अध्याय 75: भीम अपने बल का परिचय देते हैं

तथोक्तो वासुदेवेन नित्यमन्युरमर्षणः ।
सदश्ववत्समाधावद्बभाषे तदनन्तरम्

tathokto vāsudevena nityamanyuramarṣaṇaḥ |
sadaśvavatsamādhāvadbabhāṣe tadanantaram

अन्यथा मां चिकीर्षन्तमन्यथा मन्यसेऽच्युत ।
प्रणीतभावमत्यर्थं युधि सत्यपराक्रमम्

anyathā māṃ cikīrṣantamanyathā manyase'cyuta |
praṇītabhāvamatyarthaṃ yudhi satyaparākramam

वेत्सि दाशार्ह सत्यं मे दीर्घकालं सहोषितः ।
उत वा मां न जानासि प्लवन्हृद इवाप्लवे

vetsi dāśārha satyaṃ me dīrghakālaṃ sahoṣitaḥ |
uta vā māṃ na jānāsi plavanhṛda ivāplave

तस्मादनभिरुपाभिर्वाग्भिर्मां त्वं समर्च्छसि ।
कथं हि भीमसेनं मां जानन्कश्चन माधव

tasmādanabhirupābhirvāgbhirmāṃ tvaṃ samarcchasi |
kathaṃ hi bhīmasenaṃ māṃ jānankaścana mādhava

ब्रूयादप्रतिरूपाणि यथा मां वक्तमर्हसि ।
तस्मादिदं प्रवक्ष्यामि वचनं वृष्णिनन्दन

brūyādapratirūpāṇi yathā māṃ vaktamarhasi |
tasmādidaṃ pravakṣyāmi vacanaṃ vṛṣṇinandana

आत्मनः पौरुषं चैव बलं च न समं परैः ।
सर्वथाऽनार्यकर्मैतत्प्रशंसा स्वयमात्मनः

ātmanaḥ pauruṣaṃ caiva balaṃ ca na samaṃ paraiḥ |
sarvathā'nāryakarmaitatpraśaṃsā svayamātmanaḥ

अतिवादापविद्धस्तु वक्ष्यामि बलमात्मनः ।
पश्येमे रोदसी कृष्ण ययोरासन्निमाः प्रजाः

ativādāpaviddhastu vakṣyāmi balamātmanaḥ |
paśyeme rodasī kṛṣṇa yayorāsannimāḥ prajāḥ

अचले चाप्रतिष्ठे चाप्यनन्ते सर्वमातरौ ।
यदीमे सहसा क्रुद्धे समेयातां शिले इव

acale cāpratiṣṭhe cāpyanante sarvamātarau |
yadīme sahasā kruddhe sameyātāṃ śile iva

अहमेते निगृह्णीयां बाहुभ्यां सचसाचरे ।
पश्यैतदन्तरं बाह्वोर्महापरिघयोरिव

ahamete nigṛhṇīyāṃ bāhubhyāṃ sacasācare |
paśyaitadantaraṃ bāhvormahāparighayoriva

य एतत्प्राय मुच्येत न तं पश्यामि पुरूषम् ।
हिमवांश्च समुद्रश्च वज्री वा बलमित्स्वयम्

ya etatprāya mucyeta na taṃ paśyāmi purūṣam |
himavāṃśca samudraśca vajrī vā balamitsvayam

मयाभिपन्नं त्रायेरन्बलमास्थाय न त्रयः ।
युद्धार्हान्क्षत्रियान्सर्वान्पाण्डवेष्वाततायिनः

mayābhipannaṃ trāyeranbalamāsthāya na trayaḥ |
yuddhārhānkṣatriyānsarvānpāṇḍaveṣvātatāyinaḥ

अधः पादतलेनैतानधिष्ठास्यामि भूतले ।
न हि त्वं नाभिजानासि मम विक्रममच्युत

adhaḥ pādatalenaitānadhiṣṭhāsyāmi bhūtale |
na hi tvaṃ nābhijānāsi mama vikramamacyuta

यथा मया विनिर्जित्य राजानो वशगाः कृताः ।
अथ चेन्मां न जानासि सूर्यस्येवोद्यतः प्रभाम्

yathā mayā vinirjitya rājāno vaśagāḥ kṛtāḥ |
atha cenmāṃ na jānāsi sūryasyevodyataḥ prabhām

विगाढे युधि संबाधे वेत्स्यसे मां जनार्दन ।
परुषैराक्षिपसि किं व्रणं सूच्येव चानघ

vigāḍhe yudhi saṃbādhe vetsyase māṃ janārdana |
paruṣairākṣipasi kiṃ vraṇaṃ sūcyeva cānagha

यथामति ब्रवीम्येतद्विद्धि मामधिकं ततः ।
द्रष्टासि युधि संबाधे प्रवृत्ते वैशसेऽहनि

yathāmati bravīmyetadviddhi māmadhikaṃ tataḥ |
draṣṭāsi yudhi saṃbādhe pravṛtte vaiśase'hani

मया प्रणुन्नान्मातङ्गात्नथिनः सादनस्तथा ।
तथा नरानभिक्रुद्धं निघ्नन्तं क्षत्रियर्षभान्

mayā praṇunnānmātaṅgātnathinaḥ sādanastathā |
tathā narānabhikruddhaṃ nighnantaṃ kṣatriyarṣabhān

द्रष्टा मां त्वं च लोकश्च विकर्षन्तं वरान्वरान् ।
न मे सीदन्ति गात्राणि न ममोद्वेपते मनः

draṣṭā māṃ tvaṃ ca lokaśca vikarṣantaṃ varānvarān |
na me sīdanti gātrāṇi na mamodvepate manaḥ

सर्वलोकादभिक्रुद्धान्न भयं विद्यते मम ।
किं तु सौहृदमेवैतत्कृपया मधुसूदन ।
सर्वांस्तितिक्षे संक्लेशान्मा स्म नो भरता नशन्

sarvalokādabhikruddhānna bhayaṃ vidyate mama |
kiṃ tu sauhṛdamevaitatkṛpayā madhusūdana |
sarvāṃstitikṣe saṃkleśānmā sma no bharatā naśan