस्तस्य कोपस्य मे भवेत्

satyamāha mahābāho sahadevo mahāmatiḥ |
duryodhanavadhe śāntistasya kopasya me bhavet

80.7

न जानासि यथा दृष्ट्वा चीराजिनधरान्वने ।
तवापि मन्युरुद्धूतो दुःखितान्प्रेक्ष्य पाण्डवान्

na jānāsi yathā dṛṣṭvā cīrājinadharānvane |
tavāpi manyuruddhūto duḥkhitānprekṣya pāṇḍavān

80.8

तस्मान्माद्रीसुतः शूरो यदाह रणकर्कशः ।
वचनं सर्वयोधानां तन्मतं पुरुषोत्तम

tasmānmādrīsutaḥ śūro yadāha raṇakarkaśaḥ |
vacanaṃ sarvayodhānāṃ tanmataṃ puruṣottama

वैशंपायन उवाच

80.9

एवं वदि वाक्यं तु युयुधाने महामतौ ।
सुभीमः सिंहनादोऽभूद्योधानां तत्र सर्वशः

evaṃ vadi vākyaṃ tu yuyudhāne mahāmatau |
subhīmaḥ siṃhanādo'bhūdyodhānāṃ tatra sarvaśaḥ

80.10

सर्वे हि सर्वशो वीरास्तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
साधुसाध्विति शैनेयं हर्षयन्तो युयुत्सवः

sarve hi sarvaśo vīrāstadvacaḥ pratyapūjayan |
sādhusādhviti śaineyaṃ harṣayanto yuyutsavaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)