अध्याय 52: धृतराष्ट्र को अर्जुन और उनके सारथी का भय

यस्य वै नानृता वाचः कदाचिदनुशुश्रुम ।
त्रैलोक्यमपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनञ्जयः

yasya vai nānṛtā vācaḥ kadācidanuśuśruma |
trailokyamapi tasya syādyoddhā yasya dhanañjayaḥ

तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अनिशं चिन्तयानोऽपि यः प्रतीयाद्रथेन तम्

tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ |
aniśaṃ cintayāno'pi yaḥ pratīyādrathena tam

अस्यतः कर्णिनालीकान्मार्गणान्हृदयच्छिदः ।
प्रत्येता न समः कश्चिद्युधि गाण्डीवधन्वनः

asyataḥ karṇinālīkānmārgaṇānhṛdayacchidaḥ |
pratyetā na samaḥ kaścidyudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ

द्रोणाकर्णौ प्रतीयातां यदि वीरौ नरर्षभौ ।
कृतास्त्रौ बलिनां श्रेष्ठौ समरेष्वपराजितौ

droṇākarṇau pratīyātāṃ yadi vīrau nararṣabhau |
kṛtāstrau balināṃ śreṣṭhau samareṣvaparājitau

महान्स्यात्संशयो लोके न त्वस्ति विजयो मम ।
घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः

mahānsyātsaṃśayo loke na tvasti vijayo mama |
ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ

समर्थो बलवान्पार्थो दृढधन्वा जितक्लमः ।
भवेत्सुतुमुलं युद्धं सर्वशोऽप्यपराजयः

samartho balavānpārtho dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ |
bhavetsutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo'pyaparājayaḥ

सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ।
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम्

sarve hyastravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahadyaśaḥ |
api sarvāmaraiśvaryaṃ tyajeyurna punarjayam

वधे नूनं भवेच्छान्तिस्तयोर्वा फाल्गुनस्य च ।
न तु हन्तार्जुनस्यास्ति जेता चास्य न विद्यते

vadhe nūnaṃ bhavecchāntistayorvā phālgunasya ca |
na tu hantārjunasyāsti jetā cāsya na vidyate

मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान्प्रति य उत्थितः ।
अन्येऽप्यस्त्राणि जानन्ति जीयन्ते च जयन्ति च ।
एकान्तविजयस्त्वेव श्रूयते फाल्गुनस्य ह

manyustasya kathaṃ śāmyenmandānprati ya utthitaḥ |
anye'pyastrāṇi jānanti jīyante ca jayanti ca |
ekāntavijayastveva śrūyate phālgunasya ha

त्रयस्त्रिंशत्समाहूय खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ।
जिगाय च सुरान्सर्वान्नास्य विद्मः पराजयम्

trayastriṃśatsamāhūya khāṇḍave'gnimatarpayat |
jigāya ca surānsarvānnāsya vidmaḥ parājayam

यस्य यन्ता हृषीकेशः शीलवृत्तसमो युधि ।
ध्रुवस्तस्य जयस्तात यथेन्द्रस्य जयस्तथा

yasya yantā hṛṣīkeśaḥ śīlavṛttasamo yudhi |
dhruvastasya jayastāta yathendrasya jayastathā

कृष्णावेकरथे यत्तावधिज्यं गाण्डिवं धनुः ।
युगपत्रीणि तेजांसि समेतान्यनुशुश्रुम

kṛṣṇāvekarathe yattāvadhijyaṃ gāṇḍivaṃ dhanuḥ |
yugapatrīṇi tejāṃsi sametānyanuśuśruma

नैवास्ति नो धनुस्तदृङ्व योद्धा न च सारथिः ।
तच्च मन्दा न जानन्ति दुर्योधनवशानुगाः ।

naivāsti no dhanustadṛṅva yoddhā na ca sārathiḥ |
tacca mandā na jānanti duryodhanavaśānugāḥ |

शेषयेदशनिर्दीप्तो विपतन्मूर्ध्नि सञ्जय ।
न तु शेषं शरास्तात कुर्युरस्ताः किरीटिना

śeṣayedaśanirdīpto vipatanmūrdhni sañjaya |
na tu śeṣaṃ śarāstāta kuryurastāḥ kirīṭinā

अपि चास्यन्निवाभाति निघ्नन्निव धनञ्जयः ।
उद्धरन्निव कायेभ्यः शिरांसि शरवृष्टिभिः

api cāsyannivābhāti nighnanniva dhanañjayaḥ |
uddharanniva kāyebhyaḥ śirāṃsi śaravṛṣṭibhiḥ

अपि बाणमयं तेजः प्रदीप्तमिव सर्वतः ।
गाण्डीवोत्थं दहेताजौ पुत्राणां मम वाहिनी

api bāṇamayaṃ tejaḥ pradīptamiva sarvataḥ |
gāṇḍīvotthaṃ dahetājau putrāṇāṃ mama vāhinī

अपि सा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः ।
वित्रस्ता बहुधा सेना भारती प्रतिभाति मे

api sā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ |
vitrastā bahudhā senā bhāratī pratibhāti me

यथा कक्षं महानग्निः प्रदहेत्सर्वतश्चरन् ।
महार्चिरनिलोद्धूतस्तद्वद्धक्ष्यति मामकान्

yathā kakṣaṃ mahānagniḥ pradahetsarvataścaran |
mahārciraniloddhūtastadvaddhakṣyati māmakān

यदोद्वमन्निशितान्बाणसङ्घां-
स्तानाततायी समरे किरीटी ।
सृष्टोऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा
यथा भवेत्तद्वदपारणीयः

yadodvamanniśitānbāṇasaṅghāṃ-
stānātatāyī samare kirīṭī |
sṛṣṭo'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā
yathā bhavettadvadapāraṇīyaḥ

यदा हयभीक्ष्णं सुबुहून्प्रकारान्
श्रोतास्मि तानावसथे कुरूणाम् ।
तेषां समन्ताच्च तथा रणाग्रे
क्षयः किलायं भरतानुपैति

yadā hayabhīkṣṇaṃ subuhūnprakārān
śrotāsmi tānāvasathe kurūṇām |
teṣāṃ samantācca tathā raṇāgre
kṣayaḥ kilāyaṃ bharatānupaiti